ဆြန္ယက္ဆင္

မူရင္းေဆာင္းပါးရွင္ က်န္းလန္ရွင္းသည္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသား ျဖစ္ၿပီး၊ ဗဟိုပညာေရးသိပၸံ အင္စတီက်ဳ၏ အယ္ဒီတာ ဘုတ္အဖြဲ႕၀င္၊ ပညာေရးသမိုင္း ေလ့လာမႈ တြဲဖက္ဒါ႐ိုက္တာ၊ အႀကီးတန္း သုေတသနပညာရွင္
ျဖစ္သည္။ ဆြန္ယက္ဆင္၏ ပညာေရးအျမင္မ်ားကို ျပဳစုေရးသားရာတြင္ ထြန္းေတာက္ခဲ့ေသာ ေတာ္လွန္ေရး ေခါင္းေဆာင္ဘ၀၊ ဒီမိုကေရစီႏွင့္ သိပၸံနည္းက် ပညာေရး၊ ပညာေရးဆိုင္ရာ ေတာ္လွန္ေရး အယူအဆမ်ား၊ ျပည္ပမွ ေက်ာင္းသားမ်ားကို ညီညြတ္ေစျခင္း၊ ပညာေရးတန္းတူညီမွ်မႈ၊ ပညာေရးႏွင့္ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရး၊ ဆြန္ယက္ဆင္၏ ပညာေရး႐ႈေထာင့္စံု ဟူ၍ ေခါင္းစဥ္ငယ္မ်ားျဖင့္ တင္ျပခဲ့ပါသည္။ ဘာသာျပန္သူအေနျဖင့္ ေလးပိုင္းခြဲတင္ျပမည္ျဖစ္ရာ အပိုင္း ၂ အျဖစ္ ဒီမိုကေရစီႏွင့္ သိပၸံနည္းက်ပညာေရး၊ ပညာေရးဆိုင္ရာ ေတာ္လွန္ေရး အယူအဆမ်ား တို႔ကို ဆက္လက္ေဖာ္ျပလိုက္ရပါသည္။ _ ဘာသာျပန္သူ)

ဒီမိုကေရစီႏွင့္ သိပၸံနည္းက် ပညာေရး
နယ္ခ်ဲ႕တို႔၏ ဆိုးသြမ္းေသာ သဘာ၀ကို ေဖာ္ထုတ္ရန္ႏွင့္ ခ်င္မင္းဆက္လက္ထက္မွ ေျမပိုင္ရွင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးသမားတို႔ က်ဴးလြန္ခဲ့သမွ် ရာဇ၀တ္မႈမ်ားကို ကန္႔လန္ကာေရွ႕သို႔ ထုတ္ယူလာရန္မွာ လူမႈပညာေရး၏ အဓိက၀တၱရားျဖစ္သည္ဟု သူယံုၾကည္သည္။

အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ားသည္ အက်င့္ပ်က္ျခစားၿပီး ကိုယ္က်င့္ ေဖာက္ျပန္ၾကကာ ကိုယ့္ျပည္သူမ်ားကို ေခါင္းပံုျဖတ္၍ ႏိုင္ငံျခားသားမ်ား၏ လိုအင္ဆႏၵကို အညံ့ခံျဖည့္ဆည္းေပးေနၾကေသာ တိုင္းျပည္သစၥာေဖာက္မ်ားဟု သူက ျမင္သည္။ သူ၏ေစတနာမွာ ျပည္သူမ်ားအၾကားတြင္ နယ္ခ်ဲ႕ႏွင့္ ကံေၾကြးခ်ေျမပိုင္ရွင္စနစ္တို႔ကို ဆန္႔က်င္ေသာ ႏိုင္ငံေရးခံစားခ်က္မ်ား ေပၚေပါက္လာေစရန္၊ ျပည္သူမ်ားအၾကားတြင္ တိုင္းျပည္ကို ခ်စ္ျမတ္ႏိုးစိတ္ ျဖစ္ေပၚလာၿပီး နယ္ခ်ဲ႕ႏွင့္ ကံေၾကြးခ်ေျမပိုင္ရွင္တို႔အား ဆန္႔က်င္ထၾကြၾကေစရန္ ျဖစ္သည္။

`ကၽြႏု္ပ္တို႔တိုင္းျပည္ကို ကယ္တင္ႏိုင္ေရးသည္ ျပည္သူတို႔၏ ႏိုးၾကားမႈတြင္ တည္သည္´၊ `ေတာ္လွန္ေရးတြင္ လွ်င္ျမန္စြာ ေအာင္ျမင္မႈ ရရွိႏိုင္ရန္မွာ ၀ါဒျဖန္႔ပညာေပးမႈ ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းႏွင့္ လက္နက္ကိုင္စြဲမႈ ၁၀ ရာခိုင္ႏႈန္းတို႔ေပၚတြင္ တည္သည္´ဟု သူက ေၾကြးေက်ာ္သည္။

ထိုသို႔ေသာ ၀ါဒျဖန္႔ပညာေပးမႈမ်ားသည္ ေတာ္လွန္ေရး၏ ျပည္သူ႔မူ၀ါဒသံုးရပ္ကို ႏွလံုးသည္းပြတ္ထိေအာင္ စြဲမွတ္လ်က္ ျပည္သူမ်ား၏ စိတ္ကူးအႀကံအစည္မ်ားကို ေျပာင္းလဲေပးကာ `သမၼတႏိုင္ငံေတာ္´စနစ္အား ပိုမိုႏွစ္သက္လိုလားေသာ စိတ္အခံမ်ားအား အသင့္ျပင္ဆင္ ထားႏိုင္ၾကရန္ ရည္ရြယ္သည္။

ထိုသို႔ ဒီမိုကေရစီသမၼတႏိုင္ငံေတာ္တစ္ရပ္ အတြက္ ဒီမိုကေရစီစံႏႈန္းမ်ားကို မ်က္ေမွာက္ျပဳႏိုင္ရန္ ဆြန္ယက္ဆင္သည္ ခနီးလွည့္လည္ကာ ျပည္တြင္းႏွင့္ ျပည္ပတို႔တြင္ ေဟာေျပာမႈမ်ားစြာ ျပဳလုပ္ခဲ့ရသည္။ ေတာ္လွန္ေရးအယူအဆမ်ား ျပည့္လ်မ္းေနေသာ ေဆာင္းပါးမ်ားကို သူေရးခဲ့ၿပီး `စာဖြဲ႔မခံရသည့္ ဆင္းရဲတြင္းထဲမွ ဘ၀မ်ားကို ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုးကယ္တင္ၿပီး ႏိုင္ငံအား ကိုယ့္ေျခေထာက္ေပၚတြင္ ကိုယ္ရပ္တည္ႏိုင္ေအာင္ ပံ့ပိုးေပးၾကဖို႔´ သူႏႈိးေဆာ္ခဲ့သည္။

ဖိႏွိပ္အုပ္ခ်ဳပ္ေသာ ခ်င္မင္းဆက္ အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ားကို စတင္ျဖဳတ္ခ်ၾကရန္ ျပည္သူလူထုအား သူ တိုက္တြန္းႏႈိးေဆာ္ခဲ့သည္။ ျပည္တြင္းတြင္ေရာ ျပည္ပတြင္ပါ ၀ါဒျဖန္႔ ပညာေပးေရး အဓိကအဂၤါရပ္မ်ားအျဖစ္ `မင္းေပါင္´၊ `ဆူးေပါင္´၊ `အမ်ဳိးသားႏိုင္ငံႏွင့္ ဒီမိုကေရစီ´ စသည့္ မဂၢဇင္းမ်ား၊ စာေစာင္မ်ားစြာကို ထူေထာင္ ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။ ဖန္းက်ီးယို ျပဳစုထားသည့္ `ျပည္သူ႔သမၼတႏိုင္ငံ မထူေထာင္မီ ျပည္တြင္းႏွင့္ ျပည္ပတြင္ ထုတ္ေ၀ခဲ့သည့္ ေတာ္လွန္ေရး သတင္းစာမ်ား´စာရင္းတြင္ ထိုေခတ္ကာလက ထုတ္ေ၀ခဲ့ေသာ ေတာ္လွန္ေရးသတင္းစာႏွင့္ စာေစာင္ေပါင္း တစ္ရာထက္မနည္းသည္ကို ေတြ႔ရသည္။

လူငယ္ေတာ္လွန္ေရးသမားတစ္ဦးျဖစ္ေသာ က်ဳိ႐ုန္းေရးသားသည့္ `ေတာ္လွန္ေရးတပ္မေတာ္´ႏွင့္ ခ်န္းရွန္းဟြာ ေရးသားသည့္ `အခ်က္ေပးေခါင္းေလာင္းသံ´ အမည္ရွိစာေစာင္မ်ားသည္ ေစာင္ေရေသာင္းခ်ီ၍ ေရာင္းခ်ခဲ့ရသည္။ အုပ္စိုးလ်က္ရွိေသာ ခ်င္မင္းဆက္တို႔ က်ဴးလြန္သမွ် ရာဇ၀တ္မႈမ်ားကို သူတို႔က အေသးစိတ္ ထုတ္ေဖာ္ႏိုင္ခဲ့ၾကသျဖင့္ မေက်ခ်မ္းမႈ မ်ဳိးေစ့မ်ားကို ပ်ဳိးေပးႏိုင္ခဲ့ၿပီး ေတာ္လွန္ေရး အညြန္႔ထြက္လာေစခဲ့သည္။

၀ါဒျဖန္႔ပညာေပးမႈမ်ားကို ေဆာင္ရြက္စဥ္အတြင္း ဆြန္ယက္ဆင္သည္ ေတာ္လွန္ေရးအင္အားစုေပါင္းမ်ားစြာကို ဖြဲ႕စည္းေပးခဲ့ၿပီး၊ ယင္းတို႔ထဲ၌ ရွင္းက်ဳံး၊ ထံုးမင္၊ ရိက်ီ၊ ၀မ္ရွီး၊ ကုံးက်င္ အဖြဲ႕မ်ားလည္း အပါအ၀င္ျဖစ္သည္။ ထိုအဖြဲ႔အစည္းမ်ားမွတစ္ဆင့္ သူ၏`ျပည္သူ႔မူ၀ါဒသံုးရပ္´ကို ၀ါဒျဖန္႔ခ်ိကာ ခ်င္မင္းဆက္အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ားကို ျဖဳတ္ခ်၍ ျပည္သူ႔သမၼတဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံတစ္ခု ထူေထာင္ရန္ ႏႈိးေဆာ္ၿပီး၊ စာသင္ေက်ာင္းမ်ား၊ ႏိုင္ငံေရးအစည္းအေ၀းမ်ား၊ စစ္တပ္အစိတ္အပိုင္းမ်ားထဲတြင္ ေတာ္လွန္ေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ျမႇင့္တင္ေပးခဲ့သည္။

ေတာ္လွန္ေရးသတင္းစာမ်ား၊ စာေစာင္မ်ားႏွင့္ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႔အစည္းမ်ားအားျဖင့္ ဆြန္ယက္ဆင္သည္ ကံေၾကြးခ် ေျမပိုင္ရွင္စနစ္ ပညာေရးႏွင့္ ယင္း၏ စာရိတၱပိုင္းကို ျပင္းထန္စြာ ေ၀ဖန္ႏိုင္ခဲ့သည္။ ကံေၾကြးခ်ေျမပိုင္ရွင္စနစ္၏ ပညာေရးသည္ အုပ္ခ်ဳပ္ သူေျမပိုင္ရွင္ လူတန္းစား၏ အက်ဳိးစီးပြားအတြက္ တန္ဆာပလာတစ္ခုသဖြယ္ အသံုးေတာ္ခံေနရျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း၊ ထိုပညာေရး၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မွာ ျပည္သူမ်ားအား ေခါင္းပံုျဖတ္ ဖိႏွိပ္မည့္ အရာရွိမ်ားကို ေလ့က်င့္ပ်ဳိးေထာင္ေပးရန္သာ ျဖစ္ေနေၾကာင္းကို -


"အစိုးရစာေမးပြဲမ်ားတြင္ ေအာင္ျမင္မႈရရွိျခင္းအား ဂုဏ္ျဒပ္တစ္ခုအျဖစ္ ယူဆၾကသည္။ ထိုေအာင္ျမင္မႈသည္ အဆင့္ျမင့္ရာထူးမ်ား ရရွိေစရန္ လမ္းဖြင့္ေပးသည္။ ရာထူးတစ္ခု ရရွိသည္ႏွင့္ လာဘ္မ်ား ရလာသည္။ သူတို႔၏ လူေနမႈအဆင့္အတန္းကို ထိန္းသိမ္းထားရန္ သူတို႔၏ လစာမ်ားက လံုေလာက္ျခင္းမရွိေသာေၾကာင့္ အထက္လူႀကီးမ်ားထံ ႏွစ္စဥ္သြားေရာက္ ဂါရ၀ျပဳၾကရသည္။ ထိုအတြက္ လာဘ္မွမယူလွ်င္ မည္သည့္ေနရာမွ ေငြကို သူတို႔ရၾကမည္နည္း။ အစိုးရက သူတို႔ဘက္မွ ရပ္တည္ေပးေနသည္ျဖစ္ရာ တုံးလြန္းအလြန္းသူမ်ားမွလြဲ၍ မည္သူက ျခစားမႈမွ ကင္းေအာင္ေနၾကပါ မည္နည္း။ သူတို႔အိပ္ကပ္မ်ားထဲတြင္ ေငြစေၾကးစမ်ား ျပည့္လွ်ံသြားသည့္အခါ အခ်ဳိ႕အ၀က္ကို ရာထူးတိုးေရးအတြက္ သံုးၾကရျပန္သည္။ သူတို႔အသက္ရွင္ေနၾကသည္မွာ ထိုအတြက္သာ ျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ေသာ သူခိုးအရာရွိမ်ားသည္ လူမႈေရး၊ ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ တရားေရးတို႔တြင္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္တိုင္းကို ခ်မွတ္ရေသာ အျမင့့္ဆံုးရာထူးမ်ားသို႔ ေရာက္ရွိၾကေပလိမ့္မည္။"
ဟု သူကေရးသားေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ေျမပိုင္ရွင္ အသိုင္းအ၀ိုင္းအတြင္းမွ ရာဇ၀တ္မႈမွန္သမွ်သည္ ရာထူးေနရာမ်ားကို ေရာင္းစားျခင္း၊ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူျပဳျခင္း၊ ဥပေဒကို ထင္သလိုျပဳျခင္း၊ လူအမ်ား၏ လြတ္လပ္မႈႏွင့္ အေတြးအျမင္ က်ယ္ျပန္႔လာျခင္းကို ကန္႔သတ္ျခင္း စသည္တို႔ကဲ့သို႔ေသာ အမူအက်င့္မ်ားမွ ေပၚေပါက္လာျခင္း ျဖစ္သည္။
ဆြန္ယက္ဆင္သည္ ေျမပိုင္ရွင္စနစ္၏ ပညာေရးကို ကာလရွည္ၾကာ ဆန္႔က်င္ခဲ့ၿပီး၊ ထိုစနစ္အတြင္း ေက်ာင္းသားမ်ား ေလ့လာဆည္းပူးခဲ့ရသမွ်မွာ အခ်ည္းႏွီးသာျဖစ္သည္ဟု ယူဆခဲ့ျခင္းကို ေအာက္ပါအတိုင္း ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

"ေက်ာင္းသားမ်ားသည္ ေလးေစာင္တြဲ၊ ဂႏ ၳ၀င္ငါးက်မ္းႏွင့္ ယင္းတို႔အား အေထာက္အကူျပဳမည့္ စာအုပ္စာတမ္းမ်ားကိုသာ ေလ့လာၾကရသည္။ ထိုက်မ္းမ်ားမွာလည္း လႊမ္းမိုးဆဲ အမိန္႔အာဏာ၊ လမ္းစဥ္ႏွင့္ အေတြးအေခၚတို႔ႏွင့္ မညီလွ်င္ညီေအာင္ ပံုပ်က္ပန္းပ်က္ ဖြင့္ဆိုခ်က္မ်ား၊ ျပင္ဆင္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ခံထားၾကရသည္။ ယင္းတို႔ေၾကာင့္ ေက်ာင္းသားမ်ားမွာ အျမင္ကြယ္ၾကရသည္။ သာမာန္ျပည္သူမ်ား၏ ဘ၀အေၾကာင္း မပါ၀င္ဘဲ ထိုနည္းအတိုင္း ေက်ာင္းသားမ်ားအား သင္ၾကားေပးခဲ့ၾကသည္။ ယင္းေၾကာင့္ပင္ ၾကင္နာျမတ္ႏိုးစြာ အုပ္ခ်ဳပ္သည္ ျဖစ္ေစ၊ ၾကမ္းၾကဳတ္ရက္စက္စြာ အုပ္ခ်ဳပ္သည္ျဖစ္ေစ၊ ႐ိုးေျဖာင့္စြာ အုပ္ခ်ဳပ္သည္ျဖစ္ေစ၊ လိမ္ညာေကာက္က်စ္လ်က္ အုပ္ခ်ဳပ္သည္ျဖစ္ေစ လူအမ်ားက အမိန္႔ဥပေဒမ်ားကို  လိုက္နာေနၾကျခင္း ျဖစ္သည္။"

ေျမရွင္တို႔၏ ပညာေရးသည္ ျပည္သူမ်ားေတြးေခၚႏိုင္မႈကို ကန္႔သတ္ထားခဲ့သည္။ လူမ်ားသည္ အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ား၏ အလိုဆႏၵကို မည္သို႔ လိုက္နာရမည္ကိုသာ သိႏိုင္ၾကသည္။ ထိုပညာေရးစနစ္ေၾကာင့္ပင္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံအား ပိုမိုမြဲေတၿပီး ေခတ္ေနာက္ျပန္ဆြဲကာ ကိုယ့္အား ကိုယ္မကိုးႏိုင္ျဖစ္ေစသည္။  ဆြန္ယက္ဆင္က
"တ႐ုတ္ျပည္သူမ်ားသည္ လက္သင့္ရာစားေတာ္ေခၚေသာ၀ါဒျဖင့္ ႏွစ္ေပါင္းေထာင္ခ်ီေနထိုင္ရွင္သန္ခဲ့ၾကရၿပီး ေနာက္၊ တိုင္းတစ္ပါးသားတို႔လက္ေအာက္တြင္ ႏွစ္ေပါင္း ၂၆၀ ထက္မနည္း ေနထိုင္ၾကရျပန္သည္။ ကၽြႏ္ုပ္တို႔တြင္ က်င့္၀တ္ပိုင္းအရ ဂုဏ္သိကၡာရွိမႈ ေပ်ာက္ဆံုးသည္မွာ ၾကာျမင့္ေပၿပီ။ ယင္းကို ျပန္ရႏိုင္ရန္ ယေန႔ေခတ္ႀကိဳးစားရာ၌ ပညာေရးျဖင့္ အစျပဳရမည္"
ဟု ေရးသားခဲ့သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ အရာရွိစာေမးပြဲမ်ားအား ဖ်က္သိမ္းေပးရန္ သူက ညႊန္ျပခဲ့သည္။ သူ၏ ပထမဆံုးေသာ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႔အစည္း ျဖစ္သည့္ ရွင္းက်ဳံးအသင္းႀကီး၏ ဖြဲ႔စည္းပံုစည္းမ်ဥ္းတြင္ "လူမႈ၀န္းက်င္၏ ဥတုရာသီကို ေျပာင္းလဲေပးႏိုင္မည့္ သတင္းစာတိုက္မ်ား ဖြင့္လွစ္ထူေထာင္ႏိုင္ရန္ႏွင့္ အရည္အခ်င္းျပည့္မီေသာ လူပုဂၢိဳလ္မ်ားကို ေလ့က်င့္ပ်ဳိးေထာင္ေပးႏိုင္မည့္ စာသင္ေက်ာင္းမ်ား ထူေထာင္ႏိုင္ရန္" ရည္မွန္းခ်က္ထားခဲ့သည္။

၁၉၁၁ ခုႏွစ္ ေတာ္လွန္ေရးၿပီးေနာက္ ထြက္ရွိခဲ့ေသာ ပညာေရးဆိုင္ရာ အမိန္႔ေၾကညာစာတြင္ "ေက်ာင္းသင္႐ိုးမ်ားထဲတြင္ တ႐ုတ္ဂႏ ၳ၀င္စာေပမ်ားကို နည္းႏိုင္သမွ်နည္းပါးၿပီး၊ ပညာေရး၏ ရည္ရြယ္ခ်က္သည္ ျပည္သူ႔သမၼတႏိုင္ငံအတြက္ ကိုယ္က်င့္ဆိုင္ရာ ဂုဏ္သိကၡာရွိမႈကို ျမႇင့္တင္ေပးရမည္"ဟု ေဖာ္ျပပါရွိခဲ့သည္။ ပေဒသရာဇ္မ်ားအား သစၥာရွိျခင္းႏွင့္ ကြန္ဖ်ဴးရွပ္အား ေလးစားျမတ္ႏိုးမႈကို ျပသျခင္းတို႔ကိုသာ ပဓာနထားေနေသာ ခ်င္မင္းဆက္၏ ေျမပိုင္ရွင္စနစ္ပညာေရးကို စြန္လႊတ္ေစခဲ့ျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။

ႏိုင္ငံအား လြတ္လပ္မႈ၊ တန္းတူညီမွ်မႈႏွင့္ ညီအစ္ကိုရင္းခ်ာကဲ့သို႔ တစ္ေသြးတစ္သားတည္းျဖစ္မႈဟူေသာ စိတ္ဓာတ္တို႔ျဖင့္ အေထာက္အကူျပဳၿပီး၊ လူတစ္ဦးခ်င္းစီအား ဘက္စံုထက္ျမက္၍ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္လာေအာင္ ေလ့က်င့္ပ်ဳိးေထာင္ ေပးႏိုင္မည့္ နည္းလမ္းတို႔ျဖင့္ စစ္ပညာ၊ ျပည္သူ႔နီတိ၊ ကမာၻ႔အျမင္ႏွင့္ ရသအျမင္တို႔အေပၚ အေျခခံသည့္ မူ၀ါဒမ်ားကို သူဆက္လက္ ညႊန္ျပခဲ့သည္။

အာဏာႏွင့္ ေငြေၾကးရရွိေရးကိုသာ ရည္ရြယ္ေနခဲ့ေသာ ေျမပိုင္ရွင္တို႔၏ ပညာေရးအစား ေကာင္းမြန္ျပည့္စံုေသာ က်င့္၀တ္ပိုင္း ဂုဏ္သိကၡာကို သင္ၾကားေပးႏိုင္ရန္ ရည္ရြယ္သည့္ ဒီမိုကေရစီနည္းက်ေသာ၊ သာတူညီမွ်ျဖစ္ေသာ၊ လႊတ္လပ္ေသာ ပညာေရးတစ္ရပ္ျဖင့္ ေျပာင္းလဲေစမည္ဟု သူလိုလားခဲ့သည္။
ႏွစ္ေပါင္း ၂၀၀၀ ေက်ာ္ၿပီျဖစ္ေသာ ေျမပိုင္ရွင္တို႔၏ ပညာေရးကို ပညာေရးအသစ္ျဖင့္ နိ႒ိတံေစခဲ့သည္။ ထိုပညာေရးသစ္သည္ တ႐ုတ္ျပည္သူမ်ား၏ ပညာေရးကို ဦးတည္ရာေျပာင္းလဲသြားေစၿပီး တိုးတက္ထြန္းကားမႈမ်ားဆီ ဦးတည္ေသာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ၏ ပညာေရးစနစ္ကို ေဖာ္ေဆာင္ေပးခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ယင္းသည္ ေနာက္ထပ္ မ်ဳိးဆက္သစ္မ်ားေပၚတြင္ မ်ားစြာလႊမ္းမိုးမႈရွိေလသည္။

ေတာ္လွန္ေရးႏွင့္ ပညာေရး ဘယ္ဟာအရင္လဲ
၂၀ ရာစုအစဦးတြင္ ခန္႔ယိုေရႊႏွင့္ လ်န္ခ်ီေခ်ာင္းတို႔ ဦးစီးေသာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးလိုလားသူ ဘူဇြာမ်ားသည္ ခ်င္မင္းဆက္အား ကာကြယ္ေပးသည့္ သစၥာေတာ္ခံမ်ားအျဖစ္ သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ ေျပာင္းလဲပစ္လိုက္ၾကသည္။ ေတာ္လွန္ေရးႏွင့္ စည္းမ်ဥ္းခံပေဒသရာဇ္ စနစ္သို႔ ေရာက္ရွိေစႏိုင္သည့္ မည္သည့္ႀကိဳးပမ္းမႈမ်ဳိးကိုမဆို သူတို႔ ဆန္႔က်င္ခဲ့ၾကသည္။ ေတာ္လွန္ေရးသမားမ်ားကို တန္ျပန္ဆန္႔က်င္ေနေသာ ယင္းတို႔အုပ္စု၏ အဆန္းထြင္ခ်က္မ်ားသည္ ခ်င္မင္းဆက္၏ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္ ျပန္ေရာက္ေအာင္ ျပဳရာသာေရာက္ေၾကာင္း ဆြန္ယက္ဆင္က ညႊန္းျပေျပာဆိုခဲ့သည္။

"ေ၀ေက်ာင္ေပါင္၏ ပိုင္ရွင္ထံသို႔ ေပးပို႔ေသာစာထဲမွ ပညာေရးအယူအဆ" ကို ေရးသားသူ ယန္ဖူက "ကၽြႏ္ုပ္တို႔ ျပည္သူမ်ား၏ ဆင္းရဲဒုကၡမွာ သူတို႔၏ မသိမႈအ၀ိဇၨာတြင္ပင္ တည္ေနသည္။ အကယ္၍ ေတာ္လွန္ေရးျဖစ္လာဦးေတာ့ ကိုယ္က်င့္တရား နိမ့္က်ေနၿပီး အသိဥာဏ္ႏံုနဲ႔ေသာ တ႐ုတ္ျပည္သူမ်ားသည္ အေရးပါေသာ အေျပာင္းအလဲမ်ား ေပၚေပါက္လာေအာင္ ဦးေဆာင္ႏိုင္ျခင္း ရွိမည္မဟုတ္။ လက္ရွိကာလ၏ ပရိယာယ္တြင္ တိုးတက္မႈရွိေသာ အကူးအေျပာင္းကာလတစ္ခု ျဖစ္ေပၚလာေစရန္ ပညာေရးမွပင္ စတင္ရမည္"ဟု ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ထိုသို႔ေသာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးသမားမ်ား၏ အယူအဆကို ဆြန္ယက္ဆင္က ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ဆန္႔က်င္ေျခပသည္။ ဆန္႔က်င္ဘက္အားျဖင့္ လူမႈေရးျပႆနာမ်ားသည္ မ်ားေျမာင္ေပြလီလွသည္ျဖစ္ရာ ျပည္သူမ်ားသည္ မေလာက္မငျဖင့္ အသက္ေမြးေနၾကရသည္။ ႏိုင္ငံအား နိမ့္ပါးေနရျခင္းမွ ဆယ္တင္၍ ေသခ်ာစြာ ဆက္လက္ရပ္တည္ႏိုင္ေရးအတြက္ တစ္ခုတည္းေသာ နည္းလမ္းမွန္မွာ ျပည္သူမ်ား၏ အသိဥာဏ္ကို ဖြံ႔ၿဖိဳးေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးျခင္းႏွင့္ ပညာေရးကုိ လူမွန္သမွ် ရရွိႏိုင္ေစရန္ ေဆာင္ရြက္ေပးျခင္း ဟု သူယူဆသည္။ တစ္ခ်ိန္တည္းတြင္ပင္ ခ်င္မင္းဆက္အား ျဖဳတ္ခ်ေရးကို ျပည္သူမ်ား သတိမူေနရမည္လည္း ျဖစ္သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ပင္ ပညာေရးကို ေတာ္လွန္ေရးထက္ အရင္ျပဳရမည္ဟူေသာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးသမားမ်ားကို သူဆန္႔က်င္ခဲ့သည္။ ခ်င္မင္းဆက္ကို ျဖဳတ္ခ်ႏိုင္မွသာ ပညာေရးဆိုင္ရာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားကို ျပဳလုပ္ႏိုင္မည္ဟုလည္း သူယံုၾကည္ခဲ့သည္။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံကို ေျပာင္းလဲျပဳျပင္ေရးတြင္ ပညာေရးသည္ အေရးႀကီးေသာ နည္းလမ္းတစ္ခု ျဖစ္သည္ဟူေသာ အျမင္အေပၚ သူသံသယ မထားေသာ္လည္း ပထမေျခလွမ္းအျဖစ္မူ အစမျပဳသင့္ေၾကာင္း သူထုတ္ေဖာ္ခဲ့သည္။ ပထမေျခလွမ္းသည္ ေတာ္လွန္ေရးမွအပ အျခားမည္သည့္အရာမွ မျဖစ္ႏိုင္ဟူ၍…။

၀ဏၰစိုး

Ref: Sun Yat-sen by Zhang Lanxin, from Thinkers on Education Part 4, UNESCO Publication

Read More

Bertrand Russell

လူ႔သမုိင္းျဖစ္စဥ္ကို ျပန္ၾကည့္မည္ဆုိလွ်င္ လူသားတုိ႔သည္ ပဋိပကၡ အမ်ဳိးမ်ဳိးအား ရင္ဆုိင္ေျဖ႐ွင္း လာခဲ့သည္ကုိ ေတြ႕ရပါ မည္။ လူသားႏွင့္ သဘာဝတရား၏ ပဋိပကၡ၊ လူသားအခ်င္းခ်င္း ျဖစ္ေသာ ပဋိပကၡ၊ လူသားတစ္ဦး အေနျဖင့္ အဇၥ်တၱ အတြင္း စိတ္ခ်င္းျဖစ္ေသာ ပဋိပကၡတို႔ပင္ ျဖစ္ပါသည္။

Bertrand Russel (1872-1970)

လူသား တစ္ဦးခ်င္းစီ အေနျဖင့္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ မိမိတို႔၏ အသိပညာ၊ အတတ္ပညာမ်ားအေလ်ာက္ ျဖစ္ေပၚခဲ့ေသာ ပဋိပကၡမ်ားကို ေျဖ႐ွင္း ေက်ာ္လႊားခဲ့သည္ကုိ ေတြ႕ရပါမည္။ သို႔ရာတြင္ လူ႔သမိုင္းသည္ ၿပီးျပည့္စုံေသာ ၿငိမ္းခ်မ္းသာယာမႈ ပန္းတုိင္ဆီသို႔ မေရာက္႐ိွေသးေပ။ သဘာဝတရားႏွင့္လည္း ခုိက္ရန္ ျဖစ္ပြားဆဲ၊ မ်ဳိးႏြယ္စု သတ္ျဖတ္ပဲြမ်ား၊ လူမဆန္္ေသာ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မႈမ်ား၊ ကမာၻေလာက၏ မေသခ်ာ မေရရာမႈမ်ားအေပၚ ျပင္းစြာေသာ စိတ္ေသာက ေရာက္မႈမ်ားမွာလည္း အဆုံး မသတ္ေသးေပ။ ဤေနရာတြင္ အသိပညာ၏ အခန္းကဏၭကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားရန္ လုိအပ္လာပါသည္။ အသိပညာသည္ လူ႔အဖဲြ႕အစည္းအတြင္း လူမႈဒုကၡ အဝဝကို ေျဖ႐ွင္းႏုိင္ရန္အတြက္ အဓိကက်ေသာ ထြက္ေပါက္တစ္ခု ျဖစ္ပါသည္။ အသိပညာသည္ သဘာဝ အင္အားစုမ်ား၏ လႊမ္းမိုးခ်ဳပ္ကို္င္္မႈမွ လြတ္ေျမာက္ေစ႐ုံမွ်မက ခ်စ္ျခင္း၊ မုန္းျခင္း ၊ ေဒါသျဖစ္ျခင္း၊ ဝမ္းနည္းပူေဆြးျခင္း စသည့္ ျပင္းျပေသာ ေဝဒနာဆိုးမ်ားကိုလည္း ေခ်ဖ်က္ႏုိင္ပါသည္။ ယင္းအသိပညာျဖင့္သာ ကၽြႏု္ပ္တိုိ႔၏ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က ကမာၻကို တည္ေဆာက္ႏုိင္မည္ ျဖစ္ေလသည္။

ဤသည္မွာ ဘာထရန္ရပ္ဆယ္၏ New Hopes for a Changing World မွ အေတြးအျမင္ တခ်ဳိ႕ ျဖစ္သည္။ ဘာထရန္ရပ္ဆယ္ကို ကၽြႏု္ပ္တို႔ စာဖတ္ပရိသတ္ႏွင့္ အထူးတလည္ မိတ္ဆက္ေပးစရာ လိုအပ္မည္ မထင္ပါ။ ရပ္ဆယ္သည္ ဒႆနပညာ႐ွင္ စာေရးဆရာ တစ္ေယာက္ ျဖစ္ေလသည္။ လူမႈေရး၊ ပညာေရး၊ ကိုယ္က်င့္တရား၊ ႏုိင္ငံေရး ၊ အေတြးအေခၚ ပညာ စသည့္ ဝိဇၨာပညာရပ္မ်ားကိုသာမက သခ်ၤာ၊ ႐ူပေဗဒ စသည့္ သိပၸံပညာ ရပ္မ်ားကိုပါ ႏွံ႔စပ္ ကၽြမ္းက်င္ေသာ စြယ္စုံရ ပညာ႐ွင္ႀကီး ျဖစ္ေလသည္။ သူ၏ေမြးရပ္ အဂၤလန္ကၽြန္းကေလးကို ေက်ာ္လြန္၍ အေမရိက၊ အေ႐ွ႕ဥေရာပႏွင့္ တ႐ုတ္၊ အိႏိၵယတို႔တြင္ပါ သူ၏အမည္မွာ ထင္႐ွား ေက်ာ္ၾကား ေလသည္။ ရပ္ဆယ္္သည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ျမတ္ႏုိးေသာ စစ္ ဆန္႔က်င္ေရးသမား ျပဳစုေနရင္း အျခားတစ္ဖက္က စစ္ဆန္႕က်င္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို စြမ္းစြမ္းတမံ ေဆာင္႐ြက္ ခဲ့ေလသည္။ ဖက္ဆစ္နာဇီမ်ား ႏွင့္ ဗီယက္နမ္ က်ဴးေက်ာ္ စစ္ဆန္႔က်င္ေရး၌ ပညာ႐ွင္မ်ား အသိုင္းအဝုိင္းတြင္ ထင္႐ွားေလသည္။
သူ၏အဘုိး Lorol John Russell မွာ ထင္႐ွားေသာ လစ္ဘရယ္ ဝန္္ႀကီးခ်ဳပ္တစ္ေယာက္ ျဖစ္ခဲ့သည္။ ကုန္သြယ္ေရး လြတ္လပ္မႈ၊ ပညာေရး လြတ္လပ္မႈ၊ ဂ်ဴးအမ်ဳိးသား လြတ္လပ္ေရး တို႔အတြက္ အေရးဆုိခဲ့သူ ျဖစ္သည္။ နယ္ပယ္ အသီးသီးကိုလည္း အရင္းအျမစ္မွစ၍ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲလိုသူ ျဖစ္သည္။ ရပ္ဆယ္၏ဖခင္ (Viscount Amberley) မွာ ဆင္ျခင္းျခင္း ဝါဒီ (retionalist ) တစ္ေယာက္ ျဖစ္သည္။ ဘာထရန္ရပ္ဆယ္ကိုလည္း J.S Mill ၏ အေတြးအေခၚမ်ားကို ေလ့လာ သင္ၾကားရန္ တိုက္တြန္း ခဲ့ေလသည္။ သည့္အတြက္ပင္လွ်င္ ရပ္ဆယ္၏ အေတြးအေခၚမ်ားတြင္ လူသားဝါဒ ၊ လြတ္လပ္မႈ အယူအဆမ်ား၏ လႊမ္းမုိးမႈမ်ားကို ေတြ႕႐ိွႏုိင္ပါသည္။
ရပ္ဆယ္၏ လူသားဝါဒတြင္ လူ၏ ဂုဏ္သိကၡ (human dignity )၊ သနားၾကင္နာမႈ (Mercy) ႏွင့္ လူမႈေရး ညီမွ်မႈ (Social justic ) တို႔ ပါဝင္ပါသည္။ အထူးသျဖင့္ လြတ္လပ္ေသာ ပုဂၢလလူသား အယူအဆကို ေဖာ္ထုတ္ ခဲ့ေလသည္။ သူ၏ Road to freedom (1918), How to be free and Happy (1924),On Education (1926), Marriage and Morals (1929) တို႔တြင္ လူသား၏ ကာယ၊ စိတၱ လြတ္လပ္မႈ အယူအဆမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ႐ွင္းလင္းစြာ ဖြင့္ဆုိခဲ့ေလသည္။ ဤစာတမ္းတြင္မူ ရပ္ဆယ္၏ လြတ္လပ္ ပြင့္လင္းေသာ ပညာေရး အယူအဆကို အဓိကတင္ျပရန္ ရည္႐ြယ္ပါသည္။
လူတို႔သည္ ပညာသင္ၾကားေရးႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ရည္႐ြယ္ခ်က္မ်ား ထား႐ိွၾကေလသည္။ သူတို႔၏ လူမႈလကၡဏ အျမင္မ်ားအလိုက္ လုိလားအပ္ေသာ ပညာေရး ရည္မွန္းခ်က္မ်ားလည္း တစ္ခုႏွစ္တစ္ခု အျမင္ကဲြျပား ၾကပါသည္။ ႏိုင္ငံေတာ္သည္ အမ်ဳိးသား အက်ဳိးစီးပြားႏွင့္ အခ်ဳပ္အျခာ အာဏာအတြက္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရန္ ၊ အစုိးရအဖဲြ႕ တည္႐ိွမႈအတြက္ အေထာက္အပ့ံေပးရန္ ကေလးသူငယ္မ်ားကို ပညာ ေပးၾကသည္။ အလယ္ေခတ္ ပုပ္ရဟန္းတုိ႔ကလည္း သူတို႔၏ လုပ္ပိုင္ခြင့္ အာဏာကို ျမွင့္တင္ရန္အတြက္ ဘာသာေရး က်မ္းဂန္မ်ားကို သင္ၾကားေပးရန္ အလုိ႐ိွၾကသည္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လိုလားသူမ်ားက စစ္သားေကာင္း ျဖစ္ေရးအတြက္ ပညာေပးျခင္းမ်ဳိးကို ဆန္႔က်င္ၾကသည္။ ထုိ႔အတူ ကြန္ျမဴနစ္ (Communist) မ်ားႏွင့္ ပုဂၢလ လူသားဝါဒီမ်ား (individualists) ၏ ပညာေရးအျမင္မ်ားမွာလည္း ကဲြျပားျခားနား ေနၾကပါသည္။
ရပ္ဆယ္ကမူ ႏုိင္ငံေရး၊ ဘာသာေရး၊ က်င့္ဝတ္စသည့္ ပညာေရးနယ္ပယ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အယူအဆ တစ္မ်ဳိးတည္းအား ေလ့က်င့္ သင္ၾကားေပးျခင္းကို ဆန္႔က်င္ခဲ့သည္။ စံႏႈန္း တစ္ခုတည္းကိုသာ ေလ့က်င့္ သင္ၾကားေပးျခင္းသည္ ဆုိးဝါးေသာ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈမ်ားကိုသာ ျဖစ္ေစ ႏုိင္သည္ဟု ရပ္ဆယ္က ႐ႈျမင္ခဲ့သည္။ ဥပမာ ေဘာဂေဗဒ (Economy) ကို ေလ့လာ သင္ယူေနေသာ လူတစ္ေယာက္သည္ ပုဂၢလဝါဒီမ်ာ(individualists) ၊ ဆို႐ွယ္လစ္မ်ား (Socialists) ၊ တံခါးပိတ္ စီးပြားေရးဝါဒီမ်ား (protectionists) ၊ လြတ္လပ္ေသာ ကုန္သည္ စီးပြားသမားမ်ား (Free traders) စသည္ျဖင့္ ၎တို႔၏ အယူအဆ အမ်ဳိးမ်ဳိးကို ေလ့လာၾကားနာ သင့္ေလသည္။ အျခားေသာ စာအုပ္ စာတမ္းမ်ားကိုလည္း ဖတ္႐ႈ ေလ့လာရန္ အားေပးရပါမည္။ ရာဇဝင္ပညာ (History) ကို သင္ယူရာတြင္လည္း မိမိတုိင္းျပည္၏ ႐ႈေထာင့္ အျမင္သာမက အျခား အျခားေသာ တုိင္းႏုိင္ငံတို႔၏ အျမင္မ်ားကိုပါ အသိအမွတ္ ျပဳရေပမည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ ဆိုေသာ္ လူမ်ဳိးတစ္မ်ဳိး သို႔မဟုတ္ တုိင္းႏုိင္ငံတစ္ခု၏ ယုံၾကည္ ယူဆခ်က္သည္ အျခား မည္သည့္လူမ်ဳိး၊ မည္သည့္ ႏုိင္ငံတိုင္းႏွင့္မွ် ထပ္တူ မညီႏုိင္ ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ရာဇဝင္ ပညာသာမက အျခား မည္သည့္ ဘာသာရပ္ကိုမဆုိ ဓမၼဓိဠာန္က်က် ေလ့လာ သိ႐ိွႏုိင္ရန္ စာသင္သားမ်ားကို လြတ္လပ္သည့္ ထင္ျမင္ယူဆခြင့္ (Free speculation) ေပးရမည္ ျဖစ္ေလသည္။
ရပ္ဆယ္၏ ပညာသင္ၾကားေရး ရည္မွန္းခ်က္မ်ားမွာ ရည္မြန္ ယဥ္ေက်းေသာ လူသားမ်ား ျဖစ္ေျမာက္ေရးပင္ ျဖစ္သည္။ ရည္မြန္ ယဥ္ေက်းသူသည္ မွန္သည္ထင္ေသာ အရာမ်ားတြင္ လူအမ်ားက မေထာက္ခံသည္ တိုင္ေအာင္ လုပ္ရဲကိုင္ရဲ ႐ိွလာသည္။ မတရားေသာ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရး စနစ္မ်ားအေၾကာင္း ေကာင္းေကာင္းသိၿပီး တုိက္ ဖ်က္တြန္းလွန္လို စိတ္လည္း ႐ိွသည္။ လူသားမ်ားအေပၚ အၾကင္နာေမတၱာ ထားႏုိင္စြမ္းလည္း ႐ိွသည္ဟု ရပ္ဆယ္က ဆိုပါသည္။ ရပ္ဆယ္၏ အလုိအရ လူဆန္ေသာ လူတစ္ေယာက္ ျဖစ္လာေစေရး အတြက္ အသိဉာဏ္ပညာႏွင့္ ကိုယ္က်င့္တရားဆုိင္ရာ ေကာင္းျမတ္မႈတို႔ လုိအပ္ပါသည္။
အသိပညာကို ေယဘူယ်ႏွစ္ပိုင္း ခဲြျခားၿပီး အခ်က္အလက္မ်ားႏွင့္ ဆိုင္ေသာ သုတပညာ (Information Knowledge ) ႏွင့္ ဉာဏ္အေျမာ္အျမင္ႏွင့္္ ဆိုင္ေသာ ဉာဏ္ပညာ (Intellectual Knowledge ) ဟူ၍ သတ္မွတ္ထားပါသည္။ အခ်က္အလက္မ်ားႏွင့္ ဆိုင္ေသာ အသိပညာ ဆိုသည္မွာ အေျခခံ အေရးအဖတ္ ဘာသာ စကားမွအစ စိုက္ပ်ဳိးေမြးျမဴေရးပညာ၊ သိပၸံပညာ၊ ဗိသုကာပညာ၊ ေဆးပညာႏွင့္ အျခား အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္း ပညာရပ္မ်ားကို ဆိုလိုပါသည္။ ဉာဏ္အေျမာ္အျမင္ႏွင့္ သက္္ဆုိင္ေသာ အသိပညာ ဆိုသည္မွာ စူးစမ္း ေလ့လာမႈ စိတ္ဓာတ္ ျဖစ္သည္ဟု ရပ္ဆယ္က ဆုိပါသည္။ ဤက႑တြင္ စဥ္းစားေတြးေခၚတတ္မႈ၊ ကိုယ့္ၾကမၼာကိုယ္ဖန္တီးႏိုင္မႈ၊ တန္ဖိုး ဆုံးျဖတ္ခ်က္မ်ား ခ်မွတ္ ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္မႈအထိ က်ယ္က်ယ္ ျပန္႔ျပန္႔ ပါဝင္ပါသည္။ ရပ္ဆယ္၏ အလုိအရ လူသားသည္ အသိပညာ ရ႐ိွရန္အတြက္ မိမိ၏ ႐ွင္သန္ႏုိးၾကားမႈ အေလ်ာက္ စူးစမ္း႐ွာေဖြစိတ္ ႐ိွရပါမည္။ မိမိကိုယ္တုိင္ေရာ ၊ အျခား ပုဂၢိဳလ္မ်ားကိုပါ လူမႈေရးအရျဖစ္ေစ၊ အသိပညာ ရရာရေၾကာင္း အတြက္ျဖစ္ေစ၊ အျခားျခားေသာ အေၾကာင္းေၾကာင္းေတြ ေၾကာင့္ျဖစ္ေစ ႐ိုေသ ေလးစားမႈႏွင့္ စာနာက႐ုဏထားမႈ ႐ိွရမည္ ျဖစ္သည္။ မိမိကိုယ္မိမိ ယုံၾကည္မႈ႐ိွလာသည့္ လူသားသည္ အသိပညာရ႐ိွရန္ လြယ္ကူလာပါမည္။ ရ႐ိွၿပီးသား အသိပညာႏွင့္လည္း မိမိဘဝကိုေရာ ေလာက တစ္ဝွမ္းလုံးကိုပါ ေျပာင္းလဲပစ္ရန္ ရည္႐ြယ္လာပါ လိမ့္မည္။ သို႔မွသာ စစ္မွန္ေသာ လူသား၏ အဓိပၸာယ္႐ိွမႈကို ေအာင္ျမင္စြာ ေဖာ္ေဆာင္ လာႏုိင္လိမ့္မည္ ျဖစ္ေလသည္။
က်င့္ဝတ္ဆုိင္ရာ ပညာေရး (Moral education) တြင္ မွန္ကန္မႈ (Truthfulness) သည္ အေရးႀကီးေသာ ေသာ့ခ်က္တစ္ခု ျဖစ္ပါသည္။ မွန္ကန္မႈဆိုရာ၌ ေျပာဆို ဆက္ဆံေရး၌ သာမက အေတြးအၾကံႏွင့္ အျပဳအမူမ်ားပါ မွန္ကန္ေစရန္ လိုအပ္ပါသည္။ တစ္ဖက္ကလည္း ကေလးသူငယ္မ်ားအား ေၾကာက္႐ြံ႕ထိန္႔လန္႔မႈ ကင္းေစၿပီး အမွန္္တရားကို သိျမင္ေစရန္ အတြက္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သြားရပါမည္။ ေ႐ွ႕၌ဆိုခဲ့သည့္ လူသားဂုဏ္သိကၡာ၊ သနားၾကင္နာမႈ၊ လူမႈေရးညီိမွ်မႈမ်ား တိုးတက္္ ထြန္းကားလာေစရန္မွာ ကိုယ္က်င့္ တရားဆုိင္ရာ ပညာေပးမႈႏွင့္ ပတ္သက္ ေနပါသည္။ မိမိ အယူအဆႏွင့္ အျပဳအမူမ်ားသာ ထာဝရမွန္ကန္သည္ ဆိုေသာ အစြန္းေရာက္ အျမင္မ်ဳိးကိုလည္း ေ႐ွာင္႐ွားတတ္ေစရန္ ေလ့က်င့္ ေပးရပါမည္။ ကိုယ္ခ်င္း မစာနာေသာ (Uncharitable)၊ သည္းမခံႏုိင္ေသာ (intolerant) ၊ ရက္စက္ ယုတ္မာေသာ (cruel )၊ ရန္လုိေသာ belligerent (bellicose) အျပဳအမူမ်ားကို လူ႔အဖဲြ႕အစည္း၏ မလုိလားအပ္ေသာ အရာမ်ားအျဖစ္ တားျမစ္ရပါမည္။ ဤလူမဆန္ေသာ ၊ မလိုလားအပ္ေသာ အျပဳအမူမ်ားကို ေျပေပ်ာက္ ေစရန္မွာလည္း သက္ဆိုင္ရာ လူ႔အဖဲြ႕အစည္းတုိ႔၏ ပညာေပးမႈ အစီအစဥ္ႏွင့္ ပတ္သက္ေနသည္ဟု ရပ္ဆယ္က ဆိုပါသည္။
ဘာထရန္ရပ္ဆယ္၏ အလိုအရ တင္းက်ပ္သည့္ ႏိုင္ငံေရးစည္းမ်ဥ္း(Regimentation) ႏွင့္ ပညာ ေရးအာဏာပိုင္မႈ (Educational authorities) တို႔ကို ကေလးသူငယ္မ်ားအား ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ရာ၌ ေ႐ွာင္ၾကဥ္ရပါမည္။ ေနရာတကာတြင္ အမ်ားယူဆသလုိ ကေလးသူငယ္မ်ားအား စည္းကမ္း သတ္မွတ္ၿပီး ခ်ဳပ္ခ်ယ္ရန္ မလုိေပ။ ကေလးမ်ားအား အတင္းဖိႏွိပ္ၿပီး ႏွိမ္သည့္ သေဘာျဖင့္ ႐ိုေသက်ဳိးႏြံေအာင္ လုပ္ျခင္းသည္ ကေလး၏ စိတ္ထဲတြင္ အမုန္းစိတ္ကိုသာ ပြားမ်ားေစႏုိင္ပါ ျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ ဤသို႔ ေပၚေပါက္လာေသာ အမုန္းစိတ္ကို လြတ္လပ္စြာ ေဖာ္ထုတ္ခြင့္ မရျပန္ရကား ယင္းစိတ္သည္ ရင္ထဲမွာပင္ ႀကိတ္မွိတ္ ခံစားေနရပါက တျဖည္းျဖည္း ခုိင္မာ လာပါမည္။ ထုိအခါ ကေလးသူငယ္၏ က်န္႐ိွေသာ ဘဝခရီး တစ္္္ေလွ်ာက္လုံးတြင္ ထူးဆန္းေသာ အဖ်က္အဆီးမ်ား ျဖစ္လာ တတ္ေလသည္။
သူ၏ (Education and Ciyilization ) စာတမ္းတြင္ အႂကြင္းမဲ့လုပ္ပုိင္ခြင့္ အာဏာ ပိုင္ဆုိင္မႈ၏ ဆိုးျပစ္မ်ားကို ေထာက္ျပေစရန္ ေဝဖန္ထားေလသည္။ အႂကြင္းမဲ့ လုပ္ပုိင္ခြင့္ အာဏာသည္ ဆရာတပည့္ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္္စလုံး အတြက္ ဆိုးဝါးေစ ႏုိင္ပါသည္။ ဆရာမ်ားသည္ စိတ္ဓာတ္ႏွင့္ ကိုယ္က်င့္ စရဏတရားမ်ား ပ်က္ျပားၿပီး အာဏာကို အလဲြသုံးစား လုပ္တတ္ေသာ အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ား ျဖစ္လာႏုိင္ပါသည္။ ထုိ႔အတူ တပည့္မ်ားသည္လည္း ပုန္ကန္ထႂကြမႈ (rebellious) သုိ႔မဟုတ္ ေခါင္းင႔ုံနာခံမႈ (Submissive) စသည့္ အစြန္း ႏွစ္ဖက္သို႔ ခ်ဥ္းကပ္္ သက္ေရာက္ ႏုိင္ပါသည္။ ထုိအခါ စာသင္သားမ်ားသည္ မည္သည့္ အႂကြင္းမဲ့ အာဏာကိုမဆို ဆန္႔က်င္လုိေသာ ဆႏၵမ်ား ေပၚေပါက္ လာႏုိ္င္ပါသည္။ တစ္ဖက္ကလည္း ေခါင္းငုံ႔နာခံ တတ္မႈေၾကာင့္ သူတုိ႔၏ တီထြင္ေ႐ွ႕ေဆာင္ေသာ ဉာဏ္ရည္ဉာဏ္ေသြးအားလုံး (all sense of initiative) ဆုံး႐ႈံးပ်က္စီး ေစႏုိင္ပါသည္ဟု ရပ္ဆယ္က ဆိုထားပါသည္။
ဘာထရန္ရပ္ဆယ္သည္ ပညာေရးပါရဂူ မဒမ္မြန္တက္ဆုိရီ (Montessori) ကဲ့သို႔ပင္ ပညာသင္ၾကားရာ၌ ကေလးသူငယ္မ်ား၏ စိတ္ပိုင္းဆုိင္ရာ အေျခအေနမ်ားကိုပါ ထည့္သြင္း စဥ္းစားခဲ့သည္။ ကေလးသူငယ္မ်ား၏ စိတ္၌ အျပစ္႐ိွသည္ ၊ ႐ွက္ဖြယ္ရာျဖစ္သည္၊ ေၾကာက္မက္ဖြယ္္ရာ ျဖစ္သည္ဟူေသာ အရာမ်ား လႊမ္းမုိးမႈမ႐ိွသင့္ဟု ရပ္ဆယ္က ယူဆပါသည္။ ကေလးသူငယ္မ်ားသည္ အလုိအေလ်ာက္ ေပ်ာ္ေပ်ာ္႐ႊင္႐ႊင္ ျမဴးျမဴးထူးထူး ႐ိွရမည္။ ကေလးသူငယ္မ်ား၏ စိတ္လႈပ္႐ွား ထႂကြမႈကို ေၾကာက္႐ံြ႕သည့္ စိတ္မဝင္စားေစရန္၊ သဘာဝ အေၾကာင္း အခ်က္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ စူးစမ္း ႐ွာေဖြမႈမ်ားမွ တြန္႔ဆုတ္သြားျခင္း မျဖစ္ေပၚေစရန္ အေရးႀကီးေလသည္။ က်င့္ဝတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ပညာေပးရာတြင္ ကေလးသူငယ္ မ်ားအား အေျမာ္အျမင္ရင့္သန္၍ ႐ိုးသားေျဖာင့္မတ္သူမ်ား၊ လူမႈေရးအရ အေၾကာင္းတရား ကင္းမဲ့သူမ်ား၊ အလုပ္လုပ္ကုိင္ရာ၌ စြမ္းစြမ္းတမံ ေဆာင္႐ြက္ႏုိင္သူမ်ား၊ အေတြးအေခၚမ်ားအားျဖင့္ နက္နဲသိမ္ေမြ႕၍ သည္းခံတတ္ေသာ စိတ္ထားျဖင့္ ျပည့္ဝသည့္ ေတာ္တည့္ေျဖာင့္မွန္ေသာ အမ်ဳိးေကာင္းသား၊ အမ်ဳိးေကာင္းသမီးမ်ား ျဖစ္လာေစရန္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ ေပးရပါမည္။
ကေလးသူငယ္မ်ားအား ကိုယ္ထိလက္ေရာက္ ျပစ္ဒဏ္ေပးျခင္းမ်ဳိးကို မည္သို႔ေသာ အေျခအေနမ်ဳိးမွာပင္ ျဖစ္ေစ လိုလားအပ္သည္ဟု မယုံၾကည္ေပ။ ̒ အခ်ိန္တိုင္းမွာ ကေလးကို လက္နဲ႔ တဖုတ္ဖုတ္ ႐ုိက္ေနတဲ့အတြက္ က ေလးရဲ့စိတ္ထဲမွာ အင္မတန္ ႐ႈပ္ေထြးေပြလိမ္ ဆူပြတ္လာတဲ့ ခံစားမႈမ်ဳိး အုံႂကြျဖစ္ေပၚ လာႏုိင္ပါတယ္။ သုိ႔ေသာ္လည္း အလြန္အကၽြံ လြတ္လပ္ခြင့္ ေပးရမယ္လုိ႔လည္း မဆိုလိုပါဘူး။ တစ္ခါတစ္ခါ လြတ္လပ္ခြင့္ အျပည့္အဝေပးလို႔ မရတာမ်ဳိးလည္း ႐ိွပါတယ္။ တစ္ခုခုကို မတတ္တတ္ေအာင္ သင္ေပးတဲ့အခါမ်ဳိးေပါ့ ̓ ဟု က်ယ္ျပန္႔ေသာ အျမင္ျဖင့္ သုံးသပ္ ထားပါသည္။
လြတ္လပ္မႈသည္ ပညာေရး၏ အျခားအရာမ်ား (ပညာေရး ရည္မွန္းခ်က္၊ သင္႐ိုးၫြန္းတမ္းႏွင့္အလားအလာ) (education aim , its curriculum and is possibilities) နည္းတူ အေရးႀကီး ေလသည္။ အထူးသျဖင့္ လြတ္လပ္ေသာ ထင္ျမင္ ယူဆပိုင္ခြင့္သည္ ပညာေရး၏ မ႐ိွမျဖစ္ လိုအပ္ေသာ ကိရိယာ တစ္ခု ျဖစ္သည္။ ယခုေေခတ္သစ္ ကမာၻတြင္မူ အစြန္းေရာက္ ကန္႔သတ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မႈမ်ား နည္းပါးသြားၿပီး ျဖစ္ေသာ္လည္း ရပ္ဆယ္တုိ႔ ကာလတြင္မူ ပညာေရး လြတ္လပ္မႈသည္ အတိုက္အခံ မ်ားေသာ အယူအဆ ျဖစ္ခဲ့သည္။ အဂၤလန္ႏုိင္ငံ၌ပင္ အဂၤလိပ္တို႔သည္ နပိုလီယံကို တြန္းလွန္ တိုက္ခုိက္ေသာ ဝါတာလူးစစ္ပဲြကို အီတန္ေက်ာင္း၏ ကစားကြင္းထဲတြင္ အႏုိင္ရ႐ိွသည္ဟု ေမာ္ႂကြားေနဆဲ ျဖစ္ေလသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ ဆုိေသာ္ အီတန္ စာသင္ခန္းမ်ားတြင္ ျပင္သစ္ ဆန္႔က်င္ေရး စိတ္ဓာတ္ကို ခုိင္မာေစရန္ ေသြးထိုး ၫြန္ၾကားခဲ့ ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေလသည္။
သူကိုယ္တိုင္ တည္ေထာင္ခဲ့ေသာ Bacon Hill-1926 ေက်ာင္း၌ သူ၏ ပညာေရးစံႏႈန္းမ်ားကို လက္ေတြ႕ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ခဲ့သည္။ ကိုယ္တိုင္ကိုုယ္က် ပညာ႐ွာမွီးျခင္းျဖင့္ တန္ဖိုး႐ိွၿပီး ခုိက္ျမဲေသာ ပညာေရးကုိ ရ႐ိွႏုိင္ပါသည္။ ရပ္ဆယ္၏ေက်ာင္းတြင္ အသိပညာ၊ ကိုယ္က်င့္တရားကိုသာမက ကိုယ္ကာယ က်မ္းမာသန္ စြမ္းေစရန္လည္း ေလ့က်င့္ ေပးေလသည္။ သို႔ရာတြင္ လူငယ္မ်ားကို ကာယသတၱိ ေမြးေပးျခင္းမွာ ဖက္ၿပိဳင္လုိေသာ စိတ္ဓာတ္ ေပၚေပါက္ေစရန္ မဟုတ္ဘဲ အဝိဉာဏက အင္အားစုမ်ားႏွင့္ ရင္ဆုိင္ရေသာ အခါ ၾကံ့ၾကံ့ခုိင္ႏိုင္ရန္ အတြက္သာ ျဖစ္သည္ဟု ဆုိပါသည္။ တစ္ေယာက္ႏွင့္တစ္ေယာက္ ဖက္ၿပိဳင္ျခင္းအားျဖင့္ ကာယ သတၱိ ႐ိွလာေအာင္ မလုပ္ရာ။ ထို႔ေၾကာင့္ ရပ္ဆယ္က ေဘာလုံး ကန္ျခင္းမ်ဳိးမွ ရ႐ိွေသာ သတၱိမ်ဳိးထက္ ေျခလ်င္ေတာင္တက္ ျခင္းမွရ႐ိွေသာ ကာယ သတၱိမ်ဳိးကို ပို၍ ႏွစ္ၿခိဳက္ ေလသည္။
ရပ္ဆယ္၏ အလိုအရ သိလိုစိတ္ (curiusity) ၊ ပြင့္လင္းစိတ္ (open mindedness) ၊ ယုံၾကည္မႈ (belief) ၊ စိတ္႐ွည္သည္းခံျခင္း (patience) ၊ လုံ႔လဝီရိယ႐ိွျခင္း (industry)၊ အာ႐ုံစူးစုိက္ျခင္း(concentration) ၊ တိက်မႈ (exactness) စသည္တို႔သည္ ပညာေရး ယႏၲရား လည္ပတ္မႈအတြက္ လိုအပ္ေသာ ကိရိယာ တန္ဆာ ပလာမ်ား ျဖစ္သည္။ စစ္မွန္ေသာ အသိပညာကို ႐ွာေဖြရာတြင္ သိလိုစိတ္ျပင္းျပမႈသည္ အေျခခံက်ေသာ အခ်က္ ျဖစ္ပါသည္။ ကေလးသူငယ္မ်ားသည္ လူႀကီးမ်ားကို ႐ံြ႕မုန္းျခင္းမွာ သူတို႔၏ သိလုိေသာအရာမ်ားကို ေက်လည္ေအာင္ အေျဖ မေပးႏိုင္ၾကေသာ ေၾကာင့္ပင္ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ရပ္ဆယ္က ကေလးသူငယ္တုိ႔၏ ေလ့လာ စူးစမ္းလုိမႈကို လမ္းဖြင့္ေပးရမည္ဟု ဆုိပါသည္။ မည္သည့္ ေမးခြန္းမ်ဳိးကို မဆို ေမးျမန္း စိစစ္ႏုိင္ရန္ အားေပးရပါမည္။ လြတ္လပ္ ပြင့္လင္းစြာ သင္ယူႏုိင္မွသာလွ်င္ တန္ဖိုး႐ိွေသာ အရာမ်ားကို ရ႐ိွႏုိင္မည္ ျဖစ္ေလသည္။ အထူးသျဖင့္ ကေလးသူငယ္တုိ႔၏ စိတ္လြတ္လပ္မႈကို အသိအမွတ္ ျပဳရပါမည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ စိတ္ကူးလြတ္လပ္မႈ (freedom of thought ) မ႐ိွွဘဲႏွင့္ အလုပ္လြတ္လပ္မႈ (freedom of action ) မ႐ိွႏုိင္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေလသည္။ လြတ္လပ္ပြင့္လင္းစိတ္ကို ေခ်ဖ်က္ျခင္းသည္ လူတစ္ဦးခ်င္းစီအတြက္ေရာ လူ႔အဖဲြ႕အစည္း အတြက္ပါ တုိးတက္ ဖံြ႕ၿဖိဳးမႈလမ္းစမ်ား ပ်က္စီးေစႏုိင္ပါသည္။
ထို႔ေၾကာင့္ အထက္တြင္ ရပ္ဆယ္ ေဝဖန္ခဲ့သည့္ ဆိုး႐ြား တင္းၾကပ္ေသာ ပညာေရး စနစ္မ်ားကို ဖယ္႐ွား ပစ္ရပါမည္။ လူငယ္တို႔၏ အသိပညာ ႂကြယ္ဝမႈႏွင့္ ကိုယ္က်င့္တရား ေကာင္းျမတ္မႈ စသည့္ သေဘာထားမ်ား ျပည့္စုံေအာင္ျမင္ ေစရန္အတြက္ မည္သည့္ အတားအဆီးကိုမဆုိ ဖယ္႐ွားဝံ့ေသာ သတၱိမ်ားအား ေမြးဖြား ေပးရပါမည္။ လူသား၏ အနာဂတ္ျဖစ္ႏုိင္ေျခ အလားအလာမ်ားကိုပါ ထည့္သြင္း ပညာေပးျခင္းျဖင့္ ပညာေရး အစီအစဥ္၏ ျပည့္ဝေသာ ေအာင္ျမင္မႈမ်ားကို ရ႐ိွႏုိင္မည္ ျဖစ္ေလသည္။
မ်ဳိးဆက္တစ္ခုကို ပညာေပးသည္ဆိုရာ၌ ေၾကာက္႐ြံ႕ျခင္းကင္းေသာ လြတ္လပ္မႈ (feariess freedom) ႐ိွမွသာလွ်င္ က်ယ္ျပန္႔ေသာ ၊ ရဲရင့္ျပတ္သားေသာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မ်ားကို ရ႐ိွႏုိင္မည္ျဖစ္သည္ဟု ရပ္ဆယ္က ႐ႈျမင္ပါသည္။ အသိပညာ ျပည့္ဝလာပါက ေၾကာင္းက်ဳိး ဆင္ျခင္တုံ တရားကို ပုိင္ဆုိင္ၿပီး အစြန္းေရာက္ေသာ ေၾကာက္႐ြံ႕မႈ သို႔မဟုတ္ အဆင္ျခင္မဲ့ သတၱိ႐ိွမႈတုိ႔ကုိ ေ႐ွာင္႐ွာႏုိင္မည္ ျဖစ္ေလသည္။ ပညာတတ္သူသည္ အရာရာကို ၿပီးစီးေအာင္ ေဆာင္႐ြက္ႏုိင္သူ ျဖစ္ၿပီး ေပ်ာ္႐ြင္ခ်မ္းေျမ့မႈကိုလည္း ရ႐ိွေစႏိုင္ပါသည္။ ျပည့္ဝေသာ ဉာဏ္အေျမာ္အျမင္ျဖင့္ ေလာကကို စိတ္ဝင္စားၿပီး လုံ႔လဝရီယ႐ိွ႐ိွ ႀကိဳးစားအားထုတ္သူလည္း ျဖစ္လာပါလိမ့္မည္။ ပညာေရးအားျဖင့္ လူသားတုိ႔၏ လြတ္လပ္ေသာ ဖံြ႕ၿဖိဳးတုိးတက္မႈ အလားအလာမ်ားကို ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ ေပးရေပမည္။
ဒီမုိကရက္တစ္ ေခတ္ႀကီးတြင္မႈ အီတန္ (Eton ) အယူအဆသည္ ေခတ္မီွျခင္း မ႐ိွေတာ့ေပ။ ကမာၻေလာကသည္ ကဲြျပား ျခားနားေသာ ပုံစံမ်ားျဖင့္ ေဖာ္ေဆာင္မည့္ ပညာေရးကို အလုိ႐ိွေနပါသည္။ ကိုယ္ခ်င္းစာနာစိတ္ (imaginative sympathy )၊ ဉာဏ္ရည္ဉာဏ္ေသြး ျပည့္စုံမႈ (intellectual suppleness) ႏွင့္ စက္မႈနည္းပညာႏွင့္ ဆုိင္ေသာအသိ (technological knowledge) တို႔ကို က်ယ္ျပန္႔စြာ ေဖာ္ေဆာင္ေပးရမည္။ ကမူး႐ႉးထိုးသတၱိမ်ား (bulldog courage) နည္းပါးသြားေစရန္ အတြက္ တတ္သိ လိမၼာေရးျခား႐ိွေသာ လြတ္လပ္မႈကို ကေလးသူငယ္မ်ားအား ျဖစ္ႏုိင္သမွ် ေဆာလ်င္စြာ သင္ၾကားေပးရပါမည္။ ဤသို႔ စနစ္တက် သင္ၾကားပို႔ခ်မႈမ႐ိွလွ်င္ ကေလးသူငယ္မ်ားအဖို႔ တည္႐ိွႏုိင္သည့္ လြတ္လပ္မႈသည္ မေရရာေသာ လြတ္လပ္မႈ အတုအေယာင္ မွ်သာျဖစ္ေသာ လြတ္လပ္မႈမ်ဳိးသာ ျဖစ္ႏိုင္ေပမည္။ ထုိအခါ လြတ္လပ္မႈသည္ ကေလးသူငယ္မ်ားအား တိတိက်က် အက်ဳိးျဖစ္ထြန္းမႈ မ႐ိွ႐ုံသာမက လြဲမွားေသာ လြတ္လပ္မႈကို အသုံးခ် က်င့္သုံးသည့္ တာဝန္မဲ့ ႏုိင္ငံသားမ်ားပင္ ျဖစ္လာႏုိင္ပါသည္။
မည္သည့္ လူ႔အဖဲြ႕အစည္း တုိင္းတြင္မဆုိ ပညာေရးထက္ပို၍ အေရးႀကီးေသာ အရာ ႐ိွလိမ့္မည္ မဟုတ္ေပ။ ကမာၻေလာကသည္ စဥ္ဆက္မျပတ္ ေျပာင္းလဲ လ်က္႐ိွပါသည္။ လူသားတုိ႔သည္ လက္႐ိွ ျဖစ္ေပၚေနေသာ အေျခအေနဆိုးမ်ားကို ေက်ာ္လႊာႏုိင္ရန္ႏွင့္ အေျခအေနေကာင္းမ်ားကို ဆက္လက္ ဖန္တီးႏိုင္ရန္ အသစ္အသစ္ေသာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မ်ားျဖင့္ တည္ေဆာင္ လ်က္႐ိွပါသည္။ ပညာေရး အစီအစဥ္သာ ဆုိး႐ြား ညံ့ဖ်င္းေနပါက ထိုလူ႔ အဖဲြ႕အစည္းသည္ ေခတ္ေနာက္ က်န္ခဲ့မည္သာ ျဖစ္ေလသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဘာထရန္ရပ္ဆယ္က ပညာေရးသည္ ကမာၻသစ္ကို ဖြင့္လွစ္မည့္္ ေသာ့တစ္ေခ်ာင္း ျဖစ္သည္ဟု ဆိုခဲ့ပါသည္။ ကၽြႏု္ပ္တို႔သည္လည္း ရပ္ဆယ္ေျပာေသာ ပညာေရးေသာ့ ျဖင့္သာ ဖြင့္လွစ္ လြတ္ေျမာက္ႏုိင္မည္ ျဖစ္ေလသည္။
သူရိန္ထက္လင္း
(ပညာေရးအေတြး၊ ဒႆနအျမင္ စာအုပ္မွ..)
Ref:
* Bertrand Russell ;
Education and Civillization
Freedom versus Authority in Education
* Bertrand Russell ;
On Education (1966)
* Bertrand Russell ;
Education & Good Life
Horaie Liveright inc. N.Y. (1926) ေမာကၡ မွကူးယူေဖာ္ျပပါသည္
* Bertrand Russell ;
Education and the Social Order
UNWIN - London (1977)
* Bertrand Russell ;
Unpopular Essays
George Ailen & UNWIN Ltd, London (1951)

Read More

ေမာေရးရွ

မူလတန္းကေန တကၠသိုလ္အထိ အခမဲ႔ ပညာေရး၊ အခမဲ႔ ေက်ာင္းကား စီစဥ္ေပးမွႈနဲ႔ ႏွလံုးခြဲစိတ္မွႈ အပါအ၀င္ အခမဲ႔ က်န္းမာေရး ေစာင္႔ေရွာက္မွႈ ေတြကို ႏိုင္ငံသားအားလံုးအတြက္ လုပ္ေဆာင္ေပးေနတဲ႔

ႏိုင္ငံငယ္ေလး တစ္ႏို္ငံ ရွိတယ္ ဆိုပါစို႔။ ဒီလိုေျပာရင္ အားလံုးက ခ်မ္းသာတဲ႔ ဥေရာပ တစ္ႏိုင္ငံထဲကပဲ ျဖစ္မယ္လို႔ ေတြးလိုက္ၾကမွာပါ။

တကယ္ေတာ႔ ခ်မ္းသာတဲ႔ ဥေရာပတိုင္းျပည္ေတြမွာ အခမဲ႔ တကၠသိုလ္ပညာေရး မလုပ္ႏိုင္ေတာ႔တဲ႔အျပင္ အစိုးရေတြက လူငယ္ေတြနဲ႔ သူတို႔ မိသားစု ေတြဆီကေန တကၠသိုလ္စရိတ္ ကိုယ္႔ဘာသာ က်ခံဖို႔ ပိုေတာင္းလာေနၾကပါတယ္။

ေနာက္ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုမွာလည္း အခမဲ႔ ေကာလိပ္တက္ေရာက္ႏိုင္ခြင္႔ဆိုတာ ဘယ္တုန္းကမွ လုပ္ခဲ႔တာ မရွိပါဘူး။ မၾကာခင္က အေမရိကန္ ဆင္းရဲသားေတြအတြက္ က်န္းမာေရး ေစာင္႔ေရွာက္မွႈ ရဖို႔ေတာင္ အျပင္းအထန္ေျပာဆို ျငင္းခံုၾကရပါတယ္။ အေမရိကမွာ ၀ဲလ္ဖဲယား စနစ္ေတြ ဘယ္ေတာ႔မွ လုပ္မေပးဖို႔ ဆံုးျဖတ္ထားတဲ႔ ရီပတ္ဗလင္ကန္ ပါတီကလည္း အဲဒီစနစ္ကို ျပန္တြန္းလွန္ပစ္ဖို႔ ၾကိဳးစားေနပါတယ္။

ဒါေပမဲ႔ အခုေျပာမယ္႔ အေရွ႕အာဖရိက ကြ်န္းႏိုင္ငံေလး ျဖစ္တဲ႔ ေမာေရးရွ ကေတာ႔ ခ်မ္းသာတဲ႔ ႏိုင္ငံလည္း မဟုတ္သလို၊ ဘတ္ဂ်က္ ခြ်တ္ျခံဳက်ေနတဲ႔ ႏိုင္ငံလည္း မဟုတ္ပါဘူး။ ျပီးခဲ႔တဲ႔ ဆယ္စုႏွစ္အတြင္း ေကာင္းမြန္တဲ႔ စီးပြားေရး၊ ဒီမိုကရက္တစ္ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ ခိုင္မာတဲ႔ လူမွႈ႔ ကာကြယ္ေစာင္႔ေရွာက္မွႈစနစ္ ေအာင္ျမင္စြာ တည္ေဆာက္ဖို႔ အတြက္ ဘတ္ဂ်က္ကို အက်ဳိးရွိရွိ အသံုးျပဳႏိုင္ခဲ႔ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင္႔ ဘတ္ဂ်က္ ျပႆနာ တက္ေနတဲ႔ အေမရိကေရာ အျခား ကမၻာ႔ တိုင္းျပည္ေတြပါ ေမာေရးရွ ရဲ႕ အေတြ႔အၾကံဳကေန သင္ခန္းစာ ယူစရာေတြ ရွိလာပါတယ္။

ျပီးခဲ႔တဲ႔ လပိုင္းက လူဦးေရ ၁.၃ သန္း ရွိတဲ႔ အဲဒီ အပူပိုင္း ကြ်န္းစုႏိုင္ငံေလးဆီ က်ေနာ္ အလည္သြားခဲ႔ပါတယ္။ အေမရိက နဲ႔ အျခားႏိုင္ငံေတြမွာ အေခ်အတင္ ဒီဘိတ္ လုပ္ေနရတဲ႔ ျပႆနာေတြကို ေမာေရးရွမွာ အံဩဖြယ္ ေကာင္းေအာင္ ေအာင္ျမင္မွႈ ရေနတာ ျမင္ေတြ႔ခဲ႔ရ ပါတယ္။

အိမ္ပိုင္ဆိုင္မွႈ ကိစၥကိုပဲ စဥ္းစားၾကည့္ပါ။ အေမရိကန္ လူဦးေရ ၇၀ ရာခိုင္ႏွႈန္း အိမ္ပိုင္ဆိုင္ေရး အတြက္ အစိုးရရဲ႕ တိုးခ်ဲ႕ လုပ္ေဆာင္မွႈေၾကာင္႔ စီးပြားေရးနဲ႔ ဘ႑ာေရး အက်ပ္အတည္း ျဖစ္ခဲ႔ရတယ္လို႔ အေမရိကန္ ကြန္ဆာေဗးတစ္ေတြ ေျပာေနစဥ္မွာပဲ၊ ေမာေရးရွ မွာေတာ႔ အိမ္ေျမ ေစ်းကြက္ ဘာျပႆနာမွ မရွိဘဲ ႏိုင္ငံသား ၈၇ ရာခိုင္ႏွႈန္း အိမ္ပိုင္ျဖစ္ေအာင္ စီစဥ္ၾက ပါတယ္။

ေနာက္ ေမာေရးရွ ရဲ႕ ဂ်ီဒီပီက တစ္ႏွစ္ ၅ ရာခိုင္ႏွႈန္းနဲ႔ ႏွစ္ ၃၀ နီးပါး ပံုမွန္ တိုးတက္ေနခဲ႔ပါတယ္။ ဒါဟာ ထူးဆန္းတဲ႔ ေအာင္ျမင္မွႈမ်ဳိးပါ။ တကယ္က ေမာေရးရွမွာ စိန္၊ ေရနံနဲ႔ အဖိုးတန္ပစၥည္းအခ်ဳိ႕ ရွိတယ္ဆိုေပမဲ႔၊ ႏိုင္ငံျခားကို တင္ပို႔ ေရာင္းခ်ရေလာက္ေအာင္ တူးေဖာ္ရမယ္႔ သဘာ၀ရင္းျမစ္ေတြ မရွိပါဘူး။ အဲဒီ စိတ္ပ်က္ဖြယ္ အေျခအေနကို ေမွ်ာ္လင္႔ခ်က္နဲ႔ အလားအလာေတြ အျဖစ္ ေျပာင္းပစ္ႏိုင္ခဲ႔ပါတယ္။

၁၉၆၈ ခုႏွစ္ ျဗိတိန္ထံက လြတ္လပ္ေရးရျပီးခ်ိန္မွာ ေမာေရးရွရဲ႕ တစ္ဦးခ်င္း၀င္ေငြက ေဒၚလာ ၄၀၀ ေအာက္မွာသာ ရွိခဲ႔ျပီး၊ ကေန႔ ေဒၚလာ ၆,၇၀၀ အထက္ ေရာက္လာပါတယ္။ လြန္ခဲ႔တဲ႔ ႏွစ္ ၅၀ မွာ သၾကားခ်က္ လုပ္ငန္းေလာက္ ရွိရာကေန ႏိုင္ငံျခား ခရီးသြားလုပ္ငန္း၊ ဘဏ္လုပ္ငန္း၊ အဆင္႔ျမင္႔ နည္းပညာလုပ္ငန္း၊ ခ်ည္ျမွင္နဲ႔ အထည္လုပ္ငန္း၊ ႏိုင္ငံျခားတင္ပို႔တဲ႔ သီးႏွံ စိုက္ပ်ဳိးေရးလုပ္ငန္းေတြ ရွိလာပါတယ္။

ခရီးစဥ္အတြင္း က်ေနာ္စိတ္၀င္စားတာက ‘ေမာေရးရွ ပဥၥလက္’ လို႔ လူအခ်ဳိ႕ ခ်ီးက်ဴး ေျပာဆိုေနၾကတဲ႔ဟာကို နားလည္ဖို႔နဲ႔ အျခား ႏိုင္ငံေတြ ေမာေရးရွကေန သင္ယူႏိုင္မယ္႔ အရာကို ေလ႔လာၾကည့္ဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္လည္း အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုက ႏိုင္ငံေရးသမားေတြနဲ႔ ဘတ္ဂ်က္ ျပႆနာ ျငင္းခံုေနရတဲ႔ အျခားတိုင္းျပည္ေတြက အစိုးရေတြအတြက္ ေမာေရးရွ ကေန ေလ႔လာသင္ယူစရာ သင္ခန္းစာေတြ အမ်ားၾကီး ရွိေနပါတယ္။

ပထမ။ ေမးခြန္းက အခမဲ႔ ပညာေရး၊ အခမဲ႔ က်န္းမာေရး ေစာင္႔ေရွာက္မွႈနဲ႔ အိမ္ယာပိုင္ဆိုင္ခြင္႔ အမ်ားအျပား ေမာေရးရွ အစိုးရက သူ႔လူထုကို လုပ္ေဆာင္ေပးသလို က်ေနာ္တို႔ လုပ္ႏိုင္မလား ဆိုတဲ႔ဟာမဟုတ္။ ေမာေရးရွေတြ တတ္ႏိုင္ရင္ သူတို႔ထက္ အဆေပါင္းမ်ားစြာ ခ်မ္းသာတဲ႔ အေမရိကနဲ႔ ဥေရာပ က လုပ္ႏိုင္ရမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေတာ႔ ေမးရမယ္႔ ေမးခြန္းက လူ႔အဖြဲ႔အစည္းကို သူတို႔ ဘယ္လို စုစည္းၾကသလဲ။ လွႈမွႈ႔ သဟာဇတျဖစ္ဖုိ႔၊ ၀ဲလ္ဖဲယား ေဆာင္ရြက္ဖို႔၊ စီးပြားေရး တိုးတက္မွႈ လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔၊ ဆင္းရဲခ်မ္းသာ မညီမွ်မွႈ ေလွ်ာ႔ခ်ဖုိ႔ ေမာေရးရွေတြ ဘယ္လို နည္းလမ္း နဲ႔ ေဆာင္ရြက္ၾကသလဲဆိုတာ ေမးဖုိ႔ အဓိက ျဖစ္လာပါတယ္။

ဒုတိယ။ အျခားႏိုင္ငံေလးေတြနဲ႔ မတူတဲ႔အခ်က္က ေမာေရးရွ က စစ္ေရး အသံုးစရိတ္ဆိုတာကုိ ျဖဳန္းတီးမွႈ သက္သက္ပဲလုိ႔ ဆံုးျဖတ္ထားတဲ႔ အခ်က္ပါ။ ဒီအခ်က္က ဘာေဖာ္ျပသလဲဆိုရင္ အေမရိကန္အစိုးရအေနနဲ႔ မရွိတဲ႔ ရန္သူအေပၚ သံုးစြဲလိုက္တဲ႔ စစ္လက္နက္ ေငြေၾကးတိုင္းကို ပညာေရး က်န္းမာေရး မတတ္ႏိုင္ရွာသူေတြ အတြက္ အသံုးျပဳျပီး ပိုမို လူသားဆန္တဲ႔ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း ဖန္တီးဖို႔ လိုျပီဆိုတာကို ေမာ္ေရးရွက သင္ျပေနပါတယ္။

တတိယ။ ေမာေရးရွ က သဘာ၀ရင္းျမစ္ေတြကို အဓိကမထားဘဲ လူသားရင္းျမစ္ကို ထူးထူးျခားျခား အေလးေပးပါတယ္။ အဲဒီ လူသားရင္းျမစ္ တန္ဖိုးထားမွႈက တိုင္းျပည္ရဲ႕ ဘာသာေရး၊ လူမ်ဳိးေရး၊ မတူကြဲျပားတဲ႔ ႏိုင္ငံေရး၊ အားလံုးအတြက္ ပညာေရး ဆိုတာေတြမွာ လူ႔မွႈညီညြတ္မႈ ျဖစ္ထြန္းဖို႔ အတြက္ အေရးပါလာပါတယ္။ အစိုးရ၊ အလုပ္သမားနဲ႔ အလုပ္ရွင္မ်ားၾကားမွာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွႈ ျဖစ္လာျပီီး ဒီမိုကရက္တစ္ အင္စတီက်ဴးရွင္း ေပၚထြန္းဖို႔ ကတိက၀တ္ေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။

ေမာေရးရွမွာ ဘာျပႆနာမွ မရွိဘူးလို႔ ေျပာေနတာေတာ႔ မဟုတ္ပါ။ အျခား ေအာင္ျမင္တဲ႔ ေစ်းကြက္ တုိင္းျပည္ အမ်ားစုလိုပဲ ေငြေၾကး လဲလွယ္မွႈႏွႈန္းမွာ ျပႆနာ ရွိတယ္။ ျပင္ပက တင္ပို႔တဲ႔ စားေသာက္ကုန္ ျပႆနာနဲ႔ ေလာင္စာစြမ္းအင္ ေစ်းတက္တာေတြ ရွိေနတယ္။ ေငြေၾကး ေဖာင္းပြလာတာနဲ႔အမွ် အလုပ္လက္မဲ႔ အေတာ္အတန္ ပါလာပါတယ္။ ဒီေတာ႔ ေငြေၾကးစီးဆင္းမွႈ ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔၊ ခ်မ္းသာသူေတြဆီက ၀င္ေငြခြန္ တိုးျမွင္႔ေကာက္ဖို႔၊ ဘဏ္စနစ္ ျပဳျပင္ဖို႔ေတြကို အစိုးရ ကိုယ္တိုင္ ေစ်းကြက္ထဲ ၀င္ေရာက္ ထိန္းညွိေပးရမယ္႔ အေျခအေနေတြ ရွိေနပါတယ္။

အစိုးရအတြက္ ရင္ဆိုင္ေျဖရွင္းဖို႔ ဘယ္လိုအခက္အခဲရွိရွိ လက္ရွိ ေမာေရးရွဟာ စီးပြားေရး ႏိုင္ငံေရး ျငိမ္းခ်မ္းေရး တည္ျငိမ္ တိုးတက္မွႈေတြနဲ႔အတူ အံ႔ဖြယ္ပဥၥလက္ ကြ်န္းႏိုင္ငံေလး ျဖစ္ေနပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ ေအာင္ျမင္မွႈေတြကို အမ်ားေငးၾကည့္လာရေပမဲ႔ တကယ္ေတာ႔ ေမာေရးရွ ဟာ လြတ္လပ္ေရး ေန႔ရက္မ်ား ကတည္းက ကိုလိုနီ ဆိုးေမြေတြ နဲ႔အတူ ရုန္းကန္ေနရဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ကိုလိုနီအေမြဆိုးအျဖစ္ ေျမယာနဲ႔ ဓန မညီမွ်မွႈေတြ၊ ကမၻာ႔ ႏိုင္ငံေရးအၾကား ေျမဇာပင္ ျဖစ္ခံရမွႈေတြ ရွိခဲ႔ပါတယ္။ ဒီေရဂို ဂါစီယာ ဆိုတဲ႔ ေမာေရးရွ ကမ္းလြန္ကြ်န္းကို အေမရိကန္က ျဗိတိသွ်ထံက ယူျပီး ေရတပ္ အေျခစိုက္စခန္း လုပ္ထားေပမယ္႔ ဘာေလွ်ာ္ေၾကးမွ မေပးပါဘူး။ ျဗိတိန္ကလည္း ကုလသမဂၢနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာ ဥပေဒ ခ်ဳိးေဖာက္ရင္း ေမာ္ေရးရွ ရဲ႕ ခ်ာဂိုးစ္ ကြ်န္းေတြကို ဆက္ထိန္းထားဆဲ ျဖစ္ျပီး ကြ်န္းသူ ကြ်န္းသားေတြကို ေမာင္း ထုတ္ခဲ႔ပါတယ္။

အခု အေမရိကန္ အေနနဲ႔ ျငိမ္းခ်မ္းတဲ႔ ဒီမိုကရက္တစ္ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ လုပ္ေပးခ်င္သပဆိုရင္ ေမာေရးရွ ႏိုင္ငံက ဒီေရဂို ဂါစီယာကြ်န္း ပိုင္ဆိုင္မွႈအေပၚ အသိအမွတ္ျပဳ ေပးသင္႔ပါတယ္။ ေမာေရးရွ ဆီက တရား၀င္ ငွားရမ္းမွႈမ်ဳိးကိုပဲ လုပ္သင္႔ပါတယ္။ ဆယ္စုႏွစ္ မ်ားစြာ တရားမ၀င္ သိမ္းပိုက္ ေရတပ္စြဲ ထားတာအတြက္ ထိုက္တန္တဲ႔ ေလ်ာ္ေၾကးေငြ ေပးသင္႔ပါတယ္။

ရဲႏြယ္မိုး   ေမာကၡမွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။

ရည္ညႊန္း Project Syndicate

(Joseph E. Stiglitz မွာ ကိုလံဘီယာ တကၠသိုလ္မွ ႏိုဘယ္ဆုရ စီးပြားေရး ပညာရွင္ ျဖစ္သည္။

Read More

က်မ ေတာ္ေတာ္ညံ့ခဲ့ပါတယ္

ၾကြေရာက္လာၾကတဲ့ ပါေမာကၡမ်ား၊ ဆရာ ဆရာမမ်ား၊ စာေပ၀ါသနာ႐ွင္မ်ား၊ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသား မ်ားကို အခုလို မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ၿပီးေတာ့ ရင္းႏွီးစြာ စကားေျပာခြင့္ရတဲ့အတြက္ အထူးပဲ ေက်းဇူးတင္ ၀မ္းေျမာက္တယ္ဆိုတာ ပထမဦးစြာ ေျပာၾကားလိုပါတယ္။ (ၾသဘာသံမ်ား)


ဒီကေန႔ည က်မ ေဟာေျပာဖို႔ ေ႐ြးခ်ယ္ထားတဲ့ေခါင္းစဥ္က 'က်မ ေတာ္ေတာ္ညံ့ခဲ့ပါတယ္' ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေခါင္းစဥ္ကို ၾကားလိုက္ရတဲ့အခါမွာ ဒီစာေပေဟာေျပာပြဲကို တကူးတကန္႔ လာေရာက္နားေထာင္လိုတဲ့ ပရိသတ္အေနနဲ႔ အံ့ၾသခ်င္ အံ့ၾသမိမယ္။ စိတ္ပ်က္လက္ပ်က္ ရီမိခ်င္ ရီမိလိမ့္မယ္။ ဒီစာေပေဟာေျပာပြဲကို လာၿပီးေတာ့ နားေထာင္တာဟာ နင္တို႔ေတြ၊ ခင္ဗ်ားတို႔ေတြဆီက ေတာ္တာေတြမ်ား ၾကားရမလား၊ အဲဒီေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ကေလးနဲ႔ လာၿပီးနားေထာင္တာ၊ ညံ့တာေတြေတာ့ ငါတို႔ မၾကားခ်င္ဘူး၊ စိတ္ပ်က္လက္ပ်က္ ရီမိခ်င္ ရီမိလိမ့္မယ္။ က်မကလဲ က်မ သိတ္ေတာ္တဲ့အေၾကာင္းကို ေျပာျပခ်င္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကံဆိုးခ်င္ေတာ့ က်မဟာ ဘ၀မွာ တခါမွ မေတာ္ခဲ့ဘူးေသးပါဘူး။ (ေအာ္ဟစ္သံမ်ား)

ဒီေတာ့ က်မ ျပန္ၾကည့္လိုက္တဲ့အခါမွာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ညံ့ေနတာပဲေတြ႔ေတာ့ က်မရဲ႔ ပရိသတ္ေ႐ွ႔မွာ က်မညံ့တဲ့အေၾကာင္းကိုပဲ ၀န္ခံတာဟာ ႐ိုးသားမႈ အ႐ွိဆံုး ျဖစ္လိမ့္မယ္လို႔ က်မ ေတြးပါတယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ အခုလို စင္ျမင့္ေပၚ တက္လာၿပီး ေတာ့ က်မညံ့တဲ့အေၾကာင္းေတြ ေျပာရတာ က်မ အမ်ားႀကီး ၀မ္းလဲနည္းမိပါတယ္။ (လက္ခုပ္သံမ်ား) ဒါေပမယ့္ မတတ္ႏိုင္ပါဘူး၊ က်မ ည့ံတဲ့အေၾကာင္းကေတာ့ ေျပာရမွာပဲ။
က်မကေတာ့ ည့ံတဲ့အေၾကာင္းတခုပဲ ေျပာစရာ ႐ွိလို႔ပါ။ ဒီေတာ့ အဲဒီလို စိတ္ပ်က္ေနတဲ့သူ၊ ေဒါသထြက္ ေနတဲ့ သူေတြအတြက္ က်မ အၾကံေကာင္းေလးတခုေတာ့ ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ေတာ္တာေတြကို ျမင္ခ်င္ ၾကားခ်င္ရင္ေတာ့ စာေပေဟာေျပာပြဲကို လာစရာမလိုပါဘူး။ ေတာ္တာေတြကို ျမင္ခ်င္ၾကားခ်င္ ဂုဏ္ယူခ်င္တယ္ ဆိုရင္ ျမန္မာ့႐ုပ္ျမင္သံၾကားကို ၾကည့္ၾကပါ။ (ေအာ္ဟစ္ လက္ခုပ္သံမ်ား) အခုအခ်ိန္က စၿပီးေတာ့ 'ဂ်ဴး' ရဲ႔ ညံ့ဖ်င္းမႈေတြကို ၀န္ခံပါေတာ့မယ္႐ွင္။

က်မဟာ အမ်ားသိၾကတဲ့အတိုင္း ဆရာ၀န္ စာေရးဆရာ ျဖစ္ပါတယ္။ (ေအာ္ဟစ္သံမ်ား) ႂကြားတာ မဟုတ္ပါဘူး။ အဲ့ဒီေတာ့ ဆရာ၀န္အလုပ္လဲ တၿပိဳင္နက္လုပ္တယ္။ စာေရးတဲ့အလုပ္ လဲ တၿပိဳင္နက္လုပ္တယ္ ဆိုေတာ့ ဘယ္အလုပ္မွာမ်ား က်မ ညံ့ပါသလဲလို႔ ေမးခဲ့ရင္ က်မ ေျဖခ်င္လို႔ပါ။ က်မဟာ အလုပ္ႏွစ္မ်ိဳးစလံုးမွာ ညံ့ဖ်င္းပါတယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ က်မ ညံ့ခဲ့တဲ့အေၾကာင္းေတြကို ေျပာျပပါမယ္။ က်မဟာ ငယ္ငယ္ကေလးကတည္းက ညံ့ပါတယ္။ က်မ ငယ္ငယ္တုန္းက ျမန္မာႏိုင္ငံအေၾကာင္း ပထ၀ီ၀င္ဘာသာမွာ သင္ရေသာ္လဲ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႔ စီးပြါးေရးအျမင္ ဘာမွ မ႐ွိခဲ့ပါဘူး။ (လက္ခုပ္သံမ်ား) က်မ တတိယတန္းအ႐ြယ္ ေလာက္မွာ ျမန္မာ့ ပထ၀ီ၀င္ဘာာသာကို သင္ရပါတယ္။ အဲ့ဒီမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႔ သံယံဇာတေတြအေၾကာင္း စာသင္ရပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ သယံဇာတ အလြန္ေပါမ်ားႂကြယ္၀တဲ့ ႏိုင္ငံျဖစ္ပါတယ္။ ဆန္စပါးေတြ ထြက္တယ္။ ကၽြန္းသစ္ေတြ ထြက္တယ္။ ေရနံေတြလဲ ထြက္ပါတယ္။ ေရနံထြက္တာလဲ က်မ မ်က္ျမင္ကိုယ္ေတြ႔ ပါပဲ။ က်မက ေရနံေခ်ာင္းသူ ျဖစ္ပါတယ္။

ေရနံေခ်ာင္းသူဆိုေတာ့ က်မတို႔ ေရနံေျမကေန ျဖတ္သြားတဲ့အခါမွာ ေရနံတူးစင္ႀကီးနဲ႔ ေရနံတူးေနတာ ေတြ၊ တူးၿပီးသား ေရနံတြင္းေတြကေန ပိုက္လံုးေတြနဲ႔ ေမာင္းတံေတြနဲ႔ စုပ္ယူၿပီးေတာ့ ေရနံေလွာင္ကန္ထဲ ထည့္ေနတာေတြ က်မ မ်က္ျမင္ကိုယ္ေတြပါပဲ။ အဲ့ဒီ ေရနံေလွာင္ကန္ေတြထဲက မ်ားျပားလွတဲ့ ေရနံေတြ ဘယ္ေရာက္သြားလဲဆိုတာေတာ့ က်မက မျမင္ရဘူးေပါ့။ (လက္ခုပ္သံမ်ား) က်မ ျမင္ရတာက ေရနံေလွာင္ကန္ပဲ ျမင္ရတာကိုး။ အဲ့ဒီေတာ့ အဲ့ဒါ ေရနံနဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ အပိုင္းပါ။ ေနာက္ထပ္ သံယံဇာတေတြ အမ်ားႀကီး ထြက္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ဥပမာ တြင္းထြက္ပစၥည္းေတြ၊ ေက်ာက္မီးေသြးလဲ ထြက္ပါတယ္။ ပတၱျမား၊ နီလာ၊ ေ႐ႊ၊ ေ႐ႊေၾကာႀကီးေတြလဲ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အမ်ားႀကီး ႐ွိပါတယ္။ ဒီေတာ့ ဒီ ေ႐ႊ၊ ေငြ၊ ေက်ာက္သံပတၱျမားေတြ အျပင္ ေက်ာက္မီးေသြး၊ ခဲမျဖဴတို႔၊ အၿဖိဳက္နက္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ မထြက္တဲ့ တြင္းထြက္ဆိုတာ မ႐ွိသေလာက္ အမ်ားႀကီး ထြက္ခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ျမန္မာ့ပိုင္နက္ ပင္လယ္ေရျပင္ဆိုတာ အမ်ားႀကီး ႐ွိပါတယ္။ ပင္လယ္ျပင္ကထြက္တဲ့ ငါးပုစြန္ေတြဟာ ျမန္မာျပည္သူလူထု စားသံုးလို႔ေတာင္ မကုန္တဲ့အတြက္ စည္သြတ္ဗူး ေတြနဲ႔ ဒါမွမဟုတ္ ေရခဲ႐ိုက္ၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံျခားကိုေတာင္ တင္ပို႔ေရာင္းခ်လို႔ ရပါတယ္တဲ့။ ဒီေတာ့ တတိယတန္း ေက်ာင္းသူ က်မဟာ က်မႏိုင္ငံကို က်မ ေတာ္ေတာ္ ဂုဏ္ယူခဲ့ပါတယ္။ (လက္ခုပ္သံမ်ား) သယံဇာတေတြ သိပ္မ်ားတာပဲေပါ့။ ဒါေပမယ့္ တေန႔က်ေတာ့ က်မက ေက်ာင္းစာအျပင္ တျခားျပင္ပမဂၢဇင္းတခုကို သြားဖတ္မိပါတယ္။ သြားဖတ္ေတာ့ အဲဒီအခ်ိန္မွာ က်မ စာေတာ့ ဟုတ္တိပတ္တိ မဖတ္ဖူးေသးပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေဆာင္းပါးတို႔ ပံုျပင္တို႔ဆိုရင္ တေၾကာင္းစ ႏွစ္ေၾကာင္းစ ဖတ္တတ္ေနပါၿပီ။ အဲ့ဒီမွာ ကံဆိုးစြာနဲ႔ စာေၾကာင္းေလးတေၾကာင္း သြားေတြ႔ပါတယ္။ အဲ့ဒီ စာေၾကာင္းေလးကို က်မ အခုထိ မေမ့ႏိုင္ေသးပါဘူး။'ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ကမၻာ့အဆင္းရဲဆံုး ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ တတိယေျမာက္ လိုက္ပါသည္တဲ့'။ (ေအာ္ဟစ္သံမ်ား၊ လက္ခုပ္သံမ်ား)

အဲ့ဒီေတာ့ က်မက ပထ၀ီ သင္ခါစ တတိယတန္းေက်ာင္းသူ အျမင္နဲ႔ဆိုေတာ့ က်မ ဒီလိုပဲ ျမင္တာေပါ့။ တကယ္တမ္းေတာ့ ႏိုင္ငံတခု တိုးတက္ႀကီးပြါးဖို႔ သယံဇာတ ထြက္႐ံုနဲ႔တင္ မလံုေလာက္ပါဘူး။ (လက္ခုပ္သံမ်ား) ဒါ က်မရဲ႔ အေျပာမဟုတ္ ပါဘူး။ ကမၻာ့စီးပြါးေရး ပညာ႐ွင္ေတြေျပာတဲ့ အေျပာပါ။ သူတို႔က ဘယ္လိုေျပာသလဲဆိုေတာ့ ႏိုင္ငံတခု တိုးတက္ႀကီးပြါးဖို႔ အခ်က္ႀကီး (၄)ခ်က္ လိုပါတယ္တဲ့။ သယံဇာတ၊ သဘာ၀သယံဇာတ (Natural Resource) လို႔ေခၚတဲ့ သဘာ၀သယံဇာတေတြ ေပါမ်ားဖို႔တဲ့။ နံပါတ္ (၂)ကေတာ့ အစဥ္အဆက္က ႀကီးပြါးခဲ့တဲ့၊ အစဥ္အဆက္က ႐ွိခဲ့တဲ့ အရင္းအႏွီး၊ နံပါတ္ (၃) က Technology လို႔ေခၚတဲ့ နည္းပညာအသစ္အဆန္းေတြ၊ နံပါတ္ (၄) ကေတာ့ အဲ့ဒီနည္းပညာကို ကၽြမ္းက်င္သူေတြ၊ အဲဒီ ေလးမ်ိဳးလံုး ႐ွိတဲ့ ႏိုင္ငံဟာ (သို႔မဟုတ္) ေလးမ်ိဳးမွာ သံုးမ်ိဳးေလာက္ ႐ွိတဲ့ႏိုင္ငံဟာ အဲ့ဒီ ႏိုင္ငံဟာ ခ်မ္းသာပါတယ္တဲ့။

အဲ့ဒီေတာ့ က်မတို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံက (၁) သယံဇာတေတြေတာ့ ေပါမ်ားႂကြယ္၀ပါတယ္။ ေနာက္ နံပါတ္ (၂) (၃) (၄) ႐ွိ မ႐ွိေတာ့ က်မ မသိပါဘူး။ (လက္ခုပ္သံမ်ား) အဲ့ဒီေတာ့ က်မ ညံ့တဲ့အေၾကာင္းက အဲ့ဒီက စ ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ က်မ ညံ့တဲ့အေၾကာင္းကို ေျပာရရင္ေတာ့ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႔ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ က်မ ညံ့တာပါ။ ႏိုင္ငံေရးအျမင္ ဘာမွ မ႐ွိခဲ့တဲ့ ေက်ာင္းသူတေယာက္အေၾကာင္း က်မ ျပန္ေျပာပါမယ္။ စတုတၳတန္း (ဒါမွမဟုတ္) ပဥၥမတန္း အ႐ြယ္ ေလာက္ ကေလးဘ၀မွာ က်မတို႔ ႏိုင္ငံမွာ အေရးအခင္းတခု ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီ အေရးအခင္းမွာ ၿမိဳ႔ႀကီးေတြ၊ ရန္ကုန္၊ မႏၱေလးေတြကေန ၿပီးေတာ့ စတင္ ျဖစ္ပြါးခဲ့ၿပီးေတာ့ က်မတို႔ဆီကို တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ပ်ံ႔ႏွ႔ံလာခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီ အေရးအခင္းကေတာ့ တ႐ုတ္-ဗမာ အေရးအခင္းပါ။ တ႐ုတ္ေတြနဲ႔ ဗမာေတြ ခ်ကုန္ၿပီးလို႔ (ရီသံမ်ား) က်မတို႔ ၾကားရပါတယ္။

က်မတို႔ ေရနံေခ်ာင္းမွာ တ႐ုတ္လူမ်ိဳးေတြ အမ်ားႀကီး ႐ွိပါတယ္။ က်မတို႔ ေရနံေခ်ာင္းက တ႐ုတ္လူမ်ိဳးေတြနဲ႔ ဗမာလူမ်ိဳးေတြေတာ့ မခ်ၾကပါဘူး။ က်မတို႔ အခ်င္းခ်င္းေတာ့ ခင္ခင္မင္မင္ပါပဲ။ က်မတို႔ ေက်ာင္းမွာ အတန္းထဲမွာ က်မတို႔နဲ႔ စာၿပိဳင္ဖက္ တ႐ုတ္မေလး ၃ - ၄ ေယာက္ ႐ွိပါတယ္။ သူတို႔နဲ႔ က်မတို႔လဲ စာေမးေဖာ္ ေမးဖက္ ရင္းရင္းႏွီးႏွီး ခင္ခင္မင္မင္ပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ တရုတ္-ဗမာ အေရးအခင္း ျဖစ္ေနၿပီလို႔ သိရပါတယ္။ ဒီေတာ့ က်မတို႔လဲ လက္ခံလိုက္႐ံုပဲေပါ့။ တ႐ုတ္ေတြနဲ႔ ဗမာေတြ ခ်ကုန္ၿပီ၊ ဒီေလာက္ပဲ သေဘာထားလိုက္ပါတယ္။ တရက္ေတာ့ က်မတို႔ ေက်ာင္းတက္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ဆရာမက က်မတို႔ကို ေျပာပါတယ္။ တို႔တေတြ မနက္ဖန္ ေရာက္လို႔႐ွိရင္ ဒီၿမိဳ႔ရဲ႔ လမ္းေတြေပၚမွာ ေက်ာင္းသားေတြ အားလံုးတန္းစီ လမ္းတေလွ်ာက္ ခ်ီတက္ရမယ္တဲ့ (လက္ခုပ္သံမ်ား) အဲဒီေတာ့ က်မက ေက်ာင္းစာသင္တဲ့အခ်ိန္မွာ အျပင္ထြက္ ရမယ္ဆိုေတာ့ သိပ္ေပ်ာ္သြားပါတယ္။ (ရီသံမ်ား) အဲ့ဒါနဲ႔ပဲ က်မတို႔ တက္တက္ႂကြႂကြနဲ႔ပဲ လိုက္ဖို႔ စီစဥ္ပါတယ္။ ဆရာမက ေျပာတယ္။ နင္တို႔အားလံုး စည္းကမ္း႐ွိ႐ွိ ေသေသ၀ပ္၀ပ္ ခ်ီတက္ရမယ္ေနာ္တဲ့။ ႏွစ္ေယာက္တတြဲ တြဲလို႔ရတယ္။ နင္တို႔ ႀကိဳက္တဲ့လူနဲ႔ နင္တို႔ တြဲၾကပါတဲ့။ အဲ့ဒါနဲ႔ က်မကလဲ က်မရဲ႔ လက္တြဲေဖာ္အျဖစ္ တ႐ုတ္မေလးကို ေ႐ြးလိုက္ပါတယ္။ က်မနဲ႔ က်မသူငယ္ခ်င္း တ႐ုတ္မေလးဟာ တ႐ုတ္ဗမာအေရးအခင္း မွန္ကန္ေၾကာင္း ေထာက္ခံဖို႔ ၿမိဳ႔ထဲမွာ ခ်ီတက္လမ္းေလွ်ာက္ခဲ့ပါတယ္။ (ရီသံမ်ား လက္ခုပ္သံမ်ား) အဲ့ဒီေတာ့ က်မတို႔က ၂ ေယာက္တတြဲ လမ္းေလွ်ာက္ လမ္းေတြေပၚမွာ ခ်ီတက္ၾကတယ္။ ႐ိုး႐ိုးတန္းတန္း ခ်ီတက္ၾကတာ မဟုတ္ဘူး။ ေ႐ွ႔က တေယာက္က စာ႐ြက္ေတြနဲ႔ တိုင္ေပးတယ္။ က်မတို႔က ေနာက္ကေနၿပီး လိုက္ေအာ္ရတယ္။ လိုက္ေအာ္ေတာ့လဲ တို႔အေရး၊ တို႔အေရး ေပါ့။ ေ႐ွ႔က ဘာေအာသလဲေတာ့ က်မတို႔ ေကာင္းေကာင္း မၾကားရဘူး။ (ရီသံမ်ား) အဲ့ဒီလိုနဲ႔ ေ႐ွ႔ကတေယာက္က တိုင္ေပးလိုက္၊ ဘာမွမသိပဲ ေနာက္က တို႔အေရး ေအာ္လိုက္၊ ေအာ္ရင္းနဲ႔ပဲ လမ္းတကာကို ေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီမွာ က်မတို႔ ေက်ာင္းသားေတြကို လမ္းေလွ်ာက္ရတာ၊ ေအာ္ရတာ ေမာရင္ ေရေသာက္ရေအာင္၊ အေအးေသာက္ရေအာင္ ဆိုၿပီးေတာ့ အိမ္ေတြကေနၿပီး အိမ္ေ႐ွ႔မွာ စာပြဲေလးေတြ ခင္းၿပီးေတာ့ က်မတို႔ကို အစားအစာေတြ ေကၽြးေမြးပါတယ္။ က်မတို႔လဲ အလကားရတာမွန္သမွ် အကုန္စားပါတယ္။ (ရီသံမ်ား) အက်င့္က ပါေနတာကိုး (ရီသံမ်ား)
ဗမာက ေကၽြးေကၽြး၊ တ႐ုတ္က ေကၽြးေကၽြး အကုန္စားပါတယ္။ (ရီသံမ်ား) ဒီလိုနဲ႔ပဲ နည္းနည္း ေနျမင့္လာတဲ့အခါမွာ က်မတို႔ ေက်ာင္းကို ျပန္ရပါတယ္။ ေက်ာင္းေ႐ွ႔မွာ အင္မတန္ က်ယ္၀န္းတဲ့ ေျမတလင္းျပင္ႀကီး ႐ွိပါတယ္။ အဲ့ဒီမွာ အားလံုးစု႐ံုးၿပီးေတာ့ အတန္းလိုက္ အတန္းလိုက္ ကိုယ့္လူစုနဲ႔ကိုယ္ စု႐ံုးၾကပါတယ္။

အဲဒီမွာ က်မတို႔ ဆရာမက ဘာေျပာလဲဆိုေတာ့၊ ေအာ္... က်မ ေမ့ေနလို႔၊ က်မတို႔ လမ္းေလွ်ာက္တဲ့ အခါမွာ ဒီအတိုင္း လက္လြတ္ေလွ်ာက္ရတာ မဟုတ္ဘူး။ 'ေခါင္း' ႀကီးေတြကို ႀကိဳးနဲ႔ ဆြဲၿပီးေတာ့ ဒီ ေခါင္းႀကီးေတြကေတာ့ က်မတို႔ ေက်ာင္းသားေလးေတြ ဆြဲႏိုင္ေအာင္ပါ။ စကၠဴေတြနဲ႔လဲ ေခါင္းပံုစံ ျဖစ္ေအာင္ ေရးထားပါတယ္။ အဲ့ဒီထဲမွာလဲ က်မတို႔ မ်က္စိေ႐ွ႔မွာ စကၠဴစုတ္ေတြ ထည့္ထားတာ ျမင္ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲ့ဒီ စကၠဴစုတ္ေတြကို က်မတို႔က စကၠဴစုတ္ေတြလို႔ မမွတ္ရဘူးတဲ့။ အဲဒီအထဲမွာ အေလာင္းေတြ ပါတယ္လို႔ မွတ္ရမယ္တဲ့။ အဲ့ဒီမွာမွ က်မ ပထမဦးဆံုး နံမည္တခုကို ၾကားဖူးပါတယ္။ အဲ့ဒီနာမည္ကေတာ့ ေမာ္စီတုန္းတဲ့။ ေမာ္စီတုန္းဆိုတဲ့နာမည္ကို အဲဒီအခိ်န္မွာမွ ပထမဦးဆံုး ၾကားဖူးတာပါ။ ေမာ္စီတုန္း က်ဆံုးပါေစ ေပါ့။ အဲ့ဒီလို ဆိုတယ္လို႔ က်မ ထင္ပါတယ္။ ဒီလိုနဲ႔ ေက်ာင္းေ႐ွ႔ကို ျပန္ေရာက္ေတာ့ က်မတို႔ ဆရာမက အဲဒီ ေခါင္းႀကီးကို မီး႐ိႈ႔ရမယ္လို႔ ေျပာတယ္။ ဒီေတာ့ က်မက သူမ်ားေအာ္ရင္သာ ေနာက္ကေန တို႔အေရး လိုက္ေအာ္ရဲတာ။ က်မကေတာ့ မီး႐ိႈ႔ဖိုေတာ့ ေၾကာက္ပါတယ္။ ေၾကာက္ေတာ့ က်မက ေနာက္ဆုတ္တယ္။ အဲ့ဒီအခ်ိန္မွာ ဆရာမက က်မကို ေ႐ွ႔ထြက္ခိုင္းတယ္။ က်မက အတန္းရဲ႔ ေမာ္နီတာ ျဖစ္ပါတယ္။ (ရီသံမ်ား)

"တင္တင္၀င္း နင္ေ႐ွ႔ထြက္ နင္မီး႐ိႈ႔ ရမယ္" လို႔ ေျပာတယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ က်မက မ႐ိႈ႔ရဲဘူးဆိုၿပီး ေနာက္ကို ကပ္တယ္။ အဲဒီေတာ့ က်မတို႔ ႏွစ္ေယာက္ရဲ႔ အျဖစ္အပ်က္ကို မၾကည့္ရက္တဲ့ နည္းနည္းအသက္ႀကီးတဲ့ ေက်ာင္းသူတေယာက္က က်မတို႔ႏွစ္ေယာက္ ကိုယ္စား ေျဖ႐ွင္းေပးလိုက္ပါတယ္။ သူပဲ ဆက္ၿပီးေတာ့ မီး႐ိႈ႔တယ္။ (ရီသံမ်ား) က်မဟာ ဒီလို ႏိုင္ငံေရးမ႐ွိေအာင္ ည့ံတယ္ဆိုတာ က်မ ၀န္ခံပါတယ္။ ဒါ က်မရဲ႔ စီးပြါးေရး ညံ့ဖ်င္မႈ၊ ႏိုင္ငံေရး ညံ့ဖ်င္းမႈပါ။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီလိုသာ ညံ့တယ္။ က်မက ဘာျဖစ္ခ်င္သလဲဆိုေတာ့ က်မဘ၀မွာ အျဖစ္ခ်င္ဆံုး ဆႏၵတခုက စာေရးဆရာ ဘ၀တခုပါပဲ။ စတုတၳတန္းအ႐ြယ္ ကတည္းက က်မဟာ စာေရးဆရာတေယာက္ ျဖစ္ခ်င္ခဲ့ပါတယ္။ စာေရးဆရာျဖစ္ဖို႔ က်မကို တြန္းအားေပးတဲ့ အခ်က္ေတြ အမ်ားႀကီး ႐ွိပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ က်မ ဖတ္ခဲ့တဲ့ စာအုပ္ေတြပါပဲ။ က်မဟာ ေက်ာင္းစာက လြဲၿပီးေတာ့ အျပင္ဘက္စာေပေတြကို မဂၢဇင္းေတြကို အမ်ား ဖတ္ခဲ့ ပါတယ္။ ေက်ာင္းစာထက္ ပိုၿပီးေတာ့ ဖတ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ က်မ မွတ္မိသေလာက္ေပါ့၊ က်မ ဖတ္ခဲ့တဲ့ စာအုပ္ေတြဟာ အမ်ားႀကီးပါပဲ။ စာေရးဆရာႀကီး တကၠသိုလ္ဘုန္းႏိုင္၊ စာေရးဆရာႀကီး ဓူ၀ံ၊ ဆရာမႀကီး ေဒၚခင္ႏွင္းယု၊ ဂ်ာနယ္ေက်ာ္မမေလး၊ သူတို႔ စာအုပ္ေတြကို က်မ ဖတ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီမွာ က်မဘ၀မွာ ပထမဦးဆံုး ဖတ္ဖူးတဲ့ စာအုပ္တအုပ္ကို အခုထိ မွတ္မိပါတယ္။ ဒါဟာ က်မအတြက္ ပထမဦးဆံုး ၀တၳဳပါ။ အဲ့ဒါကေတာ့ စာေရးဆရာႀကီးဓူ၀ံရဲ႔ 'မာလာ' လို႔ အမည္ရတဲ့ ၀တၳဳ ျဖစ္ပါတယ္။ 'မာလာ' ဟာ လက္သံုးလံုးေလာက္ ထူတဲ့ စာအုပ္ႀကီးတအုပ္ပါ။ သူ႔ အဲ့ဒီစာအုပ္ကို က်မရဲ႔ က်မကိုယ္ပိုင္အျမင္နဲ႔ ဖတ္ခဲ့တာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ အဲ့ဒီအခ်ိန္တုန္းက က်မက ကာတြန္းေတြပဲ ဖတ္ပါတယ္။ ကာတြန္းေတာင္မွ ထူရင္ မဖတ္ပါဘူး။ ခပ္ပါးပါးပဲ ဖတ္ပါတယ္။ တရက္က်ေတာ့ က်မ စတုတၳတန္း စာေမးပြဲအၿပီး ေက်ာင္းအားတဲ့ အခ်ိန္မွာ က်မ ေမေမက စာအုပ္တအုပ္ ယူလာေပးပါတယ္။

"သမီး ဒီ၀တၳဳကို ဖတ္စမ္း" လို႔ က်မကို ေျပာပါတယ္။ အဲ့ဒီ၀တၳဳက 'မာလာ' ၀တၳဳပါ။ က်မက စာအုပ္ႀကီးကို ၾကည့္ၿပီးေတာ့ လန္႔သြားတယ္။ "အား စာအုပ္ႀကီးက အထူႀကီးပါလားေမေမ" လို႔ ေျပာေတာ့ "ေအး ထူေတာ့ ထူတယ္၊ ဒါေပမယ့္ သမီး စိတ္၀င္စားမွာပါ" တဲ့။ သမီးတို႔ ေမာင္ႏွမေတြဟာ စကားေျပာရင္ အင္မတန္ ႐ိုင္းတယ္တဲ့။ ကိုကိုရယ္၊ ညီမေလးရယ္ ဘယ္ေတာ့မွ စကားမေျပာဘူး၊ ေမာင္ႏွမအခ်င္းခ်င္း အႀကီးနဲ႔အငယ္ကို နင္, ငါ သံုးတယ္တဲ့။ အဲ့ဒါ မေကာင္းဘူးတဲ့၊ ဒီေတာ့ သမီး ဒီစာအုပ္ကို ဖတ္တဲ့အခါမွာ ဖတ္ၿပီးသြားရင္ သမီး ယဥ္ေက်းသိမ္ေမြ႔လာလိမ့္မယ္။ ဒီစာအုပ္ထဲမွာ လူေတြဟာ စကားေျပာရင္ သိပ္ယဥ္ေက်းတာပဲတဲ့။ ဖတ္ၾကည့္ပါတဲ့။ အဲ့ဒီေတာ့ က်မကလဲ ေမေမက ဖတ္ခိုင္းတယ္ဆိုရင္ ငါဖတ္ဖို႔ သင့္တာေပါ့။ ကိုယ့္ဖာသာကိုယ္ ေတြးၿပီးေတာ့ ေမ့ေမ့ေ႐ွ႔မွာပဲ အဲ့ဒီစာအုပ္ကို က်မ ဖြင့္ဖတ္ လိုက္ပါတယ္။ စ ဖြင့္ဖြင့္ခ်င္းပဲ အဲ့ဒီစာအုပ္ကို က်မ စိတ္၀င္စားသြားတယ္။ သူက အခန္း(၁) အဖြင့္မွာ အက်ဥ္းေထာင္တခုရဲ႔ ျမင္ကြင္းနဲ႔ စထားပါတယ္။ အဲ့ဒီ အက်ဥ္းေထာင္ထဲမွာ၊ အခ်ဳပ္ခန္းထဲမွာ၊ သံတိုင္ေတြေနာက္မွာ အက်ဥ္းသား ၁၀ ေယာက္ အက်ဥ္းက် ေနပါတယ္။ သူတို႔ကေတာ့ တိုင္းျပည္ကို ေတာ္လွန္ပုန္ကန္လို႔ ခ်ဳပ္ထားတဲ့ အက်ဥ္းသား ေတြပါ။ တေယာက္က ေခါင္းေဆာင္၊ အဲ့ဒီေခါင္းေဆာင္နာမည္က ဗိုလ္နႏၵလို႔ ေခၚပါတယ္။ သူ႔ရဲ႔ ေနာက္ပါက ၉ ေယာက္ ႐ွိပါတယ္။ သူတို႔ ၁၀ ေယာက္ကို ဒီကေန႔ ညေန ေနကြယ္လို႔ ႐ွိရင္ လည္ပင္းကို ႀကိဳးကြင္းစြပ္ၿပီး၊ မေသမခ်င္း ႀကိဳးေပးသတ္ခံရဖို႔ ဘုရင္က အမိန္႔ ခ်ၿပီးသားပါ။ ဒီေတာ့ သူတို႔ အားလံုးဟာ ဒီကေန႔ ညေနမွာ ေသမယ္ဆိုတာ ေသခ်ာေနေတာ့ ေတာ္ေတာ္ ေၾကာက္႐ြ႔ံတုန္လႈပ္ေနပါတယ္။ တပည့္ေတြဟာ ငိုတဲ့သူက ငိုေနၾကတယ္။ နံရံကို လက္သီးနဲ႔ထိုးၿပီး ေအာ္တဲ့သူက ေအာ္ေနၾကတယ္။ ေနာက္ ေဒါသတႀကီး စကားေျပာတဲ့သူက ေျပာေနၾကတယ္။ အဲ့ဒါေတြကို ၾကည့္ၿပီးေတာ့ သူတို႔ရဲ႔ေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္နႏၵက ေတာ္ေတာ္စိတ္မေကာင္း ျဖစ္တယ္။ "သူတို႔ခမ်ာ ငါ့ရဲ႔ ေခါင္းေဆာင္မႈကို လိုက္ခဲ့တဲ့အတြက္ သူတို႔ဟာ ႀကိဳးေပးၿပီး အသတ္ခံရေတာ့မွာပါလား၊ သူတို႔ေတြ အေသေျဖာင့္ေအာင္၊ ေသျခင္းတရားကို တည္တည္ၿငိမ္ၿငိမ္ ရင္ဆိုင္ႏိုင္ ေအာင္ ငါ ကဗ်ာလကၤာတပုဒ္ ႐ြတ္ျပမွ ျဖစ္မယ္" လို႔ သူ႔ဖာသာသူ ေတြးၿပီးေတာ့ သူ ကဗ်ာလကၤာတပုဒ္ ႐ြတ္ျပပါတယ္။ အဲ့ဒီကဗ်ာကေတာ့ အနႏၵသူရိယ အမတ္ႀကီး ေရးစပ္ခဲ့တဲ့ အမ်က္ေျဖ အလကၤာလို႔ အမည္ရတဲ့ ကဗ်ာေလးတပုဒ္ပါ။ "သူတည္းတေယာက္၊ ေကာင္းဖိ္ု႔ေရာက္မူ၊ သူတေယာက္မွာ၊ ပ်က္လင့္ကာသာ၊ ဓမၼတာတည္း" အဲ့ဒီကဗ်ာပါ။ သူက အဲ့ဒီကဗ်ာကို ႐ြတ္တဲ့အခါမွာ စာေရးဆရာက ဘယ္လိုဖြဲ႔ထားသလဲဆိုေတာ့ ဗိုလ္နႏၵသည္ သူ၏ ေအာင္ျမင္လွေသာ အသံ၀ါႀကီးနဲ႔ထိုကဗ်ာကို ႐ြတ္ဆို၏တဲ့။ အဲ့ဒီမွာ က်မက နည္းနည္း ကေလး နားမလည္ဘူး ျဖစ္သြားတယ္။ ဗိုလ္နႏၵကို က်မသိတာက သူပုန္ဗိုလ္လို႔ က်မသိပါတယ္။ သူပုန္ဗိုလ္ တေယာက္ကို ဘာျဖစ္လို႔ အဲ့ဒီလို ဖြဲ႔သလဲ ေအာင္ျမင္လွေသာ အသံ၀ါႀကီးဆိုတာ သူပုန္ဗိုလ္ကို ဖြဲ႔ရမယ့္ စကားမဟုတ္ပါဘူး။ ဒါဟာ သူရဲေကာင္းေတြ ဟီး႐ိုးေတြကိုသာ သံုးရမယ့္ စကားပါ။ ဒီေတာ့ က်မအျမင္မွာ သူပုန္ဗိုလ္ဆိုတာ လူဆိုးပဲ၊ လူဆိုးတေယာက္ကို ေအာင္ျမင္လွေသာ အသံ၀ါႀကီးနဲ႔လို႔ ဖြဲ႔တာဟာ နည္းလမ္း မက်ဘူးလို႔ က်မရဲ႔ စတုတၳတန္း အျမင္နဲ႔ ေတြးပါတယ္။ အဲ့ဒါနဲ႔ ေမေမ့ကို ေမးမိတယ္။ ေမေမလို႔ ဗိုလ္နႏၵဟာ ဘာလဲလို႔၊ အဲ့ဒီလို ေမးေတာ့ ေမေမက ဇာတ္လိုက္တဲ့၊ (ရီသံမ်ား) က်မပိုၿပီးေတာ့ နားမလည္ဘူး ျဖစ္သြားတယ္။ (ရီသံမ်ား) သူပုန္ဗိုလ္လို႔လဲ ေျပာေသးတယ္၊ ဇာတ္လိုက္လို႔လဲ ေျပာေသးတယ္၊ က်မ အဲ့ဒီမွာ အဲ့ဒီႏွစ္ခုကို ယွဥ္ၿပီး နားမလည္ဘူးေပါ့။ က်မ အျပင္မွာ သူခိုးေတြ၊ ဓါးျပေတြ၊ သူပုန္ေတြ၊ ခါးပိုက္ႏိႈက္ေတြ၊ အဲ့ဒါေတြ အကုန္လံုးက လူဆိုးေတြ စာရင္းထဲမွာ ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ဒီလူဆိုးတေယာက္က ဘာျဖစ္လို႔ ဇာတ္လိုက္ျဖစ္သလဲ က်မက ေမေမ့ကို ျပန္ေမးတယ္။ ေမေမလို႔ ေမေမ့ဥစၥာက ျဖစ္ႏိုင္ပါ့မလား၊ သူပုန္က ဘယ္လိုလုပ္ၿပီးေတာ့ ဇာတ္လိုက္ ျဖစ္မလဲ၊ မျဖစ္ႏိုင္ဘူး ထင္တယ္လို႔ က်မကေျပာေတာ့ ေမေမက ျဖစ္ႏိုင္တာေပ့ါ သမီးရယ္တဲ့၊ တခါတခါက်ေတာ့ တိုင္းျပည္ကို အုပ္ခ်ဳပ္မင္းလုပ္တဲ့ ႐ွင္ဘုရင္က ဆိုးေနရင္၊ ယုတ္မာေနရင္၊ ေကာက္က်စ္ေနရင္ သူပုန္ဆိုတာလဲ ဇာတ္လိုက္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္တဲ့။ (ရီသံမ်ား၊ လက္ခုပ္သံမ်ား)

အဲ့ဒီေတာ့မွ က်မ ေရးေရးေလး သေဘာေပါက္သြားပါတယ္။ က်မ ဒီ၀တၳဳကို ေတာ္ေတာ္ စိတ္၀င္စားသြားၿပီ၊ ဒါေပမယ့္ ထပ္ၿပီးေတာ့ ေမးေသးတယ္၊ ဟုတ္ပါၿပီလို႔ အဲ့ဒါဆိုလို႔႐ွိရင္ ဒီသူပုန္ဗိုလ္က ဇာတ္လိုက္ျဖစ္ေနရတာ သူက ဘာျဖစ္လို႔ သူပုန္ဘ၀ကို ဘာျဖစ္လို႔ ေရာက္သလဲ ေမေမလို႔ က်မက ျပန္ေမးတယ္။ ျပန္ေမးေတာ့ ေမေမကလည္း သူ႔သမီးကို စာဖတ္ေစခ်င္ေတာ့ ႐ွင္းျပတယ္၊ သူ႔ဘ၀တဲ့၊ သူကေတာ့ သူပုန္ဘယ္ဟုတ္မလဲ သမီးရယ္တဲ့၊ သူက ဘုရင့္သားေတာ္ တပါးပါ၊ သူတကၠသိုလ္ျပည္မွာ ပညာသြားသင္ေနတုန္းက သူ႔အေဖရဲ႔ ထီးနန္းစည္းစိမ္ကို သူ႔အေဖလက္ေအာက္က စစ္သူႀကီးတပါးက တိုက္ခိုက္ၿပီးေတာ့ သိမ္းယူထားတဲ့အတြက္ သူဟာ ျပန္လာတဲ့အခါက်ေတာ့ သူပုန္ဘ၀ကို ေရာက္ရတာပါတဲ့။ (လက္ခုပ္ၾသဘာသံမ်ား) အဲ့ဒီလို ေျပာပါတယ္။ (လက္ခုပ္သံမ်ား) အဲ့ဒီေတာ့ က်မက ပိုၿပီး စိတ္၀င္စားသြားပါတယ္၊။ ဟုတ္ပါၿပီေမေမ အဲ့ဒါဆိုရင္ သမီး ဒီ၀တၳဳကို ဖတ္ပါေတာ့မယ္။ ဒါေပမယ့္ သမီး ဒီဇာတ္လမ္းအဆံုးကို သိပ္သိခ်င္တာလို႔၊ အဲ့ဒီ ဇာတ္လမ္းအဆံုးကိုေတာ့ သမီးကို ႀကိဳၿပီးေတာ့ ေျပာပါအုန္းလို႔။ သူက သူ႔အေဖရဲ႔ ထီးနန္းစည္းစိမ္ကို ျပန္ရရဲ႔လားလို႔ က်မ ေမးလိုက္တယ္။ က်မေမးလိုက္ေတာ့ ေမေမက ရတယ္ သမီးတဲ့။ ေနာက္ဆံုးက်ေတာ့ သူရသင့္တဲ့ သူ႔အေဖရဲ႔ စည္းစိမ္ကို သူျပန္ရသြားပါတယ္တဲ့။ အဲ့ဒီလို က်မကို ေျပာပါတယ္။ (ရီသံမ်ား၊ လက္ခုပ္သံမ်ား) အဲ့ဒါနဲ႔ပဲ က်မ ဒီဇာတ္လမ္းကို ႀကိဳက္လို႔ ဒီ၀တၳဳကို ဖတ္ပါတယ္။ တကယ္လဲ ေမေမေျပာသလိုပဲ သူပုန္ဗိုလ္နႏၵဟာ သူရသင့္ရထိုက္တဲ့ သူ႔အေဖရဲ႔ ဒီနန္းစည္းစိမ္ကို ျပန္ရသြားပါတယ္။ ဘယ္လိုနည္းနဲ႔ သူထီးနန္းစည္းစိမ္ကို ျပန္ရသြားလဲ၊ အဲ့ဒါကို သိခ်င္ရင္ေတာ့ ဓူ၀ံရဲ႔ 'မာလာ' စာအုပ္ကို ဖတ္ၾကည့္ပါ။ (လက္ခုပ္သံမ်ား) အဲ့ဒါ က်မရဲ႔ စာေရးဆရာ ျဖစ္ခ်င္တဲ့စိတ္အစပါပဲ။

က်မဟာ လူေတြကို စ႐ိုက္အမ်ိဳးမ်ိဳး ေရးဖြဲ႔ခ်င္တယ္။ လူဆိုးဆိုလဲ လူဆိုးစ႐ိုက္၊ လူေကာင္းဆိုရင္လဲ လူေကာင္းစ႐ိုက္ အဲ့ဒီလို ေရးဖြဲ႔ေတာ့ ဇာတ္လမ္းေတြ ဆင္ခ်င္တယ္။ အမွန္တရားဟာ ေ႐ွ႔မွာ ေရာက္သင့္တဲ့ အခ်ိန္မွာေ႐ွ႔မွာ ေရာက္ဖို႔ က်မက ထည့္ခ်င္တယ္။ အဲ့ဒီလို စိတ္ေလးေတြဟာ ၀တၳဳေတြ ဖတ္ရင္း ဖတ္ရင္းကေနၿပီး က်မကို ပိုပို ပိုပို တြန္းအားေပးလာေတာ့ က်မဟာ စာေရးဆရာ ျဖစ္ခ်င္တဲ့ စိတ္တခုထဲနဲ႔ က်မဟာ ႀကီးျပင္းခဲ့ ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ က်မ ဆယ္တန္းေအာင္တဲ့အခါ ေျခေခ်ာ္ လက္ေခ်ာ္နဲ႔ ဂုဏ္ထူး ၅ ခု ရသြားပါတယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ အဲဒီဂုဏ္ထူး ၅ ခုေလးကို က်မက ႏွေမ်ာၿပီးေတာ့ ေဆးတကၠသိုလ္ကို လိုက္ပါတယ္။ (ရီသံမ်ား) က်မတို႔ ေခတ္တုန္းက ဂုဏ္ထူး ၆ ခုေတြ၊ ၅ ခုေတြ၊ ၄ ခုေတြ အမ်ားႀကီးပါပဲ။ သူတို႔ေတြ အားလံုးဟာ ေဆးတကၠသိုလ္ကို၀င္ဖို႔ပဲ အာ႐ံု႐ွိၾကပါတယ္။ ႐ူပေဗဒ၊ ဓါတုေဗဒေတြကို မ၀င္ၾကပါဘူး။ မိဘေတြ ကိုယ္တိုင္ကလည္း ေဆးတကၠသိုလ္ကို ၀င္ေစခ်င္တယ္။ က်မကိုယ္တိုင္ကလဲ က်မရဲ႔ မိဘေတြက ေဆးတကၠသိုလ္ကို လိုက္ဖို႔ ေျပာလို႔ က်မကလဲ ဂုဏ္ထူးေလးကို အားနာလို႔ ေဆးတကၠသိုလ္ကို ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ ၀င္ခဲ့ေတာ့ က်မဟာ ဆရာ၀န္ဘ၀ကို လံုး၀၀ါသနာ မပါပဲ ေရာက္ခဲ့တာဆိုေတာ့ အတန္းထဲမွာ ေဆးပညာကလြဲရင္ အားလံုးကို စိတ္၀င္စားပါတယ္။ (ရီသံမ်ား)

က်မ တေန႔တေန႔ ဖတ္တဲ့ စာေတြဟာ ေဆးပညာနဲ႔ ဘာမွ မဆိုင္ပါဘူး။ က်မတို႔ ေရနံေခ်ာင္းမွာ စာၾကည့္တိုက္ ေကာင္းေကာင္း မ႐ွိဘူး၊ ေဆးေက်ာင္း ေရာက္ေတာ့ မႏၱေလးေဆးတကၠသိုလ္မွာ အင္မတန္ ႀကီးမားတဲ့ စာၾကည့္တိုက္ႀကီးတခု က်မသြားေတြ႔တယ္။ အဲ့ဒီ စာၾကည့္တိုက္ႀကီးထဲမွာ က်မ မဖတ္ဖူးတဲ့ စာအုပ္ေတြ၊ ၾကားဖူးၿပီးေတာ့ မဖတ္ဖူးတာ၊ ၾကားေတာင္ မၾကားဖူးတာ၊ ျမန္မာလို အဂၤလိပ္လို အစံုပါပဲ။ အဲ့ဒါႀကီးကို က်မ ျမင္ၿပီးေတာ့ ငါေတာ့ ဒီ ေဆးတကၠသိုလ္ ၇ ႏွစ္ အတြင္း ဒီစာအုပ္ေတြ ၿပီးေအာင္ဖတ္မွ ျဖစ္မယ္လို႔ ဆံုးျဖတ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီလိုနဲ႔ က်မ အျပင္စာေတြ ဖတ္ခဲ့တယ္။ အတန္းထဲမွာ စာသင္တဲ့အခါမွာ က်မက ေနာက္ဆံုးကေန မတ္တတ္ရပ္ပါတယ္။ ဆရာ စာေမးလြတ္ေအာင္လို႔ပါ။ ေ႐ွ႔မွာ ရပ္လို႔႐ွိရင္ ဆရာက လွမ္းလွမ္းၿပီး စာေမးလို႔ပါ။ စာသင္ရတဲ့အခါမွာလဲ က်မ အားက်စိတ္ လံုး၀မေပၚပါဘူး။ က်မတို႔ ေက်ာင္းမွာ ေရာဂါနံမည္ေတြ၊ ကုထံုးနာမည္ေတြ အဲ့ဒါေတြ အားလံုးဟာ လူနံမည္ေတြနဲ႔ ခ်ည္းပါပဲ။ ဥပမာ ေရာဂါတခုခုကို တေယာက္ေယာက္က ႐ွာေတြ႔သြားၿပီဆိုရင္ အဲ့ဒီလူရဲ႔ နာမည္ကို ေ႐ွ႔မွာတပ္ၿပီးေတာ့ နံမည္နဲ႔ ေရာဂါနံမည္ ေပးပါတယ္။ ဥပမာ ေကာ့ ဆိုတဲ့သူက ေရာဂါတခုကို ႐ွာေဖြေတြ႔ခဲ့တယ္။ အဲ့ဒီ ေကာ့ ႐ွာေတြ႔ခဲ့တဲ့ အဆုပ္ေရာဂါကို ေကာ့ Lung ေကာ့ဒစိေပါ့။ ေကာ့ရဲ႔ေရာဂါလို႔ နံမည္ တပ္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ပဲေလာ့ လို႔ေခၚတဲ့ ျပင္သစ္သမားေတာ္ႀကီး တေယာက္က ႐ွာေတြ႔ခဲ့တဲ့ ေရာဂါ၊ ေမြးရာပါ ႏွလံုးေရာဂါ၊ အဲ့ဒါဆိုလို႔ ႐ွိရင္ ပဲေလာ့တက္ထြာေလာ္ဂ်ီလို႔ သူတို႔က နံမည္ေပးပါတယ္။ ပဲေလာ့ ႐ွာေတြ႔ခဲ့ေသာ ေရာဂါ၊ အဲ့ဒီလိုမ်ိဳးေတြ ေထာင္ေပါင္း၊ ေသာင္းေပါင္းမ်ားစြာ ေန႔စဥ္ က်မတို႔ စာက်က္ရပါတယ္။ အဲ့ဒီလို က်က္ေနတဲ့အခါမွာ ဒီနံမည္ေတြကို က်က္ၿပီးေတာ့ ငါသူတို႔ ဘ၀ကို အားက်လိုက္တာ ဆိုတဲ့စိတ္မ်ား ၀င္ခဲ့မိသလားလို႔ အခုေန က်မျပန္ေတြးၾကည့္ေတာ့ က်မ နည္းနည္းမွ အားက်စိတ္ မ၀င္ခဲ့ပါဘူး။ တခါတခါ သူတို႔ကို ၿငိဳေတာင္ၿငိဳျငင္ မိပါတယ္။ သူတို႔ဟယ္ ႐ွာလိုက္ ေဖြလိုက္ၾကတာ၊ ေတြ႔ပဲ ေတြ႔ႏိုင္လြန္းတယ္၊ သူတို႔ ႐ွာၿပီးေတာ့ ေတြ႔ေတာ့ ငါတို႔မွာ စာေတြ က်က္လို႔ကို မၿပီးႏိုင္ေတာ့ဘူး။ (ရီသံမ်ား၊ လက္ခုပ္သံမ်ား) အဲ့ဒီေလာက္ထိေအာင္ က်မ ေမတၱာပို႔ခဲ့ ပါတယ္။ ဒါ က်မ ေဆးေက်ာင္းသူဘ၀ ညံ့ဖ်င္းမႈေတြပါ။

ဒီလိုနဲ႔ တႏွစ္ၿပီး တႏွစ္ ယက္ကန္ယက္ကန္နဲ႔ စာေမးပြဲေတြ နီးေတာ့ စာေလးက်က္လိုက္၊ ေအာင္လိုက္၊ တခါတေလ တခါတည္းနဲ႔ မေအာင္လို႔ ႏွစ္ခါျပန္ ေျဖရပါတယ္။ က်မတို႔ ေက်ာင္းမွာေတာ့ ဆပ္ပလီမန္ထရီဆိုတာ ႐ွိပါတယ္။ ဆပ္ပလီမန္ထရီက စာေမးပြဲ က်ၿပီးေတာ့ က်တဲ့ဘာသာကိုပဲ ျပန္ေျဖရတာပါ။ ေတာ္ပါေသးရဲ႔ ဆပ္ပလီမန္ထရီသာ မ႐ွိခဲ့ရင္ က်မ တတန္းႏွစ္ႏွစ္ ေလာက္ ေနရဖို႔ အေၾကာင္း႐ွိပါတယ္။ အဲ့ဒီလိုနဲ႔ က်မ ဆရာ၀န္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဆရာ၀န္ျဖစ္လာေတာ့ ဒီလို ခပ္ညံ့ညံ့ ေဆးေက်ာင္းသူတေယာက္က ဘယ္လိုဆရာ၀န္မ်ိဳးျဖစ္မလဲ။ ေတြးၾကည့္ရင္ေတာ့ သေဘာေပါက္ႏိုင္စရာ အေၾကာင္း႐ွိပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ က်မရဲ႔ ဆရာ၀န္ဘ၀ကို ပိုၿပီးေတာ့ ပံုေပၚသြားေအာင္၊ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြ ပိုၿပီးေတာ့ နားလည္သြားေအာင္ က်မ ကာတြန္းေလးတပုဒ္နဲ႔ ဥပမာေပးခ်င္ပါတယ္။ အဲ့ဒီကာတြန္းေလးကို ေရးဆြဲတဲ့သူ ဘယ္သူလဲလို႔ က်မ မမွတ္မိေတာ့ပါဘူး။ က်မည့ံတဲ့အထဲမွာ အဲ့ဒါလဲ ပါပါတယ္။ က်မက ဆရာေအာ္ပီက်ယ္ကို ေတာင္ ေမးၾကည့္ပါေသးတယ္။ ကာတြန္းဟာ က်မ အခုထိ သတိရေနေသးတယ္ဆရာလို႔ ဆရာမ်ား ဆြဲခဲ့ သလားလို႔ က်ေနာ္ မဆြဲခဲ့ ပါဘူးတဲ့။ ဒါေပမယ့္ က်မရင္ထဲမွာ အဲ့ဒီ ကာတြန္းေလးဟာ အခုခ်ိန္ထိ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ စြဲတင္က်န္ရစ္ခဲ့ပါတယ္။ ေအာ္ ငါနဲ႔ တူလိုက္ေလျခင္း၊ အဲ့ဒီ ကာတြန္းအေတြးေလးကို က်မ ေျပာျပမယ္။ သူက တမ်က္ႏွာ ကာတြန္းပါ။ မဂၢဇင္းရဲ႔ သရုပ္ေဖာ္ပံု၊ မဂၢဇင္းမွာ တမ်က္ႏွာ ၄ ခု ေလာက္ပါတယ္။ တခါတေလ ၆ ခုေလာက္ပါတယ္။ အခု က်မကာတြန္း အကြက္ ၆ ကြက္ပါတဲ့ ကာတြန္းပါ။ သူက ပထမဦးဆံုး အကြက္မွာ လူမမာတေယာက္ ၾကမ္းျပင္ေပၚမွာ ပက္လက္ႀကီး စန္႔စန္႔ႀကီး အိပ္ေနတယ္၊ လူနာရဲ႔ ေဘးနားေလးမွာ လူနာရဲ႔ ဇနီးလို႔ ထင္ရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေလးက တေယာက္၊ သူက က်ံဳ႔က်႔ံဳေလးထိုင္ၿပီးေတာ့ စိတ္ပူေနတဲ့ မ်က္ႏွာေလးနဲ႔ လူနာကို ၾကည့္ေနပါတယ္။ သူတို႔ႏွစ္ေယာက္ရဲ႔ ေဘးနားမွာေတာ့ ဆရာ၀န္တေယာက္ မတ္တတ္ရပ္ေနပါတယ္။ အဲဒီဆရာ၀န္က လူနာကို နားၾကပ္ကေလး နားမွာေထာက္ၿပီး စမ္းသပ္ေနပါတယ္၊ အဲဒါ ပထမဦးဆံုးအကြက္။ ဒုတိယအကြက္ကေတာ့ အဲဒီဆရာ၀န္ကို ကာတြန္းဆရာက ပံုႀကီးခ်ဲ႔ၿပီး ဆြဲပါတယ္။ ဆရာ၀န္ရဲ႔ မ်က္လံုးေတြကို အဓိက ထားတယ္။ ဆရာ၀န္ရဲ႔ မ်က္လံုးက ဘာမွမသိတဲ့ အူေၾကာင္ေၾကာင္ မ်က္လံုးမ်ိဳးပါ။ မ်က္လံုးေလးက လည္ေနတယ္။ ဆရာ၀န္ရဲ႔ ေခါင္းေပၚမွာလဲ ကြက္႐ွင္မတ္ေပါ့ ေမးခြန္းလကၡဏာေလးနဲ႔၊ သူ႔ရဲ႔ေဘးနားမွာ ႐ႈပ္ေနတဲ့ သပြတ္အူလို ပံုစံေလးနဲ႔။ ဘာေရာဂါပါလိမ့္ သူေတာ္ေတာ္ဦးေဏွာက္ေျခာက္ ေနၿပီလို႔ ကာတြန္းၾကည့္တဲ့ပရိသတ္ သိေအာင္ ကာတြန္းဆရာက ဆြဲထားပါတယ္။ အဲ့ဒါက ဒုတိယအကြက္။ ေနာက္ တတိယအကြက္ေရာက္ေတာ့ ဆရာ၀န္ကိုပဲ အသားေပးၿပီး ဆြဲထားတယ္၊ ဆရာ၀န္ရဲ႔ မ်က္၀န္းမွာ ေစာေစာက ျမင္ေနရတဲ့ အူေၾကာင္ေၾကာင္ မ်က္လံုးမ႐ွိေတာ့ဘူး။ သူ႔မ်က္လံုးေလးေတြက ေတာက္ေနတယ္။ သူ႔ရဲ႔ ေခါင္းေပၚမွာလဲ ေစာေစာက ကြက္႐ွင္မတ္ေတြ၊ သပြတ္အူေတြ မ႐ွိေတာ့ပဲနဲ႔ လင္းေနတဲ့ ဖန္သီးေလးတလံုးကို ေခါင္းေပၚမွာ ဆြဲထားပါတယ္။ ဖန္သီးေလးေဘးမွာ အေခ်ာင္းေခ်ာင္းေလးေတြနဲ႔ သူဘာေရာဂါလဲဆိုတာ ႐ွာလို႔ ရၿပီဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္၊ က်မတို႔ သိေစပါတယ္။ ေနာက္ စတုတၳကြက္မွာေရာက္ေတာ့ ဆရာ၀န္က သူတပ္ထားတဲ့ နားက်ပ္ကို ခၽြတ္ၿပီး လူနာ႐ွင္ အမ်ိဳးသမီးဘက္ကို လွည့္ၿပီးေတာ့ စိတ္မေကာင္းတဲ့ မ်က္ႏွာေလးနဲ႔ က်ေနာ္ ၀မ္းနည္းပါတယ္၊ လူမမာဟာ အသက္မ႐ွိေတာ့ပါဘူးတဲ့။ (ရီသံမ်ား) အဲ့ဒီလို ေျပာလိုက္ပါတယ္။ အဲ့ဒါက စတုတၳအကြက္ေပါ့။
ေနာက္ ပဥၥမအကြက္ကို ေရာက္ေတာ့ ေစာေစာက ၾကမ္းျပင္ေပၚမွာ စန္႔စန္႔ႀကီး အိပ္ေနတဲ့ လူမမာဟာ ေငါက္ကနဲ ထထုိင္ၿပီးေတာ့ ဆရာဝန္ကုိ ေဒါသတႀကီး ျပစ္တင္ဆဲဆုိ ရန္ေတြ႕ေနတဲ့ ပုံကုိ သ႐ုပ္ေဖာ္ထားပါတယ္။ အဓိပၸါယ္က သူမေသေသးဘဲနဲ႔ ေသၿပီ ေျပာရသလားေပါ႔။ (ရယ္သံမ်ား)။
ေနာက္ ဆံုးအကြက္က်ေတာ့မွ ေစာေစာတုန္းက ၾကမ္းျပင္ေပၚမွာ က်ံဳ႔က်ံဳ႔ေလးထိုင္ၿပီး စိုးရိမ္ပူပန္တဲ့ မ်က္ႏွာေလးနဲ႔ သူ႔ေယာက်္ားကို ၾကည့္ေနတဲ့ လူမမာ႐ွင္အမ်ိဳးသမီးက သူ႔ေယာက်္ားဘက္ကို လက္ညႇိဳး ေငါက္ေငါက္ထိုးၿပီးေတာ့ '႐ွင္ ဆရာ၀န္ထက္ ပိုၿပီးေတာ့ မသိခ်င္နဲ႔' အဲ့ဒီလို ေျပာလိုက္ပါတယ္။ (ရီသံမ်ား၊ လက္ခုပ္သံမ်ား)

အဲ့ဒီေတာ့ ကာတြန္းထဲက ဆရာ၀န္လို က်မဟာ၊ ကာတြန္းထဲက လူနာ႐ွင္မိန္းမလို အမ်ားႀကီး ႀကံဳေတြ႔တဲ့အခါ က်မရဲ႔ေဆးခန္းဟာ လူနာေတာ္ေတာ္မ်ားပါတယ္။ ေရနံေခ်ာင္းၿမိဳ႔မွာ ေဒါက္တာ တင္တင္၀င္း ဆိုတာ နံမည္ ေတာ္ေတာ္ႀကီးပါတယ္။ ေစာေစာက ေဒါက္တာ တင္ေမာင္သန္းေျပာသြားတဲ့ ပူေဖာင္းေလးေတြလဲ ပါတာေပါ့။ အဲ့ဒီေတာ့ ဒါဟာ က်မရဲ႔ ဆရာ၀န္ဘ၀ သ႐ုပ္ေပၚေအာင္ ကာတြန္းေလးနဲ႔ ဥပမာ ေပးတာပါ။ က်မရဲ႔ ဆရာ၀န္ဘ၀ကို က်မ ထူးျခားတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ကေလးတခု က်မေျပာျပရင္ ပိုၿပီးေတာ့ သေဘာေပါက္ သြားမယ္လို႔ က်မ ထင္ပါတယ္။ ဒါဟာ က်မလို ခပ္ညံ့ညံ့ဆရာ၀န္ေတြသာႀကံဳရမယ့္ အခ်က္ပါ။ ေတာ္တဲ့ ဆရာ၀န္ေတြ ဒါမ်ိဳး လံုး၀ ႀကံဳရမွာ မဟုတ္ဘူး။ ဒါဟာ ေသခ်ာပါတယ္။ က်မဟာ ဆရာ၀န္ျဖစ္ၿပီးေတာ့ ၃ လ ေလာက္အခ်ိန္မွာ ႀကံဳရတဲ့ အျဖစ္ကေလးပါ။ ၃ လ ဆိုေတာ့ ဘာအေတြ႔အႀကံဳမွ မ႐ွိေသးပါဘူး။ စမ္းတ၀ါး၀ါး ေဆးကုေနဆဲ၊ ေက်ာင္းစာနဲ႔ ျပင္ပေလာကနဲ႔ကို ထင္ဟပ္ၾကည့္ေနဆဲ အခ်ိန္ပါ။ အဲ့ဒီအခ်ိန္ တညေန က်မ ေဆးခန္းဖြင့္တဲ့အခ်ိန္မွာ က်မရဲ႔ ေဆးခန္းထဲ လူနာႏွစ္ေယာက္ ႐ွိပါတယ္။ တေယာက္က က်မ ကုလက္စ၊ တေယာက္က သူ႔အလွည့္ေရာက္ဖို႔ ထိုင္ေစာင့္ေနတယ္။ အဲ့ဒီအခ်ိန္မွာ အျပင္ဘက္ကေန အမ်ိဳးသမီးတေယာက္ ခပ္သုတ္သုတ္ ေဆးခန္းထဲ ၀င္လာပါတယ္။ ဆရာမ ဆရာမ လူနာအေရးႀကီးေနလို႔ အိမ္ပင့္ခ်င္လို႔ပါတဲ့။ အဲဒီလို ေျပာပါတယ္။ က်မက လူနာတေယာက္ကို ေဆးကုလက္စဆိုေတာ့ ခဏေစာင့္ပါဦး၊ ဒီက လူနာၿပီးရင္ လိုက္ခဲ့ပါ့မယ္ေျပာေတာ့၊ ဟာ ဘယ္ေစာင္လို႔ ျဖစ္မလဲဆရာမတဲ့၊ ဟိုမွာက အေရးႀကီးတယ္တဲ့။ လူမမာက သတိ လစ္ေနတာပါတဲ့။ သတိလစ္တယ္ဆိုေတာ့ အေရးႀကီးၿပီေပါ့၊ က်မက ကုလက္စလူနာကို ေဆးေတြ ဘာေတြ ေပးၿပီးေတာ့ ေစာင့္ေနတဲ့ လူနာကို ေစာင့္မ်ားေစာင့္ႏိုင္မလားလို႔ က်မအေရးႀကီးတဲ့ လူနာေနာက္ကို လိုက္ခ်င္လို႔ပါလို႔ ခြင့္ေတာင္းပါတယ္။ အဲ့ဒီ လူနာကလဲ သေဘာေကာင္းပါတယ္၊ လိုက္သြားပါဆရာမ က်မ ေစာင့္ပါမယ္တဲ့။

အဲ့ဒါနဲ႔ က်မ ေဆးအိတ္ကို ေပးၿပီးေတာ့ လူနာ႐ွင္ အမ်ိဳးသမီးေနာက္ လိုက္သြားပါတယ္။ အဲ့ဒီအခ်ိန္မွာ က်မတို႔ ေႏြရာသီပါ။ ေႏြရာသီမွာ ေရနံေခ်ာင္းၿမိဳ႔မွာ ေတာ္ေတာ္ ပူပါတယ္၊ ဘယ္ေလာက္ထိ ပူသလဲဆိုရင္ ေန႔လည္ ၁၂ နာရီကေန ညေန ၄ နာရီၾကားမွာ ေရလံုး၀ မခ်ိဳးရဘူးလို႔ အာဏာပိုင္ေတြက တားျမစ္ထားတဲ့အထိ က်မတို႔ ေရနံေခ်ာင္းက ပူပါတယ္။ ေရခ်ိဳးၿပီးေတာ့ ၿဗဳန္းကနဲ လဲက်ၿပီး ေသဆံုးသူေတြ အမ်ားႀကီးပါပဲ။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ အာဏာနဲ႔ တားျမစ္ထားတဲ့ အခ်ိန္ပါ။ ေစတနာနဲ႔ အာဏာသံုးတာပါ။ တခါတခါ အာဏာဟာ ေစတနာနဲ႔လဲ သံုးတတ္ပါတယ္။ (ရီသံမ်ား၊ လက္ခုပ္သံမ်ား)
အဲ့ဒီေတာ့ က်မက လူနာအိမ္ကို လိုက္သြားပါတယ္။ လမ္းမွာလဲ က်မ စဥ္းစားေနတာေပါ့။ ေရခ်ိဳးရင္ အႏၱရာယ္႐ွိတဲ့ အခ်ိန္ပဲ။ ေမးၾကည့္တယ္ ဘာျဖစ္တာလဲေျပာ ဆိုေတာ့၊ က်မ အမႀကီးပါတဲ့၊ ေစ်းကေန မၾကာေသးခင္က ျပန္လာပါတယ္တဲ့။ ပူပူအိုက္အိုက္နဲ႔ ေစ်းက ျပန္ျပန္ခ်င္း ေရတန္းခ်ိဳးလိုက္ပါတယ္။ ေရခ်ိဳးၿပီး ကတည္းက သတိလစ္သြားတာ အခုခ်ိန္ထိ သတိျပန္လည္ မလာပါဘူးတဲ့။ အဲ့ဒီေတာ့ ဒါဟာ ေရခ်ိဳးမွားလို႔ အပူ႐ွပ္တယ္ေပါ့။ ဒါဆိုရင္ သာမိုမီတာ တိုင္းရမယ္။ စိတ္ထဲမွာ စြဲသြားတယ္။ လူနာအိမ္ေရာက္ေတာ့ လူနာက အမ်ိဳးသမီးပါ။ ခပ္၀၀၊ ထြားထြား၊ အဲ့ဒီအမ်ိဳးသမီးကို က်မက ေဘးကေန ၾကည့္လိုက္ေတာ့ သူ႔ပံုစံက မလႈပ္မ႐ွက္ ပံုစံပါ။ အဲ့ဒါနဲ႔ က်မ သာမိုမီတာေလးကို ယူၿပီးေတာ့ သူ႔ပါးစပ္ကို တိုင္းဖို႔ သူ႔ပါးစပ္ကို ဖြင့္ပါတယ္။ သူ႔ပါးစပ္က ဖြင့္လို႔ မရဘူး။ သြားစိေနတယ္။ က်မကလဲ ဘယ္ရမလဲ သြားစိေနေတာ့ သူ႔ခ်ိဳင္းထဲ တိုင္းလိုက္တာေပါ့။ သာမိုမီတာနဲ႔ ခ်ိဳင္းထဲတိုင္းေတာ့ အဖ်ား ႐ွိ မ႐ွိေပါ့။ က်မထင္သေလာက္ မဖ်ားဘူး။ ဒါနဲ႔ က်မက ေသြးေပါင္ခ်ိန္ ေတြ ဘာေတြ တိုင္းၾကည့္ေသးတယ္။ ေသြးဖိအားက သိတ္ၿပီေတာ့ မ်ားဘူး။ ေနာက္အဆုတ္ကို နားေထာင္ၾကည့္ ေတာ့ အဆုပ္မွာ အသက္႐ွဴသံ လံုး၀ မၾကားရပါဘူး။ အဲ့ဒါလဲ က်မက အားမေလွ်ာ့ေသးဘူး။ ႏွလံုးကို ေထာက္စမ္းၾကည့္ ပါတယ္။ ႏွလံုးကလဲ တခ်က္မွ မခုန္ပါဘူး။ အဲ့ဒီေတာ့ နားၾကပ္ေလးကိုခ် လူမမာ႐ွင္ဘက္ လွည့္ၿပီးေတာ့ ၀မ္းနည္းတဲ့ မ်က္ႏွာေလးနဲ႔ ေျပာေတာ့မလို႔ မေျပာရေသးဘူး၊ ေျပာမလို႔ ႐ွိေသးတယ္။ က်မရဲ႔ ေခါင္းထဲမွာ အေတြးတခ်က္ ၀င္လာပါတယ္။ အဲ့ဒါက ဘာလဲဆိုေတာ့ က်မတို႔ရဲ႔ ဆရာ့ဆရာႀကီးေတြက က်မတို႔ကို သင္ထားတာ ႐ွိပါတယ္။ လူမမာတေယာက္ကို စမ္းသပ္ၿပီးတဲ့အခါ သူေသၿပီလို႔ မေျပာမီ ေနာက္ဆံုး စမ္းသပ္နည္းေတြနဲ႔ စမ္းသပ္ရမယ္။ အဲဒီ ေနာက္ဆံုးနည္းေတြနဲ႔ စမ္းသပ္ၿပီးမွ လူနာေသၿပီလို႔ ခိုင္လံုမွသာ လူနာ႐ွင္ကို အတည္ျပဳေပးရမယ္လို႔ ေျပာေတာ့၊ ဟုတ္ၿပီ အဲ့ဒါဆိုရင္ လူနာတေယာက္ အသက္မ႐ွဴ႐ံု၊ ႏွလံုးမခုန္႐ံုနဲ႔၊ ေသၿပီလို႔ ေျပာလို႔ မျဖစ္ေသးဘူး။ ေနာက္ဆံုး စမ္းသပ္နည္းနဲ႔ စမ္းသပ္ရဦးမယ္၊ အဲ့ဒီနည္းကို ႐ွာပါတယ္။ ျဖစ္ခ်င္ေတာ့ ေနာက္ဆံုးစမ္းသပ္နည္းဟာ ဘာလဲလို႔ က်မ မမွတ္မိေတာ့ပါဘူး။ က်မစဥ္းစားတယ္။ ငါ့ကို ဆရာႀကီးေတြက သင္ေပးလိုက္တယ္၊ ဘာလဲ မသိဘူး၊ ေနာက္ဆံုးနည္း ႐ွိတယ္တဲ့။ စဥ္းစားတာ ေတာ္ေတာ္ၾကာတယ္။ ေဘးကလူေတြကလဲ က်မကို ေငးၾကည့္လို႔၊ က်မလဲ စဥ္းစားရင္း စဥ္းစားရင္း အေျဖမေပၚေတာ့ လူနာေဆးထိုးဖို႔ လာခ်တဲ့ ေရေႏြးဇလံုထဲကို က်မ အပ္ေတြထည့္၊ ပိုက္ေတြထည့္ ပိုက္ကေလးကို ေရေႏြးစုပ္လိုက္ ျပန္ထုတ္လိုက္၊ စုပ္လိုက္ ျပန္ထုတ္လိုက္နဲ႔ ေခါင္းထဲကေတာ့ သပြတ္အူေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားေနၿပီ။ ငါဘာလုပ္မလဲလို႔။ ကံေကာင္းခ်င္ေတာ့ က်မ သတိရသြားပါတယ္။ ဇေ၀ဇ၀ါ မ်က္လံုးေတြ အကုန္ေဖ်ာက္ၿပီး မ်က္ႏွာထား ခပ္တည္တည္နဲ႔ အဲ့ဒီအမ်ိဳးသမီး ဆီကေန က်မကို လက္ႏွိပ္ဓါတ္မီးတခုေပးပါလို႔ ေတာင္းလိုက္ပါတယ္။

ကဗ်ာကယာပဲ လက္ႏွိပ္ဓါတ္မီးထိုးေပးတယ္။ သူ႔ဆီက လက္ႏွိပ္ဓါတ္မီးကို ယူၿပီးေတာ့ လူမမာရဲ႔ မ်က္လံုးကို ဖြင့္ၿပီးေတာ့ က်မ မီးထိုးၾကည့္ပါတယ္။ သာမန္လူေတြဟာ မ်က္လံုးကို မီးေရာင္နဲ႔ လွ်ပ္တျပက္ ထိုးလိုက္လို႔ ႐ွိရင္ အဲ့ဒီ မ်က္လံုးသူငယ္အိမ္က မီးေရာင္ကို တံု႔ျပန္တဲ့အေနနဲ႔ သူငယ္အိမ္ က်ယ္ရာကေန က်ဥ္းသြားရပါတယ္။ က်ဳ႔ံ၀င္သြားရပါတယ္။ အခု က်မရဲ႔ လူနာက လက္ႏွီပ္ဓါတ္မီးနဲ႔ ထိုးလိုက္ေပမယ့္ မ်က္လံုးသူငယ္အိမ္ က်ယ္ျမဲက်ယ္လ်က္ပါ။ အဲ့ဒီေတာ့ ဒီတဖက္ မေသခ်ာေသးဘူး၊ ေနာက္တဖက္ ထပ္ထိုးၾကည့္ပါတယ္။ ထပ္ထိုးၾကည့္ေတာ့ ေနာက္တဖက္ကလဲ က်ယ္ျမဲ က်ယ္လ်က္ နည္းနည္းမွကို မလႈပ္ပါဘူး။ ေသခ်ာၿပီ ဆိုေတာ့မွ က်မက လက္ႏွိပ္ဓါတ္မီးကို ခ်၊ စိတ္မေကာင္းတဲ့ မ်က္ႏွာေလးနဲ႔ လူမမာနားေတာ့ မေနရဲဘူး၊ ၀ုန္းဆို ထထိုင္ၿပီး ဖက္လိုက္မွာစိုးလို႔၊ လူနာ႐ွင္ဘက္ကို ကပ္သြားၿပီးေတာ့ က်မ ေျပာလိုက္ပါတယ္။ အမႀကီးလို႔ ေျပာရမွာေတာ့ က်မ ၀မ္းနည္းပါတယ္၊ အမႀကီးရဲ႔ လူမမာက အသက္မ႐ွိေတာ့ ပါဘူးလို႔၊ က်မ ေျပာလိုက္ပါတယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ လူနာ႐ွင္ မိန္းမက က်မ ထင္သားပဲ ဆရာမတဲ့။ အဲ့ဒီလို ေျပာပါတယ္။ က်မ ေတာ္ေတာ္ ႐ွက္သြားတယ္။ ငါ့မွာေတာ့ ဒီလူနာ ေသ မေသ စဥ္းစားလိုက္ရတာ၊ သူကေတာ့ ႀကိဳၿပီးေတာ့ သိေနခဲ့ပါလား။ အဲ့ဒီအခ်ိန္မွာ က်မဟာ ထိုင္ရာကေန ထၿပီးေတာ့ ထြက္ေျပးသြားခ်င္ေလာက္ေအာင္ ႐ွက္ပါတယ္။ ႐ွက္တာနဲ႔အမွ် ေဒါသလဲထြက္။ ငါ့ကို ဒီလူနာ ေသမွန္း သိလ်က္နဲ႔ ေသေနတယ္လို႔ ထင္ေနလ်က္သားနဲ႔၊ ငါ့ေဆးခန္းကို ပိတ္ၿပီး လာခဲ့ရေအာင္ ငါ့ကို ေခၚတယ္။ က်မဟာ ေဒါသနဲ႔ ေဟာက္ထည့္လိုက္တယ္။ လူနာေသတယ္လို႔ ထင္လ်က္သားနဲ႔ က်မကို ဘာျဖစ္လို႔ လာေခၚတာလဲ၊ က်မမွာျဖင့္ ေဆးခန္းလူနာေတြ ပစ္ထားခဲ့ရတာ၊ ႐ွင္အဓိပၸါယ္မ႐ွိဘူး။ ဘာလို႔ လာပင့္တာလဲ ေဟာက္လိုက္ေတာ့၊ လူနာ႐ွင္အမ်ိဳးသမီးက မ်က္ႏွာေလး ခ်ၿပီး ေျပာပါတယ္။ ဆရာမရယ္ ေသတယ္လို႔ေတာ့ ထင္ပါတယ္၊ ဒါေပမယ့္ ဆရာမဆီက အတည္ျပဳခ်က္ေလး ယူခ်င္လို႔ပါတဲ့။ (ရီသံမ်ား) အဲ့ဒါ က်မဘ၀ရဲ႔ အင္မတန္ ထူးျခားတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ကေလးတခုပါ။ ဒီေတာ့ က်မဟာ ဆရာ၀န္ဘ၀မွာလဲ ညံ့ဖ်င္းတဲ့ ဆရာ၀န္ပါ။

ဘယ္ေလာက္ ညံ့ဖ်င္းသလဲဆိုရင္ က်မ လူမမာေတြ အိမ္ေတြ လိုက္သြားတယ္၊ ခေလးေမြးေပးရတယ္၊ ညႇပ္နဲ႔ ဆြဲေမြးေပးရတယ္ ဆိုရင္ပဲ က်မဟာ သားဖြါးမီးယပ္ပညာ႐ွင္ေတြလို ခံစားရပါတယ္။ ဘ၀င္ျမင့္ခဲ့ပါတယ္။ အလံုး အႀကိတ္ေလးေတြ၊ အဆီလံုးေလးေတြ ခြဲစိတ္ရတာကိုပဲ က်မဟာ ခြဲစိတ္ကုဆရာ၀န္ႀကီးလို က်မ ဘ၀င္ျမင့္ခဲ့တယ္။ အဲ့ဒီအခ်ိန္မွာ က်မတို႔ ႏိုင္ငံရဲ႔ ျပင္ဘက္မွာ ေဆးပညာနဲ႔ ပါတ္သက္ၿပီး ဘာေတြ ေတြးထင္ေနသလဲ၊ ဘာေတြ စီစဥ္ေနၾကသလဲ က်မ မသိပါဘူး။
ဒိထက္ပိုညံ့တာတခုက က်မတို႔ ဆရာ၀န္ ျဖစ္ေတာ့ေနာက္မွာ က်မတို႔ႏိုင္ငံရဲ႔ ျပည္သူ႔ ေဆး႐ံုေတြမွာ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ဖို႔ လိုပါတယ္။ ျပည္သူ႔ေဆး႐ံု ေတြမွာ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ဖို႔က ဘြဲ႔ရ႐ံုနဲ႔ မျဖစ္ပါဘူး။ က်မတို႔ တိုင္းျပည္တာ၀န္ကို ထမ္းေဆာင္ခ်င္တဲ့စိတ္႐ွိရင္ တိုင္းျပည္တာ၀န္ကို ထမ္းေဆာင္ဖို႔ အခြင့္အေရးရေအာင္ စာေမးပြဲေတြ ေျဖရပါတယ္။ အဲ့ဒီက စာေမးပြဲေတြကေတာ့ ၀န္ထမ္းေ႐ြးခ်ယ္ေလ့က်င့္ေရးအဖြဲ႔က က်င္းပေပးတဲ့ စာေမးပြဲေတြပါ။ အဲ့ဒီ စာေမးပြဲေတြက ေျဖၿပီးေအာင္မွသာ က်မတို႔ဟာ တိုင္းျပည္တာ၀န္ကို ထမ္းေဆာင္ခြင့္ ႐ွိပါတယ္။ က်မဟာ ဘြဲ႔ရရျခင္း တိုင္းျပည္ကို အင္မတန္ အက်ိဳးျပဳခ်င္ပါတယ္။ တိုင္းျပည္တာ၀န္ကိုလဲ အင္မတန္ ထမ္းေဆာင္ခ်င္ပါတယ္။ အဲ့ဒါနဲ႔ပဲ က်မ စာေမးပြဲေတြ ေျဖပါတယ္။ ေျဖတိုင္း ေျဖတိုင္း က်ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးတႀကိမ္မွာေတာ့ ေရးေျဖစာေမးပြဲ ေအာင္သြားတယ္။ ေအာင္သြားေတာ့ က်မတို႔ က်က္ရတဲ့ စာေတြကလဲ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံ ပါပါတယ္။ ျမန္မာစာ ပါပါတယ္။ ဗဟုသုတ ပါပါတယ္။ ေဆးပညာေတာ့ မပါပါဘူး။ (ရီသံမ်ား) အဲ့ဒီေတာ့ က်မတို႔ ေရးေျဖေအာင္သြားတဲ့အခါ က်မ ရန္ကုန္ကို လာၿပီး ႏႈတ္ေျဖ ေျဖရပါတယ္။ ႏႈတ္ေျဖေျဖေတာ့ က်မတို႔ သူငယ္ခ်င္း သံုးေလးေယာက္ စုၿပီး တအိမ္မွာ တည္းတယ္။ တည္းၿပီးေတာ့ ေနာက္ဆံုးေပၚ ဂ်ာနယ္ေတြ၊ ေဆးပညာနဲ႔ ပတ္သက္တာေတြ က်မတို႔ အကုန္ဖတ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီအခ်ိန္တုန္းက (အိတ္စ္) ေရာဂါ ကမၻာမွာ လူသိခါစ၊ ေရာ့ဟဒ္ဆန္ေၾကာင့္ အဲ့ဒီေရာဂါကို လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက သိကုန္ၾကပါၿပီ။ က်မတို႔ ေက်ာင္းတုန္းက ဒီေရာဂါဟာ မထင္႐ွားေသးတဲ့အတြက္ က်မတို႔ သိပ္စာမက်က္ရပါဘူး။ အဲ့ဒီအခ်ိန္မွာ အိတ္စ္ေရာဂါနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ေနာက္ဆံုးေပၚနည္းေတြ၊ ျဖစ္ပြါးတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြ၊ ဆက္သြယ္မႈေတြ အားလံုးကို က်မတို႔ တညလံုး ဖတ္ရတယ္။ ဖတ္ၿပီးေတာ့ ေနာက္တေန႔ က်မတို႔ အဆင္သင့္ပဲေပါ့။ ေဆးပညာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဘာေမးေမး အားလံုးရၿပီလို႔ ဆိုၿပီး ရင္ေကာ့ၿပီး စာေမးပြဲခန္းထဲ ၀င္သြားပါတယ္။ ၀င္သြားေတာ့ က်မတို႔ကို ေမးလိုက္တဲ့ ေမးခြန္းေတြက က်မထင္ထားတဲ့ ေမးခြန္းေတြ ဘာတခုမွ မေမးပါဘူး။ က်မ မထင္မွတ္တဲ့ ေမးခြန္းေတြပဲ ေမးပါတယ္။ အဲ့ဒီ ေမးခြန္းေတြဟာလဲ က်မတခါမွ မၾကားဘူးတဲ့ ေမးခြန္းေတြပါ။ ဘာေမးခြန္းေတြလဲ ဆိုတာေတာ့ က်မ မေျပာေတာ့ပါဘူး။ မမွတ္မိလို႔ပါ။ အဲ့ဒီေမးခြန္းေတြကို ေမးၿပီးေတာ့ က်မကလဲ မေျဖႏိုင္ပါဘူး။ က်မကို ေဆးပညာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့တာ ေမးပါ။ က်မ အကုန္ရပါတယ္ ေျပာေတာ့ အဲ့ဒါေတြ မေမးဘူးတဲ့၊ ငါတို႔ ေမးတဲ့ ေမးခြန္းကိုပဲ ေျဖရမယ္တဲ့။ က်မ စာေမးပြဲ က်ခဲ့ပါတယ္။ က်မ အင္မတန္ ထမ္းေဆာင္ခ်င္တဲ့ တိုင္းျပည္တာ၀န္ကို မထမ္းေဆာင္ခဲ့ရပါ။ အဲ့ဒါ က်မတို႔ ဘြဲ႔ရခါစ လြန္ခဲ့တဲ့ (၁၀) ႏွစ္ကေပါ့။ အခုအခ်ိန္မွာေတာ့ အေျခအေန တမ်ိဳးေျပာင္းသြားပါၿပီ။

တိုင္းျပည္တာ၀န္ကို ထမ္းေဆာင္ဖို႔ ဖိတ္ေခၚလ်က္ ႐ွိပါတယ္။ ၿမိဳ႔နယ္ေဆး႐ံုေတြ၊ ေက်းလက္က်န္းမာေရးဌာနေတြမွာ ဆရာ၀န္ေတြ လိုေနပါတယ္တဲ့။ အရင္တုန္းက တႏွစ္တႏွစ္ ေအာင္ခဲ့တဲ့ ဆရာ၀န္ေတြ ငါးရာ ခုႏွစ္ရာေလာက္ ႐ွိပါတယ္။ ေခၚတဲ့ဆရာ၀န္က ၁၅၀ ေလာက္ပဲ ႐ွိပါတယ္။ အခုေတာ့ တႏွစ္တႏွစ္ ဘယ္ေလာက္ေအာင္သလဲေတာ့ မသိဘူး။ ေခၚတဲ့သူေတြက အမ်ားႀကီးပဲ။ ေျဖတဲ့သူတိုင္းကို အေအာင္ေပးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေျဖတဲ့သူ တေျဖးေျဖး နည္းသြားပါတယ္။ က်မကိုယ္တိုင္ အရင္တုန္းက တိုင္းျပည္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခ်င္တဲ့ က်မဟာ အခုအေျခအေနမွာ သြားၿပီးေတာ့ ေျဖရင္ ေအာင္မယ္ဆိုတာ က်မ သိပါတယ္။ အခုေတာ့ က်မ တိုင္းျပည္တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္ခ်င္တဲ့စိတ္ မ႐ွိတာလား၊ အသက္ကပဲ ႀကီးသြားတာလား မသိပါဘူး။ စိတ္မ၀င္စားေတာ့ဘူး။ အခုေတာ့ က်မဟာ ခပ္ညံ့ညံ့ ျပင္ပေဆးကု ဆရာ၀န္ဘ၀နဲ႔ပဲ ဆက္ၿပီးေတာ့ ေနထိုင္လ်က္ ႐ွိပါတယ္။ အဲ့ဒါက က်မရဲ႔ ဆရာ၀န္ဘ၀ ညံ့ဖ်င္းမႈေတြပါ။

ဆရာ၀န္ဘ၀ ေျပာၿပီးေတာ့ စာေရးဆရာဘ၀ ညံ့ဖ်င္းမႈေတြကို ၀န္ခံလိုပါတယ္။ က်မ စာေရးဆရာအျဖစ္ ဘာေတြညံ့သလဲ ဆိုတာကေတာ့ က်မရဲ႔ ၀တၳဳေဆာင္းပါးေတြကို ဖတ္တဲ့ ပရိသတ္ေတြအေနနဲ႔ ထူးၿပီးေတာ့ ၀န္ခံစရာ မလိုေလာက္ေအာင္ သေဘာေပါက္ၿပီးသားလို႔ က်မ ယူဆပါတယ္။ ဒီေတာ့ က်မစာေရးတာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ က်မရဲ႔ အေရးအသားေတြ၊ ဇာတ္လမ္းတည္ေဆာက္ပံုေတြ၊ အေတြးအေခၚေတြ ညံ့ဖ်င္းတာကိုေတာ့ က်မ မေျပာေတာ့ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ရည္႐ြယ္ခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ညံ့ဖ်င္းတာကိုေတာ့ က်မ ေျပာလိုပါတယ္။ က်မဟာ စာေရးဆရာ ျဖစ္လို႔သာ ျဖစ္လာရတယ္၊ ဘာရည္႐ြယ္ခ်က္မွ မ႐ွိပါဘူး။ စာေရးဆရာ ဘာ့ေၾကာင့္ ျဖစ္ခ်င္သလဲလို႔ တေယာက္ေယာက္က ေမးလိုက္တဲ့အခါမွာ က်မ အိုးနင္းခြက္နင္း အျမဲျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဘာေျဖလို႔ ေျဖရမွန္း မသိပါဘူး။ အဲ့ဒါဟာ က်မရဲ႔ ညံ့ဖ်င္းမႈပါ။ အခုအခ်ိန္က်မွ ျပန္စဥ္းစားၾကည့္ရတယ္။ အရင္တုန္းက က်မ မသိပါဘူး။ အခုအခ်ိန္လဲ က်မ ဘာျဖစ္လို႔ ျပန္စဥ္းစားမိသလဲဆိုေတာ့ ဆရာမႀကီး ေဒၚခင္မ်ိဳးခ်စ္ေရးတဲ့ ေဆာင္းပါးတပုဒ္ ဖတ္လိုက္ရလို႔ပါ။ ေဒၚခင္မ်ိဳးခ်စ္ကို အားလံုးသိၾကမွာပါ။ အဲ့ဒီဆရာမႀကီးက စာေရးတဲ့ ရည္႐ြယ္ခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေဆာင္းပါးတပုဒ္ ေရးဖူးပါတယ္။ သူက ဘာကို ဥပမာျပသလဲဆိုေတာ့ ဖိလစ္ပိုင္အမ်ိဳးသား အာဇာနည္ေခါင္းေဆာင္ ေဒါက္တာ ဟိုေဆးရီေဇာ္နဲ႔ ဥပမာ ျပပါတယ္။ ေဒါက္တာ ရီေဇာ္ဟာ သူစာေရးတဲ့ အခ်ိန္တုန္းက သူႏိုင္ငံဟာ ကိုလိုနီႏိုင္ငံပါ။ သူ႔တိုင္းျပည္ လြတ္လပ္ေရး မရေသးပါဘူး။ အဲဒီေတာ့ သူဟာ သူ႔တိုင္းျပည္လြတ္လပ္ေရးရဖို႔ က်ေနာ္ စာ(၃)အုပ္ ေရးပါမယ္တဲ့။ အဲ့ဒီစာ (၃) အုပ္ေရးၿပီးတဲ့ အထိ က်ေနာ့္တိုင္းျပည္ဟာ လြတ္လပ္ေရး မရေသးဘူးဆိုရင္ က်ေနာ္ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသ ပစ္လိုက္မယ္တဲ့။ အဲ့ဒီ ရည္႐ြယ္ခ်က္နဲ႔ ေက်ညာၿပီး စာေရးတဲ့ သူတေယာက္ပါ။ တကယ္လဲ သူစာအုပ္ ေရးခဲ့ပါတယ္။ စာအုပ္ႏွစ္အုပ္ ေရးၿပီးတဲ့အခါမွာပဲ သူ႔တိုင္းျပည္ဟာ လြတ္လပ္ေရး ရသြားပါတယ္။ သူကိုယ္တိုင္ကေတာ့ နယ္ခ်ဲ႔အစိုးရက သူပုန္ဆိုၿပီး သတ္မွတ္ၿပီးေတာ့ ေသနတ္နဲ႔ ပစ္သတ္ကြပ္မ်က္တာကို ခံခဲ့ရပါတယ္။ သူဟာ သူရဲေကာင္း ပီသစြာ က်ဆံုးသြားပါတယ္။ အဲဒီ ေဒါက္တာရီေဇာ္ရဲ႔ ရည္႐ြယ္ခ်က္ကို ဆရာမႀကီး ေဒၚခင္မ်ိဳးခ်စ္က ေရးျပလိုက္တဲ့အခါ က်မ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သိပ္႐ွက္သြားပါတယ္။ ငါ ဘာရည္႐ြယ္ခ်က္နဲ႔ စာေရးတာလဲ။ သူမ်ားေတြမ်ား ရည္႐ြယ္ခ်က္က မြန္ျမတ္လိုက္တာ။ ျမင့္ျမတ္လိုက္တာ၊ ငါ့မွာေတာ့ ဘာရည္႐ြယ္ခ်က္မွ မ႐ွိပါလား၊ က်မေရးခဲ့တဲ့ ၀တၳဳေတြ ေလးငါးပုဒ္၊ လံုးခ်င္းစာအုပ္နဲ႔ ၀တၳဳေတြ ၃၀ ေက်ာ္၊ ငါဘာကို ေရးတာလဲ၊ အဲ့ဒီတခါ က်မ နည္းနည္းေတာ့ သေဘာေပါက္လာပါတယ္။ က်မဟာ ရည္႐ြယ္ခ်က္ေတာ့ ႐ွိခဲ့ဟန္ တူပါတယ္။ ဘာရည္႐ြယ္ခ်က္ လဲ ေတြးၾကည့္ေတာ့ က်မ၀တၳဳေတြထဲက က်မ ျပန္ၿပီးေတာ့ ေလ့လာၾကည့္ရသေလာက္ေတာ့ က်မဟာ အမ်ိဳးသမီးတေယာက္ ျဖစ္တာနဲ႔အမွ် အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႔ ဂုဏ္သိကၡာျမင့္မားေရး၊ တိုးတက္ေအာင္ျမင္ေရး၊ ကိုယ္က်င့္တရား ျမင့္ျမတ္ေရး အဲ့ဒါေတြကို က်မ ဦးတည္ခဲ့ပံုရပါတယ္။ ကိုယ့္ဖာသာကိုယ္ ျပန္ၿပီးေတာ့ ဆင္ျခင္မိသေလာက္ ေျပာရရင္ ဒါေတြေၾကာင့္ ေရးမိခဲ့တယ္နဲ႔ တူပါတယ္။ ဒါေတာင္ အခုခ်ိန္ထိ မေသခ်ာေသးပါဘူး။ ဇေ၀ဇ၀ါ ျဖစ္တုန္းပါပဲ။ ဟုတ္မွဟုတ္ရဲ႔လားလို႔ က်မကိုယ္က်မ မေသခ်ာေသးဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဒါ ထင္ျမင္ခ်က္တခုပါ။ က်မ အဲ့ဒီလို ရည္႐ြယ္ခ်က္နဲ႔ ေရးခဲ့မိတယ္လို႔ က်မ ကိုယ့္ဖာသာကိုယ္ပဲ ေကာက္ခ်က္ခ်ရပါတယ္။

ဒါက ရည္႐ြယ္ခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ က်မ ညံ့တာ၊ ေနာက္တခုက က်မတို႔ဟာ ၀တၳဳတပုဒ္ ကဗ်ာတပုဒ္ ေရးတဲ့အခါ ကိုယ့္ရဲ႔စာကို စာဖတ္ပရိသတ္ ဖတ္ေစခ်င္တဲ့ ရည္႐ြယ္ခ်က္ ႐ွိပါတယ္။ စာဖတ္ပရိသတ္ဆီကို ပို႔ခ်င္တဲ့ ဆႏၵေလးေတြ အျမဲ႐ွိပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ က်မတို႔ စာေတြ ေရးပါတယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဖတ္ဖို႔ ေရးတာထက္ သူတပါးဖတ္ဖို႔ ေရးတာက ပိုၿပီးေတာ့ မ်ားပါတယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ က်မဟာ ပရိသတ္အတြက္ ရည္႐ြယ္ၿပီးေတာ့ ၀တၳဳေတြ အမ်ားႀကီး ေရးတယ္။ ဒါေပမယ့္ ပရိသတ္ဆီကို ရည္႐ြယ္ေသာ္လည္း ပရိသတ္ဆီကို မေရာက္ပဲ မေမွ်ာ္လင့္ပဲ ေရေျမာင္းထဲကို ေရာက္သြားခဲ့ရတဲ့ ၀တၳဳေလးေတြ၊ ကဗ်ာေလးေတြ ႐ွိပါတယ္။ အယ္ဒီတာစာပြဲက ဆုတ္ျဖဲၿပီးေတာ့ ေရာက္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ အယ္ဒီတာ စာပြဲကေန ေက်ာ္သြားၿပီးမွ အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ က်မရဲ႔ ၀တၳဳေလးေတြ ကဗ်ာေလးေတြ ေရေျမာင္းထဲကို ေရာက္သြားတာ က်မ ခဏခဏ ႀကံဳရပါတယ္။ ဒါဟာ က်မရဲ႔ ညံ့ဖ်င္းမႈေတြထဲမွာ ပါပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ က်မတို႔ဟာ စာဖတ္ပရိသတ္ေတြဆီကို ပို႔တဲ့အခါမွာ ပရိသတ္ဆီေရာက္ေအာင္ က်မတို႔ ေရးႏိုင္ရပါမယ္။ ဘယ္လို အတားအဆီးပဲ႐ွိ႐ွိ ဘယ္လို အျဖတ္အေတာက္ပဲ ႐ွိ႐ွိ ဒါကို လွည့္ပတ္ၿပီး ပို႔ႏိုင္ရပါမယ္။ အေရးႀကီးတာက ပန္းတိုင္ေရာက္ဖို႔ပဲ။ ဒါေပမယ့္ က်မတို႔က အဲ့ဒီလို မပို႔တတ္ဘူး။ က်မက ပိုၿပီးေတာ့ မပို႔တတ္ဘူး။ အဲ့ဒီေတာ့ က်မက ရည္႐ြယ္ခ်က္နဲ႔ ပရိသတ္ဆီကို ေရာက္ေအာင္ ပို႔ေပးလိုက္ေပမယ့္ တခါတခါက်ေတာ့ ကံအေၾကာင္း မသင့္လို႔ ပရိသတ္ဆီကို မေရာက္ေတာ့ပဲ ေရေျမာင္းထဲကို ေရာက္သြားတာ ႀကံဳရပါတယ္။ အဲ့ဒါဟာ က်မရဲ႔ ညံ့ဖ်င္းမႈပါ။ ေရေျမာင္းထဲကို ေရာက္သြားတဲ့ ၀တၳဳေလးေတြ အမ်ားႀကီး ႐ွိပါတယ္။ ကဗ်ာေလးေတြ အမ်ားႀကီး ႐ွိပါတယ္။ အဲ့ဒီထဲက က်မ ကဗ်ာတပုဒ္အေၾကာင္း ေျပာျပခ်င္ပါတယ္။ ကဗ်ာေလးက တိုတိုေလးပါ။

ကဗ်ာေလးေခါင္းစဥ္က 'ေလလြင့္သူရဲ႔တိမ္' လို႔ အမည္ေပးထားပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ (၈) ႏွစ္ေလာက္က ေရးထားတာပါ။ က်မ အဲ့ဒီကဗ်ာကို ပရိသတ္ဆီပို႔ဖို႔ အခုအခ်ိန္ထိ ၃ ႀကိမ္တိတိ ပို႔ၿပီးပါၿပီ။ ၃ ႀကိမ္လံုးလံုး ေရေျမာင္းထဲပဲ ေရာက္သြားပါတယ္။ ဒီေတာ့ အဲဒီကဗ်ာေလး ဘာေၾကာင့္ ေရေျမာင္းထဲကို ေရာက္သလဲဆိုတာ ၀ိုင္းၿပီးေတာ့ ဆန္းစစ္ေပးပါလို႔ က်မ ေတာင္းပန္ခ်င္ပါတယ္။ က်မ အဲ့ဒီကဗ်ာေလးကို ႐ြတ္ျပပါမယ္။ နဲနဲၾကာၿပီဆိုေတာ့ အလြတ္မရလို႔ စာ႐ြက္ကို ၾကည့္ၿပီးေတာ့ ႐ြတ္ပါမယ္။

မုန္းတီးသူမ်ား
ေန႔စဥ္စားသံုးရင္း
ခြန္အားသစ္ေတြ ျဖစ္ခဲ့ၿပီ။

မုန္းတီးမႈေတြ စားရတယ္ဆိုတာ တျခား စားစရာ မ႐ွိလို႔ စားရတာပါ။ က်မမွာက ေန႔စဥ္ႏွင့္အမွ် မုန္းတီးမႈကို စားရပါတယ္။ တခ်ိဳ႔ တခ်ိဳ႔ေသာ သူေတြ၊ ကံေကာင္းတဲ့သူေတြကေတာ့ စားစရာေတြ အမ်ားႀကီး ႐ွိမွာေပါ့။ အဟာရ႐ွိတဲ့ အစားအစာေတြ အမ်ားႀကီး စားတဲ့အခါမွာ သူတို႔ရဲ႔ ဗိုက္ေတြကလဲ တေျဖးေျဖးနဲ႔ ပိုပိုၿပီး ပူလာပါတယ္။ (ရီသံ၊ လက္ခုပ္သံမ်ား) အဲ့ဒီေတာ့ ဒီပရိသတ္ထဲမွာ ဗိုက္ပူသူ ႐ွိရင္ (ရီသံမ်ား) တခ်ိဳ႔က်ေတာ့ ဘီယာေသာက္လို႔ ဗိုက္ပူတတ္ပါတယ္။ အဲ့ဒါေတြက တမ်ိဳးေပါ့။ က်မမွာေတာ့ သူမ်ားလို စားစရာ အဟာရလဲ သိတ္မ႐ွိ၊ လူပံုကို ၾကည့္လိုက္ပါ၊ လူပံုကလဲ ပိန္ပိန္ ပုပု ေသးေသးေလး၊ ဒါ အဟာရ မ႐ွိေလာက္ဖူးဆိုတာ သိေလာက္ပါတယ္ေနာ္။ က်မတို႔မွာက ဆန္စပါး။ ၀၀လင္လင္ မစားရ။ တခ်ိဳ႔ေတာ့ ဆန္စပါးတင္မကဘူး၊ ဘိလပ္ေျမေတြ ဘာေတြလဲ စားတတ္ၾကတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ (ရီသံမ်ား) အဲ့ဒီေတာ့ က်မက စားစရာ မ႐ွိေတာ့ ေန႔စဥ္ႏွင့္အမွ် ကိုယ့္ရဲ႔ မုန္းတီးမႈကို ကိုယ့္အမုန္းေတြကို ျပန္ၿပီး စားရင္း ကိုယ့္ကိုယ္ကို ခြန္အားျဖစ္ေအာင္ ေနခဲ့ရပါတယ္။ အဲ့ဒီအဓိပၸါယ္နဲ႔ က်မဟာ ကဗ်ာေလးကို အဲ့ဒီလို ေရးဖြဲ႔ခဲ့ပါတယ္။

မုန္းတီးမႈမ်ား
ေန႔စဥ္စားသံုးရင္း
ခြန္အားသစ္ေတြ ျဖစ္ခဲ့ၿပီ။

ႏွစ္သံုးဆယ္ၾကာတဲ့ မီးလွ်ံမ်ား
ေလတိုက္စားလို႔ ၿငိမ္းခဲ့ၿပီ။

အဲ့ဒါကလဲ အဲ့ဒီကဗ်ာေရးေတာ့ က်မက အသက္ ၃၀ မို႔လို႔ ႏွစ္ ၃၀ ၾကာတဲ့ မီးလွ်ံမ်ားလို႔ ေရးတာပါ။ (ရီသံမ်ား)

လြဲေခ်ာ္သြားတဲ့ နာရီမ်ားအတြက္
အိပ္မက္ေတြကို ႐ွက္တိုင္း
အနက္႐ိႈင္းဆံုးဆိုတဲ့ ေသာကမ်ား
ဘုရားတရင္း စိန္ေခၚခဲ့ရၿပီ။

နာရီလြဲတာ၊ အခ်ိန္လြဲတာေတြ လူ႔ဘ၀မွာ အမ်ားႀကီးပါပဲ။ က်မတို႔ မွန္းထားတာက တျခား၊ ျဖစ္သြားတာက တျခား၊ မွန္းထားတဲ့ အခ်ိန္ကတျခား၊ ျဖစ္သြားတဲ့ အခ်ိန္က တျခား၊ အဲ့ဒါေတြ အမ်ားႀကီး ႀကံဳရပါတယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ က်မက အဲ့ဒီလို ေရးပါတယ္။ 'ဘုရားတရင္း စိမ္ေခၚခဲ့ရၿပီ' ဆိုတာလဲ က်မတို႔က စိမ္ေခၚတာေတာင္မွ ရဲရဲတင္းတင္း စိမ္မေခၚရဲပါဘူး။ ဘုရားကို အာ႐ံုျပဳၿပီးမွ စိမ္ေခၚရတာပါ (လက္ခုပ္သံမ်ား) ေနာက္တပိုဒ္ က်မ ဆက္ေရးပါတယ္။

ဂုဏ္သိကၡာေတြ ေႂကြမြၿပီး
စီးထားတဲ့ ဖိနပ္ေအာက္
အမွန္တရားေတြ ေမွာက္က်သြားတဲ့အခါ
ဘ၀ဆိုတာ ေကာလဟလပါပဲ။

(လက္ခုပ္သံမ်ား) ဂုဏ္သိကၡာလဲ မ႐ွိဘူး၊ ကိုယ္စီးတဲ့ ဖိနပ္ေအာက္ အမွန္တရားကို ေမွာက္က်ပစ္လိုက္ တဲ့အခါ၊ ေမွာက္ခ်ပစ္လိုက္တဲ့အခါ ဘ၀ဆိုတာ ေကာလဟလ တခုထက္ မပိုပါဘူး။ ဒီလိုဘ၀မ်ိဳးကျဖင့္ အားက်စရာ မ႐ွိပါဘူး။ ဒီလိုဘ၀မ်ိဳးကို မက္ေမာစရာ မ႐ွိပါဘူး။ က်မက အဲဒီလို ေရးပါတယ္။

ေ႐ႊ႐ွာသူမ်ား
ေငြ႐ွာသူမ်ား
ေနရာယူသူမ်ား
အားလံုးရဲ႔ေနာက္မွာ
ငါ....
ေလဆာေရာင္ျခည္ေသနတ္နဲ႔ လူသတ္ခ်င္တယ္။

(လက္ခုပ္သံမ်ား) ဒါေပမယ့္ ဆိုတာက ကိုယ္ျဖစ္ခ်င္တာေတြ၊ ကိုယ့္ဆႏၵေတြ လုပ္လို႔ မရဘူးဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္နဲ႔ ဒါေပမယ့္ကို ခံထားပါတယ္။

ဒါေပမယ့္
ဘာေတြမွ ေတြးမေနနဲ႔။

ေတြးေနရင္လဲ ေမာ႐ံုပဲ။ ဘာေတြမွ ေတြးမေနနဲ႔ေတာ့။

တိမ္ေတြကိစၥ
ရာသီေတြရဲ႔ကိစၥ
ေလာကကို မေတာင္းဆိုလိုက္ေလနဲ႔
အိေျႏၵႀကီးတဲ့ေကာင္းကင္လို ေနလိုက္ေပါ့။

ေကာင္းကင္ဆိုတာကေတာ့ သူ႔ရဲ႔ေအာက္မွာ ျဖစ္ေနသမွ် ဘာေတြပဲျဖစ္ျဖစ္ အိေျႏၵတခြဲသားနဲ႔ပဲ ငံု႔ၾကည့္ေနတတ္ပါတယ္။ က်မတို႔ဟာလဲ ဘာေတြကိုမွ၊ တိမ္ေတြရဲ႔ ကိစၥ၊ ရာသီရဲ႔ ကိစၥေရာ ေလာကကို ေတာင္းဆိုလို႔ မျဖစ္ပါဘူး။ ေတာင္းဆိုလို႔ မရတဲ့အပိုင္းေတြ အမ်ားႀကီး ႐ွိေတာ့ က်မလဲ ဒီ အိေျႏၵႀကီးတဲ့ ေကာင္းကင္ႀကီးလို ေနလိုက္ေပါ့လို႔ က်မက အဓိပၸါယ္ရပါတယ္။ (လက္ခုပ္သံမ်ား)

အဲ့ဒါ က်မ ပရိသတ္ဆီ ေရာက္ေအာင္ပို႔ဖို႔ ရည္႐ြယ္ခ်က္နဲ႔ ေရးေသာ္လဲ ပရိသတ္ဆီ သံုးႀကိမ္တိုင္ မေရာက္ခဲ့တဲ့ ကဗ်ာေလးပါ။ ဒါ ဥပမာပါ။ ေနာက္ထပ္ ဥပမာေတြကိုေတာ့ က်မ ႐ြတ္မျပေတာ့ပါဘူး။ အဲ့ဒီေတာ့ အဲ့ဒါဟာ က်မရဲ႔ ညံ့ဖ်င္းမႈေတြပါ။ က်မ ညံ့ဖ်င္းမႈေတြ အားလံုးကို ေ႐ွ႔ဆက္ေျပာရရင္ အမ်ားႀကီး႐ွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ မေျပာေတာ့ပါဘူး။ ဒီေလာက္ဆိုရင္ ပရိသတ္ သေဘာေပါက္ပါၿပီ။ ဒီေတာ့ က်မ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ညံ့ေနတာကို သိသြားၿပီ။ ညံ့ေနတာကေန ေတာ္ေအာင္ လုပ္ခ်င္တယ္ဆိုတဲ့ ဆႏၵ႐ွိပါတယ္။ အဲ့ေတာ့ ညံ့ေနတာကေန ေတာ္ေအာင္ ဘယ္လိုနည္းေတြနဲ႔ က်မ ေတာ္တာ မေတာ္တာ အျမဲတမ္း စဥ္းစားပါတယ္။ ညံတာကလဲ က်မတေယာက္တည္း မဟုတ္ပါဘူး။ က်မသူငယ္ခ်င္းဆရာ၀န္ေတြ သူတို႔လဲ ညံ့ၾကပါတယ္။ သူတို႔ကို ေမးၾကည့္တဲ့အခါ သူတို႔ကလဲ ေတာ္ခ်င္တယ္လို႔ ေျပာၾကပါတယ္။ အဲ့ေတာ့ က်မတို႔ အားလံုးစုၿပီး ေတာ္ေအာင္လုပ္ၾကဖို႔ တမ်ိဳးမ်ိဳး ႐ွာမွျဖစ္မယ္။ ညံ့တာသိရင္ သူေတာ္မွာပဲ၊ အဲ့ေတာ့ ညံ့တဲ့အေၾကာင္းေတြကို ႐ွာရေအာင္၊ ငါတို႔ ဘာေၾကာင့္ ညံ့သလဲ အဲ့လို က်မတို႔ ေမးပါတယ္။ အဲ့ေတာ့ က်မတို႔က လူငယ္ေတြဆိုေတာ့ အျမဲတမ္းပဲ လူႀကီးေတြကို ပံုခ်ဖို႔ စိတ္ထက္သန္တဲ့ လူေတြပါ။ က်မတို႔က လူႀကီးေတြကို ပံုခ်တယ္။ က်မတို႔ ဘာေၾကာင့္ ညံ့သလဲ၊ က်မတို႔ ေတာ္ေအာင္ ေလ့က်င့္မေပးႏိုင္တဲ့ လူႀကီးေတြ ညံ့လို႔ က်မတို႔ ေတြးပါတယ္။ (လက္ခုပ္သံမ်ား)

အဲ့ဒါ ရာခိုင္ႏႈန္းျပည့္မွန္တဲ့ ေကာက္ခ်က္တခုေတာ့ ဟုတ္ခ်င္မွ ဟုတ္မွာေပါ့။ က်မဟာ လူငယ္ရဲ႔ ကိုယ္စား က်မ သြားၿပီးေတာ့ ေကာက္ခ်က္ခ်လိုက္တာပါ။ တကယ္တမ္းကေတာ့ က်မတို႔ဟာ ရာခိုင္ႏႈန္းျပည့္ ေတာ္ေအာင္ မႀကိဳးစားႏိုင္ရင္၊ ၈၀% ေတာ္ေအာင္ ႀကိဳးစားသင့္ပါတယ္။ ၈၀% မရရင္ ၆၀%၊ ၆၀% မရရင္ ၄၀% ရဖို႔ က်မတို႔မွာ တာ၀န္ ႐ွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ က်မတို႔က ၄၀% ရတာကို ၁၀၀% မရလို႔ ဆိုၿပီး ညည္းညဴၿပီးေတာ့ စိတ္ပ်က္လက္ပ်က္ ေနခဲ့ၾကလို႔ အဲ့ဒီထက္ ည့ံလာပါတယ္။ အဲ့ေတာ့ အဲ့ဒါေတြကို သိသြားရင္ က်မတို႔ ေတာ္ၾကမယ္။ ေတာ္ေအာင္လုပ္ၾကမယ္ ဆိုၿပီးေတာ့ က်မတို႔ဟာ ေတာ္ဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ကေလး ကိုယ္စီနဲ႔ အသက္႐ွင္ဖို႔ ဆံုးျဖတ္လိုက္ၾကတယ္။ အဲ့ဒီေနရာမွာ က်မတို႔က ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္သာ ထားတယ္။ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ရဲ႔ အဓိပၸါယ္ အတိအက်ကို က်မတို႔ အေသအခ်ာ မသိပါဘူး။ အဲ့ေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ က်မ ဖတ္ခဲ့ဖူးတဲ့ စာအုပ္ထဲက အေၾကာင္းအရာေလးကို ေျပာရင္းနဲ႔ နိဂံုးခ်ဳပ္ေပးပါမယ္။

က်မဖတ္ဖူးတဲ့ စာအုပ္တအုပ္ ႐ွိပါတယ္။ ကမၻာေက်ာ္ စိတ္ပညာ႐ွင္ ဆရာႀကီး အဲလစ္စတုန္းဆိုတာ ၾကားဖူးၾကမွာပါ။ ဂ်မန္စိတ္ပညာ႐ွင္ႀကီးပါ။ အဲဒီ အဲလစ္စတုန္းက စာအုပ္ေတြ အမ်ားႀကီး ေရးပါတယ္။ သူေရးတဲ့ စာအုပ္ေတြ အနက္က ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေရးခဲ့တဲ့ စာအုပ္ပါ။ ေခါင္းစဥ္က 'Revolution of Hope' ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္၏ေတာ္လွန္ေရး။ အဲ့လို ဘာသာျပန္လို႔ ရမယ္ထင္ပါတယ္။ အဲ့ဒီ စာအုပ္ကို က်မ သိတ္မၾကာခင္က ဖတ္လိုက္ရပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ႏွစ္ေလာက္ကပါ။ အဲ့ဒီေတာ့ ဒီစာအုပ္ကို ဖတ္ေတာ့ စာအုပ္ထဲမွာက ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ သူအဓိပၸါယ္ ဖြင့္ဆိုတာက အင္မတန္ သေဘာက်ဖို႔ ေကာင္းပါတယ္။ သူက ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ဆိုတာ ဆႏၵသက္သက္ကိုသာ ေျပာတာ မဟုတ္ပါဘူး။

က်မတို႔ကေတာ့ ေမြးကတည္းက ခုခ်ိန္ထိ ထင္လာခဲ့တယ္။ က်မတို႔ ျဖစ္ခ်င္တဲ့ ဆႏၵေတြဟာ က်မတို႔ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ပဲလို႔ က်မထင္ခဲ့တယ္။ က်မဟာ သိန္း ၅၀ ေက်ာ္ေလာက္ ခ်မ္းသာတဲ့ သူေဌးမႀကီး ျဖစ္ခ်င္တယ္။ ျဖစ္ေအာင္ႀကိဳးစားရင္ ရမယ္ထင္တယ္။ က်မဟာ လက္ညိႇဳးညႊန္ရာ ေရပြတ္ေတြ အမ်ားႀကီးပိုင္တဲ့ ဘ၀ ေရာက္ခ်င္တယ္။
ဥပမာ ေျပာတာပါ။ အဲ့ဒီလို ဘ၀မ်ိဳးေရာက္ခ်င္တယ္။ အဲ့ဒါဟာ က်မရဲ႔ ဆႏၵ၊ ဒီဆႏၵဟာ က်မရဲ႔ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ပဲလို႔ က်မ အဓိပၸါယ္ ေပါက္ခဲ့တယ္။ ဆရာႀကီး အဲလစ္စတုန္းက ဘာေျပာသလဲ၊ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ဆိုတာ ဆႏၵသက္သက္ကို ေခၚတာ မဟုတ္ဘူးတဲ့။ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္အတြက္ ဆႏၵမွာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ တြဲၿပီးပါရမယ္တဲ့။ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မပါတဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္၊ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မပါတဲ့ ဆႏၵဟာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္အရ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ အေသႀကီး ပဲတဲ့။ သူက Passive Hope လို႔ က်မတို႔ကို ႐ွင္းျပပါတယ္။ Passive ဆိုတာ ကိုယ္တိုင္ျပဳျပင္ ဖန္တီးတာ မဟုတ္ပဲနဲ႔ သူတပါးျပဳျပင္ဖန္တီးတာကို ေစာင့္ၿပီးေနတဲ့ သေဘာတရားကို Passive လို႔ ေခၚပါတယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ သူက ဆံုးျဖတ္ခ်က္မပါတဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ဟာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ျဖစ္ရင္ေတာင္မွ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ အေသႀကီးပဲတဲ့။ အဲဒီေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္အေသနဲ႔ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္အ႐ွင္ သူက ခြဲျခားျပတယ္။ အဲ့လို ခြဲျခားျပဖို႔အတြက္လဲ သူက က်မတို႔ကို အင္မတန္ေကာင္းတဲ့ ပံု၀တၳဳကေလးတပုဒ္ကို ေျပာျပပါတယ္။

အဲ့ဒီ ပံု၀တၳဳေလးက သံုးေလးေၾကာင္းပဲ ႐ွိတဲ့ ပံုျပင္တိုကေလးပါ။ အဲ့ဒီ ပံု၀တၳဳကေလးကို ေရးခဲ့ပါတယ္။ ေခါင္းစဥ္က 'တရားဥပေဒေ႐ွ႔ေမွာက္မွာ' တဲ့၊ အဲ့ဒီ ပံု၀တၳဳထဲမွာ ဇာတ္လိုက္ ႏွစ္ေယာက္ပဲ ပါပါတယ္။ တေယာက္က ခရီးသည္ႀကီးတေယာက္၊ အဲ့ဒီ ခရီးသည္ႀကီးက သူ႔လမ္းခရီးကေနၿပီးေတာ့ တံခါးတခုရဲ႔ ေ႐ွ႔ကို ေရာက္လာပါတယ္။ အဲ့ဒီတံခါးႀကီးက ဖြင့္ထားတဲ့ တံခါးႀကီးပါ။ ပိတ္ေနတဲ့ တံခါးႀကီး မဟုတ္ပါဘူး။ ဖြင့္ထားတဲ့တံခါးဆိုေတာ့ ဖြင့္ထားတဲ့ တံခါးႀကီးရဲ႔ ဟိုဘက္မွာ သူဟာ အမ်ားႀကီး သူျမင္ခ်င္တာေတြ အကုန္ျမင္ရပါတယ္။ အဲ့ဒီဖက္မွာ အင္မတန္ သာယာေအးခ်မ္းတဲ့ ၿမိဳ႔ေတာ္ႀကီးတခု ႐ွိပါတယ္။ သည္တံခါးႀကီးက အဲ့ဒီၿမိဳ႔ေတာ္ကို ၀င္တဲ့ တံခါးႀကီးပါ။ အဲ့ဒီတံခါးႀကီးကေန လွမ္းၾကည့္လိုက္တဲ့အခါ ဟိုး ၿမိဳ႔ေတာ္ထဲမွာ လူေတြ ေပ်ာ္႐ႊင္ေနၾကတာ၊ သြားခ်င္တဲ့ ေနရာေတြ သြားေနၾကတာ၊ စကားေတြ ေျပာေနၾကတာ၊ ေရးခ်င္တာေတြ ေရးေနၾကတာ၊ နားေထာင္ခ်င္တာေတြ သူတို႔ ၾကားေအာင္ နားေထာင္ေနႏိုင္ ၾကတာ၊ အဲဒါေတြ အားလံုးကို သူျမင္ေနရေတာ့ အဲ့ဒီကို သိပ္သြားခ်င္တယ္။ အင္မတန္ ေပ်ာ္႐ႊင္တဲ့ ႏိုင္ငံႀကီး တခုပဲ။ အဲ့ဒီေတာ့ ငါသြားခ်င္တယ္။ ခက္ေနတာက တံခါးႀကီးရဲ႔ ေ႐ွ႔မွာ အေစာင့္ႀကီးတေယာက္ ႐ွိပါတယ္။ အဲ့ဒီ အေစာင့္ႀကီးက မတ္မတ္ရပ္ၿပီးေတာ့ ခရီးသည္ႀကီးဆီကို ၾကည့္ေနတယ္။ ခရီးသည္ႀကီးက အေစာင့္ႀကီးဆီကို သြားပါတယ္။ "အေစာင့္ႀကီးခင္ဗ်ာ" တဲ့၊ "က်ေနာ္ ဒီတံခါးကေန ျဖတ္ၿပီးေတာ့ ဟိုး ၿမိဳ႔ေတာ္ႀကီးဆီကို သြားခ်င္ ပါတယ္။ က်ေနာ့္ကို ၀င္ခြင့္ေပးပါခင္ဗ်ာ" တဲ့။ အဲ့ဒီလို သူက ယဥ္ေက်းစြာ ခြင့္ေတာင္းလိုက္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ အေစာင့္ႀကီးက ၀င္ခြင့္မေပးပါဘူးလို႔ မ်က္ႏွာထားတည္တည္နဲ႔ ျငင္းလိုက္တယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ ခရီးသည္ႀကီးက ၀င္ခြင့္မေပးေသးဘူး ဆိုေတာ့ တခ်ိန္မွာေတာ့ ငါ့ကို ၀င္ခြင့္ေပးမွာနဲ႔တူတယ္ဆိုၿပီး သူဟာ ေနာက္ျပန္ဆုတ္သြား တယ္။ ျပန္ၿပီးေတာ့ ခပ္လွမ္းလွမ္းမွာ ထိုင္ၿပီးေတာ့ ေစာင့္ေနပါတယ္။ စိတ္႐ွည္လက္႐ွည္နဲ႔ ၀င္ခြင့္ေပးတဲ့အထိ ေစာင့္တယ္။ သူတခါ မတ္တတ္ရပ္ၿပီးေတာ့ အေစာင့္ႀကီးဆီကို ျပန္သြားပါတယ္။ "အေစာင့္ႀကီးခင္ဗ်ာ က်ေနာ္ ဟို ၿမိဳ႔ေတာ္ႀကီးထဲကို ၀င္ခ်င္ပါၿပီ၊ က်ေနာ့္ကို ဒီတံခါးကေန ၀င္ခြင့္ေပးပါ" တဲ့။ အဲ့ေတာ့ မႏွစ္ကလိုပဲ အေစာင့္ႀကီးက မ်က္ႏွာမာမာနဲ႔ ၀င္ခြင့္မေပးဘူးလို႔ ျငင္းလိုက္တယ္။ သူက မႏွစ္ကလိုပဲ ေနာက္ျပန္ဆုတ္ၿပီး ခပ္လွမ္းလွမ္းမွာပဲ ထိုင္ေစာင့္ေနတယ္။ ငါ့ကို တခ်ိန္ခ်ိန္ေတာ့ ၀င္ခြင့္ေပးမွာ ထင္ပါရဲ႔၊ ဒါမွမဟုတ္ တေယာက္ေယာက္ကပဲ ငါ့ကို ၀င္ထြက္ခြင့္ လက္မွတ္ ေတာင္ေပးမွာ ထင္ပါရဲ႔၊ ဒါမွမဟုတ္ တေယာက္ေယာက္ရဲ႔ ေနာက္ကေန ကပ္ၿပီးလိုက္ရင္ ေတာ့ ငါ ဒီအထဲကို ၀င္ရလိမ့္မယ္ ထင္ပါရဲ႔။ သူဟာ ေတြးၿပီးေတာ့ သူ႔ေနရာမွာ ၿငိမ္ၿပီးေတာ့ ထိုင္ေနပါတယ္။ အဲ့ဒီလို တစံုတေယာက္က ေပးလာႏိုးနဲ႔ ေမွ်ာ္လင့္ခဲ့တာ ရက္ကေန လ၊ လကေန ႏွစ္၊ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာတဲ့အထိ သူက အဲ့ဒီေနရာမွာ ထိုင္ၿပီး ေစာင့္ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုး သူဟာ အဖိုးႀကီးဘ၀နဲ႔ တုန္တုန္ခ်ိခ်ိနဲ႔ ထၿပီးေတာ့ အေစာင့္ႀကီးဆီကို ထသြားပါတယ္။ သူသြားတဲ့အခ်ိန္မွာ သူစဥ္းစားတယ္၊ ဒီတံခါးႀကီးဟာ ဖြင့္ထား တာလဲ ဟုတ္တယ္၊ ဘယ္သူမွလဲ ၀င္ခြင့္ လာမေတာင္းၾကဘူး၊ ငါတေယာက္ပဲ ၀င္ခြင့္ေတာင္းတယ္၊ ျဖတ္ဆင္း သြားတဲ့ လူလဲ မျမင္ရဘူး၊ အဲ့ဒါ ထူးေတာ့ ထူးဆန္းတယ္၊ ငါ ဒီတခါ စမ္းၾကည့္ဦးမွ ျဖစ္မယ္ဆိုၿပီး

"အေစာင့္ႀကီးခင္ဗ်ာ၊ က်ေနာ္ ဒီအေ႐ွ႔မွာ ေစာင့္လာခဲ့တာ က်ေနာ္ ဒီအေ႐ွ႔မွာ ေစာင့္လာခဲ့တာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာခဲ့ပါၿပီ က်ေနာ္ အိုလဲ အိုေနပါၿပီ၊ ေသလဲ ေသရပါေတာ့မယ္ အခုအခ်ိန္ထိ က်ေနာ္ ၀င္ခြင့္မရေသးဘူး၊ က်ေနာ္ဒီေ႐ွ႔မွာ ေစာင့္ေနသမွ် ႏွစ္ေတြမွာလဲ ဒီတံခါးႀကီးထဲကို ၀င္တဲ့သူရယ္လို႔ တေယာက္မွ မေတြ႔ေသးပါဘူး၊ က်ေနာ္တေယာက္တည္းပဲ ဒီေ႐ွ႔မွာ ႐ွိတယ္၊ အဲဒါဟာ ဘာသေဘာလဲ ခင္ဗ်ာ" တဲ့။ သူက အဲ့ဒီလို ေမးလိုက္ေတာ့ အေစာင့္ႀကီးက "ဟုတ္တယ္ ခင္ဗ်ားက လြဲၿပီးေတာ့ တေယာက္မွ အထဲကို ၀င္ခြင့္မေတာင္းေသးဘူး၊ ၀င္လို႔လဲ မရေသးဘူး၊ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ဒီတံခါးဟာ ခင္ဗ်ားအတြက္ ရည္႐ြယ္ၿပီး ဖြင့္ထားတဲ့ တံခါးျဖစ္လို႔ပဲ၊ ဘယ္သူမွလဲ လာမေမးပါဘူး၊ အခုေတာ့ က်ေနာ္ ဒီတံခါးကို ပိတ္ရပါေတာ့မယ္" တဲ့ ေျပာၿပီးေတာ့ သူ႔ေ႐ွ႔မွာပဲ တံခါးႀကီးကို ပိတ္လိုက္တယ္၊ ဒီေတာ့ ကပ္ဖကာရဲ႔ အဲ့ဒီ ပံု၀တၳဳေလးကို အဲလစ္စတုန္းက က်မတို႔ကို ႐ွင္းျပခဲ့တယ္၊ ဒီလူဟာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ဒီထဲကို ၀င္ခ်င္တဲ့ စိတ္နဲ႔ ေစာင့္ဆိုင္းေနခဲ့တာ အဲ့ဒါဟာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ မဟုတ္ဘူးတဲ့။ ေစာင့္ဆိုင္းမႈဆိုတာ ပါလာရင္ ဒါဟာ ဆႏၵပဲ ျဖစ္တယ္။ ဒါ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ မျဖစ္ႏိုင္ဘူး၊ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ရယ္လို႔ ေျပာတဲ့အတြက္ သူဟာ တံခါးထဲကို ၀င္ဖို႔ ႀကိဳးစားသင့္တယ္။ ဒီတံခါးကို သူကိုယ္တိုင္ ၀င္ဖို႔ မႀကိဳးစားပဲ တစံုတေယာက္ရဲ႔ အမိန္႔အာဏာ၊ တစံုတေယာက္ရဲ႔ အားကိုးမႈနဲ႔ သူ၀င္ဖို႔ သူဟာ ေစာင့္ေနခဲ့တာ။ ဒါေၾကာင့္ သူဟာ ဒီတံခါးထဲကို ၀င္ခြင့္ မရခဲ့ဘူး။

ေနာက္ဆံုးၾကေတာ့ တံခါးႀကီးက ျပန္ပိတ္သြားရၿပီတဲ့။ ကမၻာေပၚမွာ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ဒီလို စိတ္ထားမ်ိဳး ႐ွိၾကတယ္။ က်ေနာ္တို႔ေတြအားလံုးမွာ ဒီအဖိုးအိုလို စိတ္ထားမ်ိဳး ႐ွိၾကတယ္။ ဒါ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ပိုင္႐ွင္ေတြ မဟုတ္ဘူးလို႔ အဲလစ္စတုန္းက ေျပာပါတယ္။ ဒီေတာ့ က်မတို႔က အဲ့ဒီ ပံု၀တၳဳကို ၾကည့္ၿပီးတဲ့အခါမွာ က်မတို႔ ညံ့ေနတာေတြ ေတာ္လာေအာင္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ဆိုတာ ေစာင့္ဆိုင္းေန႐ံုနဲ႔ မရဘူး၊ က်မတို႔ ကိုယ္တိုင္ မျဖစ္ျဖစ္ေအာင္ လုပ္မယ္ ဆိုတဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ပါဖို႔ လိုၿပီးလို႔ က်မ အဲ့လို ေတြးပါတယ္၊ အဲ့ဒါနဲ႔ အဲလစ္စတုန္းေျပာသလို ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ အ႐ွင္ျဖစ္ေအာင္ က်မတို႔ နည္းလမ္းေတြ ႐ွာၾကပါတယ္။ ဒီအေစာင့္ႀကီး ေက်ာ္ၿပီးေတာ့ အထဲကို ၀င္ဖို႔ နည္းလမ္းေတြ၊ ဒါေပမယ့္ က်မ ဘာနည္းလမ္းမွာ မေတြ႔ေသးပါဘူး။ ခုခ်ိန္ထိ တံခါးႀကီးက ပြင့္ေနဆဲပါ။ ဒါေပမယ့္ က်မ နည္းလမ္းမေတြ႔ေသးတဲ့အတြက္ မေတာ္ေသးပဲ ညံ့ဖ်င္းတဲ့ လူတေယာက္ ျဖစ္ေနပါတယ္၊ ဒါဟာ က်မတေယာက္တည္း မဟုတ္ပါဘူး၊ က်မသူငယ္ခ်င္းေတြ အကုန္လံုး ဒီလိုပါပဲ။ ဆရာ၀န္ေတြ၊ တခ်ိဳ႔ စာေရးဆရာေတြ က်မေလာက္နီးပါး ညံ့တဲ့လူေတြ ႐ွိပါလိမ့္မယ္။ ဒီေတာ့ က်မတို႔ အထဲကို ၀င္ဖို႔ နည္းလမ္းတခုခုေတာ့ ႐ွိမယ္ဆိုၿပီး ႐ွာၾကေပမယ့္ နည္းလမ္းမေတြ႔ခဲ့ေတာ့ ကိုယ္ကိုကိုယ္ နည္းနည္းေတာ့ ေဒါသျဖစ္မိတယ္။ ေဘးက ၾကည့္တဲ့ ပရိသတ္လဲ ဒီေလာက္ညံ့ရသလားဆိုၿပီး ေဒါသထြက္ခ်င္ ထြက္ပါလိမ့္မယ္။ အမွန္အတိုင္း ၀န္ခံရရင္ေတာ့ က်မဟာ ဒီခရီးသည္ႀကီးလို ျဖစ္ေနဆဲပါ။ ဒီေနရာမွာ က်မ စာနယ္ဇင္း သတင္းစာဆရာႀကီး တေယာက္ကို လူတေယာက္ေမးတဲ့ ေမးခြန္းနဲ႔ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ ေျဖသိမ့္ပါတယ္။ သူက ႏိုင္ငံေက်ာ္ စာနယ္ဇင္း သတင္းစာဆရာႀကီးတေယာက္ကို ဘာေမးသလဲ ဘာေျပာသလဲဆိုေတာ့ "ခင္ဗ်ားတို႔ သတင္းစာဆရာေတြဟာ ျပႆနာေတြကို ႐ွာေနၾကတာပဲ၊ ျပႆနာေတြကို ႐ွာၿပီး ဒီျပႆနာရဲ႔ အေျဖကိုေတာ့ ျပည္သူေတြကို ခ်ျပဖို႔ သတိမရၾကဘူး၊ ခင္ဗ်ားတို႔ ေတာ္ေတာ္ညံ့တဲ့ လူေတြပဲ" လို႔ သတင္းစာဆရာႀကီးကို ေ၀ဖန္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ သတင္းစာဆရာႀကီးက ျပန္ေျပာလိုက္ပါတယ္။ "ဟုတ္ကဲ့၊ က်ေနာ္ဟာ ျပႆနာရဲ႔ အေျဖမသိလို႔သာ သတင္းစာဆရာ လုပ္ေနတာပါ၊ ျပႆနာရဲ႔ အေျဖကိုသာ သိရင္ ႏိုင္ငံေရးသမားပဲ လုပ္မွာေပါ့" တဲ့။ အဲ့ဒီလို သူက ေျဖတယ္၊ ဒီေတာ့ က်မလဲ ဒီသတင္းစာဆရာႀကီးလိုပဲ ေျဖရပါ လိမ့္မယ္။ က်မဟာ စာေရးဆရာသာ ျဖစ္ပါတယ္၊ စာေရးဆရာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ျပႆနာေတြ ႐ွာတယ္လို႔ အဓိပၸါယ္ သက္ေရာက္ရင္ သက္ေရာက္သြားပါလိမ့္မယ္။ က်မဟာ ျပႆနာေတြရဲ႔ အေျဖကို မသိလို႔သာ စာေရးဆရာ ျဖစ္ေနတာပါ။ ျပႆနာေတြရဲ႔ အေျဖကို သိရင္ ႏိုင္ငံေရးသမား လုပ္မွာေပါ့။ အဲ့ဒီလိုဆိုရင္ (လက္ခုပ္သံမ်ား) အဲလို႔သာဆိုရင္ က်မကို ခုလို ရန္ကုန္ စက္မႈတကၠသိုလ္ စာေပေဟာေျပာပြဲ စင္ျမင့္ေပၚမွာ က်မကို ေတြ႔ရမွာ မဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္႐ွင္။ ။
(လက္ခုပ္သံမ်ား)

Read More

ဒဂုံတာရာ

ျမန္မာ့အစဥ္အလာ၌ ကဗ်ာသည္ ပါ၀င္သည္။ ေ႐ွးက ကဗ်ာဟူသည္ က၀ိတို႔၏ ပိုင္ဆိုင္ရာဟူ၍ သေဘာတရားထုတ္ခဲ့ၾကသည္။ ျမန္မာ့အစဥ္အလာက ကာရန္ျဖင့္ သီကံုး တန္ဆာဆင္ထားေသာ လကၤာမ်ားကို တပ္မက္ၾကသည္။ စိန္ၾကာေညာင္လြ၊ ေရာင္ႀကိဳးႂကြ ေသာ န၀ရတ္ေရာင္စံုျပက္သည့္ နန္းရင္ျပင္ ျခေသၤ့မုခ္ဦး၌ ကဗ်ာသည္ ေစာင္းသံၿငိမ့္ၿငိမ့္ျဖင့္ ေပၚထြက္ခဲ့သည္။ ထန္းပင္ရိပ္၊ ထေနာင္းပင္ရိပ္၌လည္း တခါတရံ ကဗ်ာသံကို သဲ့သဲ့ၾကားရသည္။ ႀကိဳးၾကားမွ်သာ။


ျမန္မာ့သံလ်က္ လဲက်ေသာ္ သူမ်ားလက္ေအာက္ ေရာက္ေနေသာ ျမန္မာတို႔သည္ ဂႏၳ၀င္စာေပကို ပလႅင္ေပၚတြင္တင္ကာ အမ်ိဳးသားမႈ လက္နက္ျဖင့္ နယ္ခ်ဲ႔သမားအား ခုခံခဲ့ၾကသည္။ ကိုယ့္မင္းကိုယ့္ခ်င္းေခတ္က ရတနာမ်ားျဖင့္ အမ်ိဳးသားအားမာန္ကို ေဖာ္ႂကြားၾကသည္။ ကုန္းေဘာင္ေနမင္းမ်ားေပတကား၊ ဇမၺဴကၽြန္းလံုးအႏွ႔ံ တည္ေတာ္မူေသာ ဘုရင္မ်ားေပတကား။
ျမန္မာတို႔၏ ဘုရင္ေခတ္ လြတ္လပ္ေရးဘ၀ကို ဂႏၳ၀င္စာေပမွ လက္နက္ကရိယာ မ်ားျဖင့္ ဟန္ေရးျပၾကသည္။ သဇင္ရနံ႔ထံုေသာညကို အမွတ္ရရင္း ေစာင္းခတ္သံကဗ်ာမ်ား ဖြဲ႔ၾကရသည္။
သို႔ေသာ္ ဒုတိယကမၻာစစ္မွ အေျမာက္သံသည္ မွန္ေ႐ႊျဖဴျပတင္းကို ခြင္းလိုက္ေတာ့ သည္။ မွန္သားမ်ား ကြဲစဥ္သြားေတာ့သည္။

(ခ)
အမ်ိဳးသား လြတ္ေျမာက္ေရးလိႈင္းသည္ ေပဖူးလႊာမ်ားကို ႐ိုက္ခတ္ပစ္ေတာ့သည္။ သုေတသီတို႔က ကမန္းကတန္း ေပဖူးလႊာကို ျပတိုက္ဘီ႐ိုထဲသို႔ ထည့္လိုက္ၾကရသည္။ 'ဂႏၳ၀င္စာေပ' ဟု ျပတိုက္မွဴးက စာတန္းထိုးလိုက္သည္။ ေခတ္စမ္းကဗ်ာကို စာပြဲ၌တင္ကာ အမ်ိဳးအမည္ စာရင္း၌ ခြဲတမ္းလုပ္ေနဆဲ။
၁၃၀၀-ျပည့္ အေရးေတာ္ပံု၊ နဂါးနီစာအုပ္အုပ္၊ မတ္၀ါဒ၊ ႏုအက္တလီစာခ်ဳပ္မ်ားသည္ ရာဇ၀င္တမ်က္ႏွာ လွန္ေစေတာ့သည္။ ဖက္ဆစ္ေတာ္လွန္ေရး စခန္းခ်ေနစဥ္ 'တပ္ေတာ္ဦးဆီ ေမွ်ာ္လိုက္ျပန္ေတာ့' ေတးသံသည္ စတင္းဂန္း ေသနတ္ကိုင္ရင္း ျပန္လည္ဆန္းသစ္ လာခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ တပ္ေတာ္မွာ ဒိုင္းလႊားေရာင္လက္ေသာ တပ္ေတာ္ မဟုတ္ေတာ့ၿပီ။ စစ္ႏွင့္ ေတာ္လွန္ေရးထဲမွ ေမြးဖြားလာခဲ့ေသာ ဗမာ့တပ္မေတာ္။
ကဗ်ာသည္လည္း လက္နက္ကရိယာအသစ္ကို ကိုင္တြယ္လာရသည္။ အေသးစိတ္ ထုရန္အတြက္ စူးကို ေသြးရသည္။ ကရိယာထည့္ေသာ ေသတၱာကို ေ၀းေ၀း၌ သြားမထား ေသာ္လည္း သံေခ်းတက္ေနေသာ ေဆာက္ျပားကိုကား မသံုးေတာ့ၿပီ။ တခါတရံ ေခတ္စမ္းမွ ဖဲ့၍ ယူရသည္။ သို႔ျဖင့္ ယေန႔လူငယ္မ်ားသည္ ျမန္မာမႈ အစဥ္အလာအရပင္ ကဗ်ာျဖင့္ ခံစားမႈကို ေဖာ္က်ဴးေနၾကေပသည္။
စစ္ႏွင့္ ေတာ္လွန္ေရးကလဲ လႈပ္႐ွားေနဆဲ။
လူငယ္ ကဗ်ာဆရာသည္ စိတ္ကူးလြတ္လပ္မႈတို႔ကို ကိုးကြယ္လာသည္။ ကဗ်ာကို ကာရန္ႀကိဳးမွ်င္ျဖင့္ ယက္သီေသာ္လည္း ထိေတြ႔ရေသာ ႐ုပ္ပံုတို႔က အားေကာင္းတြန္းကန္ ႐ုန္းထြက္လာေသာ္ တခါတရံ စိတ္ကူးမ်ဥ္းေၾကာင္းေပၚ၌သာ ကြက္ေက်ာ္ သြားၾကရသည္။ ေသနတ္သံက ကာရန္ကို အသံဖြဲ႔ျပန္သည္။ လူထုလႈပ္႐ွားမႈက ပံုပန္းကို ေဖာ္ျပန္၏။

(ဂ)
လြတ္လပ္ေသာ စိတ္ကူး၊ ယင္း စိတ္ကူးႏွင့္လိုက္ေသာ အဆင္အယင္ကို တင္မိုး၏ 'အတၱအိပ္မက္' ၌ ခံစားထိေတြ႔ လိုက္ရသည္။ စင္စစ္ တင္မိုး၏ အတၱ ႐ုပ္ပံုလႊာ တခ်ပ္ျဖစ္၏။ သို႔ေသာ္ ထေနာင္းရိပ္ကို မေမ့ေသာ တင္မိုး၏ အျခားအတၱ႐ုပ္ပံုလႊာ တခ်ပ္ကမူ ခ်ဴသံႏွင့္ ႏြားေငါက္သံကို ေတးဖြဲ႔ေနဆဲ။
သံုးထပ္တိုက္ မွန္ခန္း၌ေရာက္ေနေသာ တင္မိုးအား ထေနာင္းပင္ရိပ္ကို လြမ္းရေကာင္းလားဟု ေဒါသေ၀ဒနာ မျဖစ္စေကာင္း။ စင္စစ္ လူတို႔သည္ ဆန္႔က်င္ဖက္မ်ား ျဖင့္ ေပါင္းစပ္ထားၾကသည္။ အိမ္လြမ္းတတ္ေသာ တင္မိုးႏွင့္ ကတၱရာလမ္းမေပၚ၌ ေလွ်ာက္ေနေသာ တင္မိုးတို႔၏ တင္မိုး ႏွစ္မိုးကို ကဗ်ာက တစ္မိုးတည္း လုပ္ေပးလိုက္ျခင္း ျဖစ္သည္။
ေ၀ဒနာေၾကာင့္ ကဗ်ာေရးသည္။ ေ၀ဒနာ႐ုပ္ ေပၚလာရသည္။
ထေနာင္းပင္ရိပ္ကို အိပ္မက္ရင္း စက္လူကို တင္မိုးသည္ ေလွာင္ေျပာင္၏။ ေသြးပြင့္၌ ႏုေန၏။ လွေန၏။ သင္ပုတ္၊ စက္ခလုတ္၊ အလုပ္သမား၏တူသံ၊ ေဆးလိုပ္တိုျပာေႂကြ၊ သၿဂိဳလ္ စာအုပ္၊ ေခါင္းရင္းဗူးစင္၊ ၿမိဳ႔မၿငိမ္း၊ ေဒါက္တာေဂ်ာ္နီ၊ ျမစ္ေစာင့္နဂါး၊ မိႈင္း၊ စေလဆီးသီး.... လူ႔ဘ၀၏ ႐ုပ္ပံုအားလံုးကို တင္မိုး စိတ္၀င္စားၿပီး ေ၀ဒနာ ခံစားသည္။
ယင္းေ၀ဒနာမ်ားမွ တင္မိုး၏ လွပသာယာေသာ ကဗ်ာမ်ား ပြင့္ဖူး လာေခ်သည္။ တင္မိုးသည္ ေတာႏွင့္ၿမိဳ႔ ကူးသန္းေနေလေတာ့သည္။

ဒဂုန္တာရာ ၀န္ခံခ်က္ maya online magzineမွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။

Read More

DAGON TARYAR

သမိုင္းေခတ္ အဆက္ဆက္ကို ျဖတ္သန္းခံစား သိ႐ွိၿပီးျဖစ္၍ အစဥ္အလာ၏ သမိုင္းေၾကာင္းဆက္ခံမႈကို စဥ္းစားေနမိသည္။ မစဥ္းစား၍ မျဖစ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ လူျဖစ္လာကတည္းက သမိုင္းေခတ္တေခတ္တြင္ ေမြးဖြားႀကီးျပင္းသည္ ျဖစ္သည္။ မည္သည့္သမိုင္းေခတ္တြင္ ေမြးဖြားႀကီးျပင္းသည္ျဖစ္ေစ၊ ယင္းသမိုင္းေခတ္ကို လူသားတို႔သည္ တုန္႔ျပန္ျမဲ။ ယင္းတုန္႔ျပန္မႈတို႔ကို အေရးေတာ္ပံုဟု၎၊ ေတာ္လွန္မႈဟူ၍၎ ေ၀ါဟာရ တမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ သိ႐ွိနားလည္ခဲ့ၾကသည္။ ဘုရင္မင္းမ်ားလက္ထက္က ဘုရင္က ပါ၀င္လႈပ္႐ွားေသာ အေရးေတာ္ပံုဟူ၍ ေတာ္တပ္ခါ သတ္မွတ္ခဲ့ၾကသည္။ သည္ဘက္ေခတ္တြင္ေတာ့ အေရးေတာ္ပံု ေခၚစရာမ႐ွိ။ ဘုရင္ေခတ္မ႐ွိ ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ေတာ္ဟူေသာ စကားကို ႀကီးက်ယ္ေသာ၊ ျမင့္ျမတ္ေသာ အရာအျဖစ္ကား အဓိပၸါယ္ေဖာ္ ခဲ့ၾကသည္။ သံုးတတ္ၾကသည္ကို ေတြ႔ႏိုင္သည္။ ေတာ္ဟူေသာ အေဆာင္အေယာင္တို႔ကိုလည္း အမ်ိဳးသား ဇာတ္႐ံုေတာ္၊ သမၼတအိမ္ေတာ္ စေသာ ေ၀ါဟာရ စကားလံုးမ်ားျဖင့္ သံုးစြဲတတ္ၾကသည္။

ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာမ်ားကို ေလ့လာရာတြင္ အစဥ္အလာဟူေသာ စကားရပ္ကို မၾကာခဏ ေတြ႔ႏိုင္သည္။ အစဥ္အလာဆိုသည္မွာ သမိုင္း၏ လုပ္ရပ္ကို ေခၚေ၀ၚသတ္မွတ္ျခင္း ျဖစ္သည္။ အစဥ္အလာဆိုသည္ကား သမိုင္းေခတ္ တေခတ္ႏွင့္တေခတ္ လႈပ္႐ွားေသာ ေဆာင္႐ြက္မႈမ်ားကို ဆိုလိုျခင္းျဖစ္သည္ကို အမ်ားနားလည္ သိ႐ွိၿပီးျဖစ္သည္။ သမိုင္းေၾကာင္းဆက္ခံမႈဟူေသာ စကားရပ္ကလည္း သမိုင္းေရးရာမ်ားကို စဥ္းစားေတြးေခၚ ရာတြင္ ဆက္စပ္ေနေသာ ေ၀ါဟာရစကားလံုး ျဖစ္သည္။ သမိုင္းႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းသည္၊ အစဥ္အလာႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းသည္။ ယင္းသို႔ေသာ သေဘာျဖင့္ သမိုင္းေၾကာင္းဟု အဓိပၸါယ္႐ွိေအာင္ သံုးႏႈန္းသည့္သေဘာ၊ သမိုင္းဆက္ခံမႈဟု ဆိုလိုက္ေသာအခါ အစဥ္အလာႏွင့္ ပတ္သက္ေနေသာ အေၾကာင္းအရာျဖစ္ေၾကာင္း ထင္႐ွားသိသာသည္။

အစဥ္အလာ၏ သမိုင္းေၾကာင္းဆက္ခံမႈ၊ ယင္းတို႔သည္ အစဥ္အလာ၏ အဓိပၸါယ္၊ သမိုင္းေၾကာင္း၏ အဓိပၸါယ္၊ ဆက္ခံမႈ၏ အဓိပၸါယ္တို႔ကို ေ၀ါဟာရအဓိပၸါယ္အျဖစ္ (သို႔) သေဘာတရားေရးရာ အဓိပၸါယ္အျဖစ္ ေဖာ္ျပလိုက္ျခင္း ျဖစ္သည္။ အေရးႀကီးဆံုးကေတာ့ သမိုင္းေၾကာင္း။ ယေန႔ သမိုင္းေခတ္တြင္ မည္သည့္ သမိုင္းေခတ္တြင္ ေမြးဖြားႀကီးျပင္း ေနထိုင္သည္ျဖစ္ေစ လူသားတို႔သည္ မိမိတို႔ သမိုင္းလမ္းေၾကာင္းတြင္ မပါတ္သက္ မပါ၀င္ ဟူ၍ မ႐ွိ။

တနည္းအားျဖင့္ေတာ့ ပါ၀င္ ပါတ္သက္ေနသည္သာ။ က်ေနာ္တို႔သည္ ပထမမ်ိဳးဆက္၏ သမိုင္းလမ္း ေၾကာင္းတြင္ ပါ၀င္ ပါတ္သက္ေနၾကရသည္။ ထို႔ေနာက္ က်ေနာ္တို႔သည္ ဒုတိယမ်ိဳးဆက္၊ တတိယမ်ိဳးဆက္၊ စတုတၳမ်ိဳးဆက္ စသည္ျဖင့္ ႀကီးျပင္းလာသည့္အေလ်ာက္ ျဖတ္သန္းကာ ပါ၀င္ေနခဲ့ၾကရသည္။ ယင္းသို႔ေသာ သမိုင္းအေတြ႔အႀကံဳျဖင့္ က်ေနာ္ အစဥ္အလာ၏ သမိုင္းေၾကာင္း ဆက္ခံမႈကို စဥ္းစားမိျခင္း ျဖစ္သည္။ သမိုင္းသည္ လူသား၏သမိုင္း။

(ခ)

လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္မ်ားက သမိုင္းသည္ဆံုးၿပီဟူေသာ အကဲျဖတ္ခ်က္ကို ပါေမာကၡ ဖူကူယာမ က ေရးခဲ့သည္။ က်ေနာ္နွင့္ ခံစားမႈခ်င္းမတူ၊ သူ မည္သည့္သမိုင္းေခတ္မ်ားကို ျဖတ္သန္းပါ၀င္ ပတ္သက္ခဲ့ သည္ကိုေတာ့ မသိ။ က်ေနာ္ႏွင့္ေတာ့ ခံစားမႈျခင္း မတူ။ က်ေနာ္က သမိုင္းသည္ မဆံုးဟု ေရးသားခဲ့သည္။ သမိုင္းသည္ ဆံုးၿပီဟု သူထိေတြ႔ခဲ့ေသာ သမိုင္းတေခတ္ ဆံုးသည္ဟူေသာ အေၾကာင္းကို ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ္လည္း က်ေနာ္ကေတာ့ သမိုင္းသည္ မဆံုးဟူ၍ ခံစားမိသည္။

က်ေနာ္ ျဖတ္သန္းခဲ့ေသာ သမိုင္းေခတ္မ်ားကို ရည္႐ြယ္၍ က်ေနာ္ ေရးသားျခင္း ျဖစ္သည္။ သူျမင္ေသာ သမိုင္းေခတ္ တေခတ္ကိုကား အဆံုးဟု ထင္မွတ္ျခင္း ျဖစ္မည္။ က်ေနာ္ကေတာ့ က်ေနာ္ပါ၀င္ ပါတ္သက္ခဲ့ေသာ သမိုင္းေခတ္မ်ားစြာ၏ အေတြ႔အႀကံဳကို ယူ၍ သမိုင္းသည္ မဆံုးဟု ေဖာ္ျပလိုက္ျခင္းသာ ျဖစ္သည္။ အျခားေၾကာင့္ မဟုတ္။ အစဥ္အလာ၏ သမိုင္းေၾကာင္း ဆက္ခံမႈကို က်ေနာ္ ယံုၾကည္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

မ်က္ေမွာက္သမိုင္းသည္ အတိတ္သမိုင္းကို ဆက္ခံျခင္း ျဖစ္သည္။ သူ၏ ပစၥဳပၸန္ ေခတ္သမိုင္းကိုလည္း ေနာင္အနာဂတ္တြင္ (ေနာက္လူငယ္တို႔က) ဆက္ခံမည္သာ ျဖစ္သည္။ ဤသေဘာကို က်ေနာ္ ခိုင္မာစြာ ယံုၾကည္သည္။ က်ေနာ္၏ သမိုင္းအေတြ႔အႀကံဳေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

(ဂ)

က်ေနာ္တို႔ အရင္က တည္႐ွိခဲ့ၿပီးျဖစ္ခဲ့ေသာ အစဥ္အလာမ်ားကို က်ေနာ္တို႔သည္ အေမြဆက္ခံဘိ သကဲ့သို႔ ဆက္ခံခဲ့ၾကရသည္မွာ သဘာ၀တရားဟု ဆိုႏိုင္သည္။ မိဘအေမြကို သားသမီးတို႔က ဆက္ခံၾကရသည္။ ႀကိဳက္သည္ျဖစ္ေစ၊ မႀကိဳက္သည္သည္ျဖစ္ေစ၊ ဆိုးသည္ျဖစ္ေစ ေကာင္းသည္ျဖစ္ေစ ခံၾကရစျမဲ။ ဤသည္မွာ သမိုင္းေဗဒသေဘာ။ ေက်ာင္းသားဘ၀က ဂႏၶ၀င္စာေပမ်ားကို သင္ၾကားခဲ့ၾကရသည္။ ပုဂံေခတ္မွ အင္း၀၊ ပင္းယ၊ ေတာင္ငူ၊ မႏၱေလး စသည္အားျဖင့္ ေခတ္အသီးသီးမွ ပ်ိဳ႔ကဗ်ာ၊ လကၤာ၊ စကားေျပ လကၤာႏွစ္ေထြေရာ၊ စကားေျပ စေသာ အေမြမ်ားကို က်ေနာ္တို႔ မဆက္ခံ၍မျဖစ္ ဆက္ခံခဲ့ၾကရသည္။ ဆက္ခံၾကရာတြင္ က်ေနာ္တို႔၏ ေခတ္ႏွင့္ သင့္ျမတ္ေသာ၊ က်ေနာ္တို႔၏ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ကို အက်ိဳးျပဳေသာ အေမြအႏွစ္ အစဥ္အလာမ်ားကို ဆက္ခံ သံုးစြဲခဲ့ၾကသည္။ က်ေနာ္တို႔အတြက္ အက်ိဳးမျဖစ္လွ်င္ မည္သူမွ် ဆက္ခံသံုးစြဲမည္ မဟုတ္။ အင္း၀ေခတ္က ႐ွင္မဟာရဌသာရ၏ စကားအသံုးအႏႈန္း ႂကြယ္၀မႈကို ႀကိဳက္ခဲ့သည္။ အင္း၀ေခတ္က ၀န္ႀကီးပေဒသရာဇာ၏ ထန္းလုပ္သား သ႐ုပ္ေဖာ္ အဖြဲ႔အႏြဲ႔ကို ႀကိဳက္သည္။ ေတာင္ငူေခတ္က နတ္႐ွင္ေနာင္၏ အႏုအ႐ြ ဆန္းသစ္မႈမ်ားကို ႀကိဳက္သည္။ ဦးပုည၏ ခံစားမႈကို ခိုက္ေအာင္ ဖြဲ႔ႏိုင္ေသာ သ႐ုပ္ေဖာ္ အဖြဲ႔အႏြဲ႔မ်ားကို က်ေနာ္ ႀကိဳက္သည္။ ယင္းသည္ က်ေနာ္တို႔၏ ဂႏၶ၀င္စာေပ အစဥ္အလာ အေမြအႏွစ္ကို ဆက္ခံသည့္သေဘာ။ ဂႏၶ၀င္စာေပေခတ္မ်ားကိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔ မီသည္မဟုတ္။ ေပဖူးလႊာႏွင့္ စကၠဴေပၚတြင္သာ မီသည္။ ထို႔ေနာက္ က်ေနာ္ ႀကီးျပင္းလာေသာ ေခတ္သို႔ေရာက္ေသာအခါ ေခတ္ေပၚစာေပ၏ အစဥ္အလာသစ္မ်ားကို ဆက္ခံၾက ရျပန္သည္။ ေခတ္ေပၚစာေပ အစဥ္အလာသစ္ကို ထူေထာင္ေသာ ဆရာႀကီး သခင္ကိုယ္ေတာ္မိႈင္း၏ စာေပ၊ အေနာက္ႏိုင္ငံ၏ အေရာင္အေသြးျဖင့္ ျခယ္မႈန္းေသာ ဆန္းသစ္ေသာ ေခတ္စမ္းစာေပ၊ မင္းသု၀ဏ္၊ ေဇာ္ဂ်ီတို႔၏ စာေပအစဥ္အလာကိုလည္း ဆက္ခံၾကရသည္။ လယ္တီပ႑ိတ ဦးေမာင္ႀကီး၏ အႏုအ႐ြ အဖြဲ႔အႏြဲ႔၊ ဆရာႀကီးေ႐ႊဥေဒါင္း၏ က်စ္လစ္ေသာ စကားေျပ အေရးအသားမူ အဖြဲ႔အႏြဲ႔၊ အမ်ိဳးသားဟန္ျဖင့္ စီရင္ေသာ အဖြဲ႔အႏြဲ႔တို႔ကိုလည္း ဆက္ခံရသည္။

သိန္းေဖျမင့္၏ မတ္(စ)၀ါဒ အေတြးအေခၚပါေသာ အေရးအသား အဖြဲ႔အႏြဲတို႔ကိုလည္း ဆက္ခံၾက ရသည္။ ယင္းသို႔ ဆက္ခံၾကရာတြင္ အစဥ္အလာတို႔ အားလံုးကို တခုမက်န္ ဆက္ခံျခင္း သေဘာေတာ့ မဟုတ္။ မိမိတို႔၏ သမိုင္းေခတ္နွင့္ သင့္ျမတ္ေသာ၊ သမိုင္းေခတ္ကို အက်ိဳးျပဳေသာ အစဥ္အလာတို႔ကို သာလွ်င္ ေကာင္းႏိုးရာရာ ဆက္ခံျခင္း ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ သမိုင္းသည္ မဆံုး။ စာေပယဥ္ေက်းမႈ ဘက္တြင္သာမဟုတ္၊ ႏိုင္ငံေရးဘက္တြင္လည္း အစဥ္အလာမ်ားျဖင့္ သမိုင္းေခတ္တို႔သည္ လႈပ္႐ွားေနၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ က်ေနာ္သည္ ဆယ္ေက်ာ္သက္ အ႐ြယ္ကစ၍ ဘာသာေရး အဖြဲ႔အစည္း၊ ေက်ာင္းသား အဖြဲ႔အစည္း၊ စာေပ အဖြဲ႔အစည္း၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး အဖြဲ႔အစည္း၊ ႏိုင္ငံတကာခ်စ္ၾကည္ေရး အဖြဲ႔အစည္းမ်ားတြင္ ပါ၀င္ပတ္သက္ခဲ့သည္။ ယင္း အဖြဲ႔ အစည္းမ်ားသည္ သမိုင္း၏ တုန္႔ျပန္ခ်က္၊ လူထုလႈပ္႐ွားမႈ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။ ယင္းအစဥ္အလာျဖင့္ လူတို႔ အားလံုးေနထိုင္ၾကရသည္။ ယင္းသည္ ဆက္ဆံခဲ့ေသာ သမိုင္းေခတ္၊ သမိုင္းေခတ္သည္ မဆံုး။

ဒဂုန္တာရာ
[စတိုင္သစ္မဂၢဇင္း၊ အမွတ္ ၁၃၅၊ ေအာက္တိုဘာလ၊ ၂၀၀၄ မွ ကူးယူေဖာ္ျပပါတယ္]
 ျမန္မာ onlinemagzine မွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။

Read More

JUU

ေရးသူ= ဂ်ဳးပါ  စာေရးဆရာေတြႏွင့္ပသတ္သက္ၿပီး စိတ္၀င္စားစရာအေကာင္းဆံုးအခ်ိန္သည္ သူတို႕ ေအာင္ျမင္ေက်ာ္ၾကားခ်ိန္မဟုတ္။ သူတို႕ က်ဆံုးခါနီးၿပီ ..ဟုေ၀ဖန္ခံေနရခ်ိန္၊သူတို႕ ဖန္တီးသမွ် အႏုပညာေတြကို လူေတြက မၾကိဳက္ႏိုင္သည့္ အခ်ိန္ပဲျဖစ္ သည္။ အနည္းဆံုး ကၽြန္မတစ္ဦးတည္းအျမင္မွာေပါ့ေလ။ အဲသည့္ အခ်ိန္မ်ိဳးမွာရွိသည့္ စာေရးဆရာ၊အႏုပညာရွင္ေတြ၏ စိတ္ကုိ ကၽြန္မ စိတ္၀င္စားပါသည္။

ဗာဂ်ီးနီးယား၀ုလ္ဖ္ (Virginia Woolf ) ဆိုပါေတာ့။ ဗာဂ်ီးနီးယား၀ုလ္ဖ္ ကိုကၽြန္မၾကိဳက္သည္။ To The Light House မွစၿပီး သူ႕ ၀တၳဳေတြ ဖတ္ဖူးသည္။ The Waves အထိဆိုပါေတာ့။ ၾကိဳက္တာေတြလည္းပါ၊မၾကိဳက္တာေတြလည္းပါသည္။ ဗာဂ်ီးနီးယား၀ုလ္ဖ္ ကို ကၽြန္မ စိတ္၀င္စားသည္။ သို႕ ေသာ္ ကၽြန္မစိတ္အ၀င္စားဆံုး သူ႕ အခ်ိန္မွာ ထိုကၽြန္မၾကိဳက္ေသာ စာေတြကို သူေရးေနခ်ိန္မဟုတ္။ ျမစ္ဆီသို႕ သြားေနခ်ိန္ျဖစ္သည္။ အဲသည္ အခ်ိန္မွာ သူဘာေတြ ေတြးေနခဲ့ပါသလဲ။ ဘယ္လုိအေတြးမ်ိဳးက ဆြဲေခၚလို႕ အဲသည္ကိုသူသြားေနခဲ့တာလဲ။ အဲသည္ အခ်ိန္မွာ ဘ၀ကို သူဘယ္လုိသံုးသပ္လုိက္ပါ သလဲ။ လူေတြကို ဘယ္လိုသံုးသပ္လုိက္ပါသလဲ။
သူ႕႕ စိတ္ကုိ ကၽြန္မ စိတ္၀င္စားသည့္အတြက္ သူ႕ေန႕ စဥ္မွတ္တမ္းစာအုပ္ကို ကၽြန္မ၀ယ္ခဲ့သည္။ သူ႕အေတြးေတြကို သိခ်င္လို႕ ျဖစ္သည္။ ယခုထိေတာ့ စာအုပ္ကိုလည္း ဖတ္ရႈဆဲမို႕ ကၽြန္မသိ္ခ်င္ေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ားဆီသို႕ ထိုစာအုပ္က ညႊန္ျပေခၚေဆာင္မသြားႏိုင္ခဲ့ပါ။ သို႕ ေသာ္ ကၽြန္မ သိသလိုလိုရွိတာက ဗာဂ်ီးနီးယား၀ုလ္ဖ္ (Virginia Woolf ) ကိုျမစ္ထဲဆီသို႕ ေခၚေဆာင္သြားေသာ အရာမ်ားအနက္ solitude ( တစ္ကိုယ္ထည္းေနထိုင္မႈ) ကို ႏွစ္သက္သည့္ စိတ္အေျခအေနပါ၀င္ေနပါလိမ့္မည္။
ဟင္နရီေသာ္ရိုးကို ေ၀ၚလ္ဒင္ ေရကန္ဆီမွာ ေနထိုင္ျဖစ္ေအာင္ ဆြဲေဆာင္ခဲ့ေသာအရာမွာ solitude ကုိျမတ္ႏိုးစိတ္လည္း ပါ၀င္ေနခဲ့သည္။ တစ္ခုပဲကြာ၏။ ဟင္နရီေသာ္ရိုးသည္ ေ၀ၚလ္ဒင္ေရကန္မွာ ႏွစ္ႏွစ္ခန္႕ သာေနထိုင္ခဲ့ၿပီး လူမႈ၀န္းက်င္ဆီ သို႕ ျပန္လာခဲ့၏။ ဗာဂ်ီးနီးယား၀ုလ္ဖ္ ကေတာ့ ျမစ္ထဲမွ လံုး၀ျပန္မလာခဲ့ေတာ့ေပ။
အမွန္တရားကိုရွာေဖြဖို႕ သြားခဲ့သည္ ဆိုလွ်င္ ထုိျမစ္ထဲတြင္ သူရွာေနေသာအရာကို ေတြ႕သြားလို႕ ပဲျဖစ္ရမည္။ (ဒါမွ မဟုတ္ မေတြ႕ ႏိုင္ေတာ့ပါဘူးဟု ေသခ်ာသြားလို႕လည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။)
ဟင္နရီမီးလား (Henry Miller) ကေတာ့ သူစာဖတ္လွ်င္ ေတာအုပ္ထဲသြားၿပီး တစ္ေမ့တစ္ေမာထိုင္ဖတ္ေနရသည့္ အရသာကို စြဲလမ္းခဲ့သည္ဟုဆိုပါသည္။ ကံေကာင္းလွ်င္ အဲဒီေတာအုပ္ထဲမွာ စမ္းေခ်ာင္းေလးရွိခ်င္ရွိမွာေပါ့…တဲ့။ အဲဒါ တစ္ကိုယ္တည္းတိတ္ဆိတ္စြာေနလိုမႈ ေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ ကၽြန္မတို႕ ဘ၀ကေတာ့ ဟင္နရီမီလားလိုကံမေကာင္းခဲ့ပါ။ ကၽြန္မတို႕ သည္ အခန္းက်ဥ္းက်ဥ္းေလးမွာပဲ စာဖတ္ခဲ့ၾကရ၏။ (ဟင္နရီမီးလားႏွင့္တူသည့္ စိတ္တစ္ခု ကၽြန္မမွာရွိသည္။ အိမ္သာထဲမွာ စာဖတ္လို႕ မရသည့္ စိတ္ျဖစ္သည္။ ရယ္စရာေကာင္းေအာင္ အိမ္သာအမ်ိဳးမ်ိဳးကို ကၽြန္မ ၾကံဳခဲ့ဖူးသည္။ ဘယ္အိမ္သာမွာမွ စာဖတ္လို႕ မရခဲ့ပါ။ ေမႊးပ်ံ႕ သန္႕ရွင္းၿပီး ပန္းစိုက္အိုးကေလးေတြ၊ပန္းခ်ီကားေလးေတြ ၊စာအုပ္စင္ပုပုေလးေတြ ထားသည့္ အိမ္သာမ်ိဳးမွာပင္ ကၽြန္မ စာဖတ္လို႕ မရခဲ့ပါ။)
သည္ေတာ့ ကၽြန္မတို႕သည္ လူေတြႏွင့္ ေရာရင္း ေနရင္း ထိုင္ရင္းပဲ စာေတြဖတ္ခဲ့ၾက။ အေတြးေတြေတြးခဲ့ၾက။ စာေတြေရးခဲ့ၾကရသည္။
စာေရးဆရာေတြႏွင့္ အႏုပညာသမားေတြသည္ ပတ္၀န္းက်င္ႏွင့္ကင္းကြာစြာ တစ္ကိုယ္တည္းေနထိုင္ျဖစ္တည္လိုမႈ (solitude ) ကို တစ္ခ်ိန္မဟုတ္ တစ္ခ်ိန္လိုအပ္ၾကသည္။ ဒါကို အႏုပညာသမားတိုင္း ရင္ဆိုင္ျဖတ္သန္းဖူးၾကသည္။ ကၽြန္မလည္း ျဖတ္သန္းဖူးသည္။ သို႕ေသာ္ ထို တစ္ကိုယ္တည္းျဖစ္တည္ေနထိုင္မႈ( solitude) ကို ကၽြန္မတို႕ ဘယ္အတိုင္းအတာအထိ လိုအပ္ၾကသလဲ။ အဲဒါက နည္းနည္းဦးေႏွာက္ေျခာက္စရာ ေမးခြန္းတစ္ခုျဖစ္သည္။
စာေရးဆရာေတြ အႏုပညာသမားေတြကို အႏုပညာစ်ာန္၀င္စားေအာင္ဆြဲေခၚသြားတာ အဲသည္ solitude ပဲ။ အႏုပညာသမားေတြေသျခင္းတရားကို ေရြးျခယ္ေျခလွမ္းလွမ္းျဖစ္ေအာင္ ညိိဳ႕ ယူခဲ့တာလည္း အဲသည္ solitude ပါပဲ။

ကၽြန္မတို႕ အခ်စ္ၾကီးခ်စ္ခဲ့ၾကသည့္ ဆရာၿမိဳ႕မၿငိမ္းကို ခ်စ္ခင္သူေတြထံမွ ေ၀းရသို႕ ေခၚေဆာင္သြားခဲ့တာ အဲသည္ solitude ပဲျဖစ္သည္။ ၿမိဳ႕ မၿငိမ္းအတန္ၾကာေအာင္ထိုင္ခ့ဲသည့္ သစ္ပင္ရိပ္သည္ ေတာ္ေတာ္ေအးခ်မ္းၿငိမ္သက္ခဲ့လိမ့္မည္ထင္သည္။ အဲသည္ သစ္ပင္ရိပ္မွာ သူဘာေတြ ေတြးေနခဲ့သလဲ။ မၿပီးေသးေသာ ပန္းခ်ီကား အေၾကာင္းလား။ သို႕မဟုတ္ ေနာက္ထပ္ ေရးေနဆဲ (စိတ္ကူးျဖင့္) သီခ်င္းတစ္ပုဒ္အေၾကာင္းလား…သို႕ မဟုတ္ သီခ်င္းေတြ ၊ဂီတေတြႏွင့္ ဘာမွမဆိုင္သည့္ နာက်င္မႈတစ္ခုအေၾကာင္းလား။ ဒါကိုေတာ့ကာယကံရွင္ကသာ သိႏိုင္ခဲ့ေပလိမ့္မည္။
စာေရးဆရာေတြ ၊အႏုပညာသမားေတြ မွာ တစ္ခါတရံ solitude လိုအပ္သည့္ နည္းတူ တစ္ခါတရံ အေဖာ္လုိအပ္သည္။ နာက်င္မႈေတြကို မွ်ေ၀ခံစားဖို႕ ၊ စိတ္ဒဏ္ရာေတြကို ကုသဖို႕ ၊အလင္းေရာင္ေပ်ာက္ေနသည့္အခါ အလင္းေရာင္ကို လမ္းညြန္ဖို႕ ၊သို႕ေပမယ့္ အဲသည္အေဖာ္ဟာ ထာ၀ရၾကင္ေဖာ္ အိမ္ေထာင္ဖက္ ျဖစ္ဖို႕ လိုခ်င္မွလိုေပလိမ့္မည္။ စာေရးဆရာ ညီမ တစ္ေယာက္က ကၽြန္မကို ေျပာဖူးသည္။ ငါ့ေယာက်ာ္းဟာ ငါ့အတြက္အေဖာ္မျဖစ္ဘူးတဲ့ ။ ထိုစကားကို သူ႕ေယာက်ာ္း သိလွ်င္ စိတ္တိုေကာင္းတိုမိလိမ့္မည္။ ကၽြန္မကေတာ့ နားလည္သည္။ စာေရးဆရာတစ္ေယာက္အတြက္ အေဖာ္ျဖစ္ဖို႕ လူတစ္ေယာက္မွာ ရွိရမည့္အရည္အခ်င္း မ်ားမ်ားမလိုပါ။ အတၱစြဲကင္းသူျဖစ္ရမည္။ ကိုယ္ခ်င္းစာတရားႏွင့္သေဘာထား ျပည့္၀သူျဖစ္ရမည္။ ဒါေလာက္ပါပဲ။ အဲသည္မွ်ေလာက္ေသာ အရည္အခ်င္းကေလးႏွင့္ ျပည့္စံုသူကိုပင္ သူ႕ဘ၀မွာ မရႏိုင္ခဲ့ဖူးဆိုလွ်င္ သူေတာ္ေတာ္ကံဆိုးလို႕ ပဲ။ တကယ္ေတာ့ စာေရးဆရာတစ္ေယာက္မွာ အေဖာ္ဆိုတာလည္း မ်ားမ်ား မလိုပါ။ သံုးေယာက္၊ေလးေယာက္..ကၽြန္မမွာေတာ့ တကယ့္အေဖာ္ သံုးေလးေယာက္ ေလာက္ရွိသည္။ ေတာ္ၿပီေပါ့။
solitude ကိုလိုအပ္သည့္အခါမွာ ဟင္နရီမီးလားလို သစ္ေတာထဲမသြားႏိုင္သူ ကၽြန္မသည္ အခန္းက်ဥ္းေလးထဲမွာ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ ေဘာင္ခတ္ၿပီး စာေတြဖတ္ရ၊စာေတြေရးရသည္။ ကၽြန္မကို တစ္ကုိယ္တည္းၿငိမ္သက္တိတ္ဆိတ္မႈဆိီကို ပို႕ေပးေသာေနရာမွာ ကိုယ္ပိုင္အခန္းက်ဥ္းက်ဥ္းေလး၊စာအုပ္ဘီရိုမ်ားႏွင့္ အတူ ဂီတလည္း ပါ၀င္သည္။ ဂီတသည္ ကၽြန္မအားသီးသန္႕ ျဖစ္တည္မႈတစ္ခုကို ေပးခဲ့၏။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ဂီတသည္ စိတ္ျဖင့္ ခရီးသြားရသည့္ ယာဥ္တစ္ခုျဖစ္သလို စိတ္ျဖင့္ေရာက္ႏိုင္သည့္ ေတာအုပ္တစ္ခုလည္းျဖစ္၊ၿငိမ္သက္က်ယ္ျပန္႕သည့္ ကန္ေရျပင္တစ္ခု လည္းျဖစ္၊တေရြ႕ ေရြ႕ သြားႏိုင္သည့္ တိမ္တိုက္တစ္ခုလည္းျဖစ္..ကၽြန္မသြားခ်င္သည့္ေနရာကိုအေရာက္ပို႕ေပးႏိုင္ေသာ ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။
ထုိ႕ေၾကာင့္လည္း ဗာဂ်ီးနီးယား၀ုလ္ဖ္ သြားခဲ့ေသာေရကန္ကို ကၽြန္မသြားစရာမလိုႏိုင္ဘူး ဟုေမွ်ာ္လင့္ရပါသည္။
တစ္ေန႕တုန္းက ကၽြန္မ စာအုပ္တစ္အုပ္ဖတ္ခဲ့၏။ Charles Ruas ၏ စာေရးဆရာမ်ားႏွင့္ အင္တာဗ်ဳးမ်ားကိုစုေပါင္း ထုတ္ေ၀ထားေသာ Conversations with American Writers ျဖစ္သည္။
ထိုစာအုပ္ထဲတြင္ Charles Ruas အင္တာဗ်ဴးလုပ္ခဲ့သည့္ စာေရးဆရာဆယ္ေယာက္ေက်ာ္၏။ Norman Mailer, Paul Theroux , Toni Morrison, Susan Sontag Truman Capote, Tennessee Williams စသူတို႕ ျဖစ္၏။ စာအုပ္ကိုငွားလာလာခ်င္း ကၽြန္မ အၾကမ္းဖ်ဥ္း လွန္ေလွာဖတ္ရႈၿပီးေနာက္ ပထမဦးဆံုး စာေရးဆရာအျဖစ္ တင္နက္ဆီ၀ီလ်မ္စ္ ကိုေရြးခ်ယ္ၿပီး ကၽြန္မဖတ္လိုက္မိသည္။
ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ တင္နက္ဆီ၀ီလ်မ္စ္ ကို အင္တာဗ်ဴးလုပ္ခ်ိန္သည္သူတစ္ဟုန္ထိုးေအာင္ျမင္ေက်ာ္ၾကားေနခ်ိန္ မဟုတ္ဘဲ ေ၀ဖန္ေရးဆရာေတြက သူ႕ျပဇတ္မ်ားကို အၾကီးအက်ယ္တိုက္ခိုက္ ရႈံႈ႕ ခ်ေနခ်ိန္မို႕ ျဖစ္သည္။ ထိုအင္တာဗ်ဴးကို တင္နက္ဆီ၀ီလ်မ္စ္သည္ စိတ္၀င္စားစြာ ၊အာရံုစူးစိုက္စြာ ၿပံဳးရႊင္စြာ ေျဖဆိုခဲ့သည္ ဟုဆိုပါသည္။
သူ႕ ျပဇတ္တစ္ပုဒ္ In the Bar of a Tokyo Hotel (1969) တြင္ သူေရးဖြဲ႕ ခဲ့ေသာ ဇာတ္ေကာင္သည္ ကမၻာေက်ာ္ ပန္းခ်ီဆရာၾကီး Jackson Pollock ကိုကိုယ္စားျပဳေရးသားပါသည္ဟု သိလိုက္ရေသာအခါ ကၽြန္မ အ့ံၾသသြားပါသည္။
ဂ်က္က္ဆန္ေပါ့ေလာ့က္ သည္ အသက္ ၄၄ ႏွစ္ အရြယ္တြင္ ကားအက္စီဒင့္ ျဖင့္ေသဆံုးသြားခဲ့သည္။ သို႕ မဟုတ္ သူ႕ ဘ၀သူ အဆံုးသတ္သြားသည္ ဟုေျပာႏိုင္မလားမသိပါ။ ထိုအခ်ိန္မွာ ဂ်က္က္ဆန္ေပါ့ေလာ့က္သည္ solitude အေျခအေန တြင္ရွိေနခဲ့သည္မဟုတ္။ သူ႕အိမ္မွာ ကေလးမေလးတစ္ေယာက္ အတူရွိေနခဲ့သည္။ ဂ်က္က္ဆန္ေပါ့ေလာ့က္ ကိုသစ္ပင္ဆီ သို႕ ေသြးရူးေသြးတန္း ကားေမာင္းေခၚသြားေအာင္ ဆြဲေခၚသည့္ တြန္းပို႕ မႈတစ္မ်ိဳးကို တင္နက္ဆီ၀ီလ်မ္စ္၏ ဘ၀မွာလည္း ၾကံဳဖူးခဲ့သည္ ဟုဆိုပါသည္။ အံ့ၾသစရာေကာင္းသည္မွာ ထုိတြန္းအားသည္ သူ႕ ျပဇတ္မ်ားမေအာင္ျမင္ေတာ့ဘူး ဟု ေ၀ဖန္ေရးဆရာေတြက ဆံုးျဖတ္ခ်ိန္မွာ ျဖစ္ေပၚခဲ့ျခင္းမဟုတ္။ အီတလီမွာ သူခဏေနထိုင္ စာေရးေနစဥ္ သူ႕ခ်စ္သူ တစ္ေယာက္ ႏွင့္ ရန္ျဖစ္ၿပီးသည့္အခါ သူ႕အေပၚက်ေရာက္လာေသာ တြန္းအားျဖစ္သည္ ဟု ဆိုပါသည္။
ဒါျဖင့္ တင္နက္ဆီ၀ီလ်မ္စ္ အားေသမင္းဆီသို႕ တြန္းပို႕လုဆဲဆဲျဖစ္ခဲ့ေသာ တြန္းအားသည္ အေဖာ္မမည္ေသာအေဖာ္ျဖစ္ ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္ ဟု ကၽြန္မ ေကာက္ခ်က္ခ်ႏိုင္မည္လားမသိပါ။ ထုိေကာက္ခ်က္ကို ဂ်က္က္ဆန္ေပါ့ေလာ့က္ ဆီသို႕လည္း ဆြဲယူသြားႏိုင္မလားမသိပါ။
ၿမိဳ႕ မၿငိမ္းကို သစ္ပင္အရိပ္အာ၀ါသေအာက္မွ ေမာ္ေတာ္ကားဆီသို႕ ပို႕ ေပးလိုက္ေသာ တြန္းအားက ဘာပါလိမ့္။ ကၽြန္မသိခ်င္သည္။
ကၽြန္မမွာ တစ္ကုိယ္တည္း ျဖစ္တည္ေနထိုင္မႈ solitude လိုအပ္ေသာအခ်ိန္ေတြအမ်ားၾကီးရွိသည္။ အဲသည္လိုပဲ တစ္စံုတစ္ေယာက္အား ဖြင့္ခ်ရမည့္ စိတ္ခံစားခ်က္ေတြနွင့္ အေဖာ္လုိသည့္အခ်ိန္ေတြလည္း ရွိခဲ့သည္။ လိုအပ္သည့္ အခ်ိန္မွာလုိအပ္တာကို ရေနသူသည္ ဘ၀ေပးကုသိုလ္ေကာင္းေနသူ ဟု ဆိုလွ်င္ ကၽြန္မ ေတာ္ေတာ္ကုသိုလ္ ေကာင္းသည္ဟု ဆိုရမည္။ ကၽြန္မဘ၀မွာရွိခဲ့သည့္ အေရအတြက္အလြန္နည္းပါးေသာ အေဖာ္သံုးေလးေယာက္သည္ ကၽြန္မ၏ ေပ်ာ္ရႊင္မႈကို ကူးစက္စြာမွ်ေ၀ခံစားေပးခဲ့သလို ကၽြန္မ၏ နာက်င္မႈကိုလည္း စုပ္ယူကာ မွ်ေ၀ခံစားေပးခဲ့ၾကသည္။ အဲသည့္ အေဖာ္ေတြထဲမွာ ကၽြန္မ၏ ညီမအရင္းလည္း ပါ၀င္ေနခဲ့သည္ ဆိုေတာ့ ပို၍ပင္ကုသိုလ္ေကာင္းသည္ဟု ေျပာရပါလိမ့္မည္။

တင္နက္ဆီ၀ီလ်မ္စ္ သည္ ေနာက္ဆံုးအခ်ိန္ သူလိုအပ္ေသာ အေဖာ္ကိုရခဲ့ေလသလား။ သူ ၁၉၈၃ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၄ ရက္ညတြင္ အိပ္ခန္းထဲမွာ ေသဆံုးသြားခဲ့သည္။ လည္ပင္းညွစ္ၿပီး ေသဆံုးသြားရျခင္း (strangulation ) ဟုဆိုပါသည္။
တက္နက္ဆီ၀ီလ်မ္စ္ သည္ သူ႕ ျပဇတ္မ်ားကို ေနာက္ပိုင္းမွာေျပာင္းလဲယူခဲ့သည္။
သူ႕မွာ ေျပာစရာေတြအမ်ားၾကီးရွိ၏ ။ ထိုေျပာစရာမ်ားကို သူေရးဖြဲ႕ ေနက် ပံုမွန္ျပဇတ္(လူၾကိဳက္အလြန္မ်ားေနေသာ ျပဇာတ္မ်ား) ဟန္ျဖင့္ေျပာ၍ မလံုေလာက္ဟု သူခံစားရသည္။ ထို႕ ေၾကာင့္ ၁၉၆၅-၇၀ ပတ္၀န္းက်င္မွ စ၍ monologue စကားေျပာမ်ားကို ဦးစားေပးသည့္ ျပဇာတ္မ်ားကိုေရးလာခဲ့သည္။ Dramatic reading အျဖစ္ ဖတ္၍ အလြန္လွပ ခမ္းနားသည့္ ျပဇာတ္မ်ားျဖစ္သည္။ သို႕ေသာ္ စင္ေပၚမွာ ကျပတင္ဆက္သည့္ အခါ ပရိသတ္က လံုး၀မၾကိဳက္ခဲ့ေပ။
သူ႕ေနာက္ဆံုးႏွစ္မ်ား ၁၅ ႏွစ္ခန္႕သည္ သူ႕ ဘ၀မွာ ဆန္႕ က်င္ဘက္မ်ားၾကီးစိုးေသာ ႏွစ္အပို္င္းအျခားျဖစ္သည္။ တစ္ဘက္မွာ သူ႕ ျပဇတ္အေဟာင္းမ်ား ကို ကမၻာအႏွံ႕ က ျပဇတ္ရံုၾကီးေတြမွာ ေအာင္ျမင္စြာ ကျပတင္ဆက္ေနခ်ိန္။ ပရိသတ္ေက်နပ္အားရစြာ ၾကည့္ရႈေနခ်ိန္။ တျခားဘက္မွာေတာ့ သူေနာက္ေရးသည့္ ျပဇာတ္မ်ား စင္ေပၚတြင္ က်ရံႈးေနခ်ိန္ျဖစ္သည္။ တခ်ိဳ႕ ကေျပာၾကသည္။ သူ႕ေနာက္ပိုင္းျပဇာတ္မ်ားတြင္ သူ႕အျမင္မ်ားေျပာင္း ကုန္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္တဲ့။ တခ်ိိဳ႕ ကေျပာၾကသည္။ သူ႕ေနာက္ပိုင္းျပဇာတ္မ်ားကို သူက အရက္ႏွင့္ ေဆး၀ါး လႊမ္းမုိးမႈေအာက္မွာ ေရးခဲ့လို႕ ျဖစ္သည္ တဲ့။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ သူသည္ သူ႕အားေသျခင္းတရားဆီတြန္းပို႕ ခဲ့ေသာ တြန္းအား တစ္ခုကို အခါအားေလ်ာ္စြာ ရင္ဆိုင္ေနခဲ့ရတာေတာ့ ေသခ်ာသည္။ အဲသည္ အရာသည္ solitude ျဖစ္သလား၊ အေဖာ္မမည္သည့္ အေဖာ္ျဖစ္သလား..ဒါကုိေတာ့ ကၽြန္မတို႕ မေျပာႏိုင္ေတာ့ေပ။
ေသခ်ာသည္က သူသည္ ၁၉၃၂ ခုႏွစ္တုန္းက သေဘာၤေပၚမွ ခုန္ခ်ခဲ့ေသာ အႏုပညာရွင္ (သူ႕ကဗ်ာအေရးအသားကို ၾသဇာသက္ေရာက္မႈအမ်ားဆံုးေပးႏိုင္ခဲ့ေသာသူ) Hart Carane ကို သူစြဲလမ္းခဲ့သည္။ သူေသလွ်င္ Hart Carane ခုန္ခ်သြားခဲ့သည့္ပင္လယ္ျပင္တြင္ (ထုိေနရာႏွင့္ အနီးဆံုးေနရာ) သၿဂိဳလ္ေစခ်င္ေၾကာင္း ေသတမ္းစာေရးခဲ့သည္။
အႏုပညာသမားေတြသည္ နားလည္ရေတာ္ေတာ္ခက္သည္ဟု ကၽြန္မ တျဖည္းျဖည္း သေဘာေပါက္လာသည္။ ကၽြန္မ ဘ၀မွာ ကၽြန္မကို တလွည့္စီဆြဲေဆာင္ေနေသာ အရာမ်ားမွာ အထီးက်န္ေနလိုမႈႏွင့္ မွ်ေ၀ခံစားမည့္ အေဖာ္လိုအပ္မႈ.. ထုိအရာမ်ားျဖစ္ၾကသည္။ ဘယ္အရာက ပို၍ အင္အားၾကီးသလဲ။ ကၽြန္မေသခ်ာေတြးၾကည့္ခ်င္ပါသည္။ ထုိ႕အတူ ဘယ္အႏုပညာသမားအတြက္ ဘာက ပိုအင္အားၾကီးသလဲဟုလည္း သိခ်င္ေနသည္။
သိခြင့္မရႏိုင္ဘူးဆိုလွ်င္လည္း ဒါ အံ့ၾသစရာေတာ့ မဟုတ္။
ကၽြန္မတို႕သည္ ကၽြန္မတို႕ ကုိယ္တိုင္၏ ျဖစ္တည္မႈဆိုတာကို ဘာမွန္းမသိပဲ ေလာကမွေပ်ာက္ကြယ္ ကုန္ၾကရသည္ပဲမဟုတ္လား။

Read More